quyosh energetikasi

PPTX 29 pages 2.1 MB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.1 MB

File type PPTX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

prezentatsiya powerpoint 3-mavzu: quyosh energetikasi. reja: 3.1. quyosh radiatsiyasi 3.2. to'g'ri, sochilgan, qaytgan va yig'indi radiatsiya 3.3. aktinometriya 3.4. quyosh energiyani o'zgartirish 3.5. xulosa 3.1. quyosh radiatsiyasi quyosh nurlanish (elektromagnit nurlanish) energiyasiga quyosh radiatsiyasi deb ataladi. erga tushadigan quyosh radiatsiyasi o'zining asosiy qismi issiqlikka aylanadi va amalda er va atmosfera uchun yagona energiya manbai bo'lib hisoblanadi. quyosh atmosferani va er sirtini qizdiradi. quyosh energiyasi tufayli shamollar esadi, suvning tabiatda aylanishi amalga oshiriladi, dengiz va okeanlar qizdiriladi hamda o'simlik va hayvonlar rivojlanalanadi. quyosh nurlanish hisobidan erda qazilma yoqilg'ilar mavjud. quyosh energiyasini issiqlikka yoki sovuqka, harakat kuchiga va elektroenergiyaga o'zgartirish mumkin. 3.1-rasm. quyosh energiyasi va undan foydalanish atmosferaning tashqarida quyosh nurlanish spektri 𝜆≈0,2 𝑚𝑘𝑚 uzunlikdagi ultrabinofsha to'lqinlardan to 𝜆≈3 𝑚𝑘𝑚 uzunlikdagi infraqizil to'lqinlarga qadar qamrab oladi va 𝜆≈0,5 𝑚𝑘𝑚 to'lqinlar atrofida keskin cho'qqi bo'ladi (3.2-rasm). quyoshdan ergacha bo'lgan o'rtacha km masofada vaqt birligida quyosh nurlariga perpendikulyar bo'lgan yuza birligiga er atmosferaning yuqori …

2 / 29

ensivligiga va spektrli tarkibiga atmosferaning ta'sirini ifodalovchi parametr, bu atmosfera (yoki havo) massasi (am). har qanday er yuza sathi va kunning istalgan vaqti uchun atmosfera massasi quyidagi formula bo'yicha aniqlanadi: (1) bu erda: r - atmosfera bosimi, pa; -normal atmosfera bosimi; 3.2-rasmda turli xil sharoitlarda quyosh nurlanish intensivligining spektrli taqsimlanishi ko'rsatilgan. 3.2-rasm: quyosh nurlanish intensivligining spektr bo'yicha taqsimlanishi: 1-spektr am0; 2-absolyut qora jism; 3-spektr am1 4-spektr am2 yuqori egri chizig'i am0 er atmosferaning chegaradan tashqaridagi quyosh spektriga mos keladi (masalan, kosmik kemaning bortida), ya'ni havo massasi nolga teng bo'lganda. u 5800 k temperaturadagi absolyut qora jismning nurlanish intensivligining taksimoti bilan approksimatsiyalanadi. am1