turkistondagi 1916-yilgi milliy ozodlik kurashining tarixiy ahmiyati

PDF 6 pages 375.1 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 375.1 KB

File type PDF

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

oriental renaissance: innovative, educational, natural and social sciences (e)issn: 2181-1784 4 (4), april, 2024 sjif 2024 = 7.404 / asi factor = 1.7 www.oriens.uz 338 turkistondagi 1916-yilgi milliy ozodlik kurashining tarixiy ahamiyati shaymurzayev jafar isanmurot oʻgʻli, nizomiy nomidagi tdpu “ijtimoiy-gumanitar fanlarni o’qitish metodikasi” mutaxassisligi 2-kurs magistranti annotatsiya ushbu maqolada turkistondagi 1916-yilgi milliy ozodlik kurashining boshlanishi va uning sabab oqibatlari haqida so’z boradi. qo’zg’alonning yakuni va tarixiy ahamiyati yoritib beriladi. kalit so’zlar: rossiya imperiyasi, imperator nikolay ii, mustamlakachilik zulmi, birinchi jahon urushi, mardikorlikka safarbarlik, milliy ozodlik harakati, qo’zg’alon. historical significance of the national liberation struggle of 1916 in turkestan shaymurzayev jafar isanmurot ugli, tspu named after nizomiy 2nd year master's student in the specialty “methodology of teaching social sciences and humanities” abstract this article talks about the beginning of the 1916 national liberation struggle in turkestan and its causes and consequences. the end of the uprising and its historical significance will …

2 / 6

nikolay ii, kolonialniy gnet, pervaya mirovaya voyna, trudovaya mobilizatsiya, natsionalno-osvoboditelnoe dvijenie, vosstanie. kirish o‘zbek xalqi o‘zining ko‘p asrlik tarixi davomida xorijiy davlatlarning tajovuz va hukmronligiga qarshi kurashib keldi. uning mustaqillik va ozodlik uchun olib borgan qonli janglari tarix sahifalarida oltin harflar bilan bitilgan. bunday kurashlar chor rossiyasi o‘zbek xonliklarini bosib olgandan keyin ham sodir bo‘ldi. 1916 yilgi xalq qo‘zg‘oloni bir shahar yoki viloyatdagina emas, balki butun o‘rta osiyo va qozog‘istonni qamrab oldi. unda o‘zbeklar, tojiklar, qozoqlar, turkmanlar, qirg‘izlar, qoraqalpoqlar va uyg‘urlar faol qatnashdilar. hatto o‘lkaning ba’zi joylarida ruslar ham ishtirok etganligi haqida ma’lumotlar mavjud. uning aks sadosi butun rossiya imperiyasi bo‘ylab taraldi. qo‘zg‘olon chor hukumatining mustamlakachilik va milliy zulmi avj olgan vaqtda ko‘tarildi. qo‘zg‘olon xarakteriga ko‘ra milliy ozodlik ko‘rinishida yuz berdi, chunki bu qo‘zg‘olonning asosiy harakatlantiruvchi kuchi xalq ommasi edi. ular mustamlakachilik tartiblariga qarshi qo‘lga qurol olib toptalgan haq-huquqlari, din-u diyonatlari uchun tengsiz kurash olib bordi. qo‘zg‘olonchilar vatanning haqiqiy fidoyi …

3 / 6

ariga oriental renaissance: innovative, educational, natural and social sciences (e)issn: 2181-1784 4 (4), april, 2024 sjif 2024 = 7.404 / asi factor = 1.7 www.oriens.uz 340 turkistondagi 19 yoshdan 43 yoshgacha bo‘lgan mahalliy erkak ahli mudofaa inshootlari, istehkomlar qurish uchun safarbar etilishi buyurilgan edi. farmonning amalga oshirilishi, eng avvalo, xalqni o‘z boquvchilaridan mahrum etib, uning shusiz ham og‘ir ahvolini yanada mushkullashtirishi shubhasiz edi. farmon ijrosiga zo‘ravonlik bilan kirishilgan birinchi kunlardanoq xalq unga qarshi keskin bosh ko‘tardi. 4-iyulda xo‘jandda boshlanib, bir necha kun ichida butun o‘lkani qamrab olgan norozilik g‘alayonlari qisqa muddatda mustamlaka hukumatga qarshi ommaviy xalq qo‘zg‘olonlariga aylandi. toshkent, samarqand, andijon, namangan, qo‘qon shaharlarida qo‘zg‘olonlar shu qadar ommaviy, umumxalq tus oldiki, ayrim joylarda, masalan, marg‘ilonda ularning ishtirokchilari 25 ming kishigacha borib yetdi. ikki hafta ichida 150 ta aholi punktlarida xalq g‘alayonlari ko‘tarilib, politsiya va ma’muriyat bilan keskin va qonli to‘qnashuvlar bo‘ldi. qo‘zg‘olonlar mustamlaka hukumatni sarosimaga solib qo‘ydi. turkistonda 18-iyul kuni …

4 / 6

hrida amalga oshirilgan vahshiyliklar, ommaviy qirg‘in katta talafotlarga olib keldi. shu bilan birga, turkiston ziyolilari o‘lkada sodir etilayotgan zo‘ravonlik va xunrezliklar haqida arz qilib, peterburgga davlat dumasiga vakil jo‘natadi va bu holatga chek qo‘yishni talab qiladi. mardikorlikka mahalliy aholining zo‘rlik bilan safarbar qilish haqidagi farmonning adolatsizligini ta’kidlab, bunday holatga chek qo‘yishni, ahvolni o‘rganish uchun komissiya yuborishni so‘rashadi. rossiya davlat dumasi tomonidan turkistondagi ahvol bilan bevosita tanishish uchun deputatlardan iborat maxsus komissiya jo‘natiladi. deputatlar 10 kun davomida jizzax, qo‘qon, andijon, samarqand kabi shaharlarda bo‘lib, mustafo cho‘qayev tarjimonligida mahalliy aholi bilan yuzma-yuz, ma’murlar va mirshablar oriental renaissance: innovative, educational, natural and social sciences (e)issn: 2181-1784 4 (4), april, 2024 sjif 2024 = 7.404 / asi factor = 1.7 www.oriens.uz 341 ishtirokisiz suhbatlashdi. xalq sodir bo‘lgan voqealarning sabablari, tafsilot va oqibatlari haqida ro‘yi-rost ko‘rsatma berdi. farmon ijrosi maqsadida mardikorlar ro‘yxatini tuzish jarayonida mustamlaka ma’murlarining poraxo‘rligi, ularning kissasiga pul solgan boylarning yosh o‘g‘illari “keksa” …

5 / 6

dagi ma’muriyatning qilmishlariga javob berishni so‘rab, so‘rovnoma jo‘natdi. g‘alayonlar vahshiylik bilan bostirilgach, hukumat 15- sentabrdan farmon ijrosiga kirishdi va o‘lkadan 123300 kishi mardikorlikka safarbar etildi. bunday sharoitda turkiston ma’rifatparvarlari uzoq sovuq yurtlarga noma’lum muddatga zo‘rlab olib ketilayotgan xalq azoblarini yengillatishga urinib, maxsus qo‘mitalar tuzdi. bu qo‘mitalar faoliyati natijasida safarbar etilayotganlarga halol ovqat tayyorlash uchun oshpaz, ibodat uchun imom, maktublar yozish uchun mirzalar biriktirildi, issiq kiyimlar to‘plandi. safarbar etilganlarning juda ko‘pchiligi mehnatga yaroqsiz bo‘lsa-da, ular majburan jo‘natilgan edi. ulardan eng og‘ir ishlarda, arzimagan haq evaziga foydalandilar. rossiyaning qahraton qish iqlimida ust-boshi yupun, qorni och, sog‘lig‘i og‘irlashgan, oddiy haq-huquqdan mahrum mardikorlar og‘ir jismoniy mehnatdan, tibbiy yordam, zarur sharoit yo‘qligi tufayli yoppasiga kasallanib, ochlikdan, sovuqdan azob chekdi. ularning shikoyat va arz-dodlarga to‘la maktublarida qayd etishicha, ishga olinganlarga qattiq turma rejimi o‘rnatilgan. qarindoshlar bilan uchrashtirilmagan, arzimas gunoh uchun kaltaklangan, ular doimiy sur’atda soqchilar nazoratida bo‘lgan. ishchilar hayot sharoitlari chidab bo‘lmas darajada og‘ir bo‘lib, ular …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "turkistondagi 1916-yilgi milliy ozodlik kurashining tarixiy ahmiyati"

oriental renaissance: innovative, educational, natural and social sciences (e)issn: 2181-1784 4 (4), april, 2024 sjif 2024 = 7.404 / asi factor = 1.7 www.oriens.uz 338 turkistondagi 1916-yilgi milliy ozodlik kurashining tarixiy ahamiyati shaymurzayev jafar isanmurot oʻgʻli, nizomiy nomidagi tdpu “ijtimoiy-gumanitar fanlarni o’qitish metodikasi” mutaxassisligi 2-kurs magistranti annotatsiya ushbu maqolada turkistondagi 1916-yilgi milliy ozodlik kurashining boshlanishi va uning sabab oqibatlari haqida so’z boradi. qo’zg’alonning yakuni va tarixiy ahamiyati yoritib beriladi. kalit so’zlar: rossiya imperiyasi, imperator nikolay ii, mustamlakachilik zulmi, birinchi jahon urushi, mardikorlikka safarbarlik, milliy ozodlik harakati, qo’zg’alon. historical significance of the national liberation st...

This file contains 6 pages in PDF format (375.1 KB). To download "turkistondagi 1916-yilgi milliy ozodlik kurashining tarixiy ahmiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: turkistondagi 1916-yilgi milliy… PDF 6 pages Free download Telegram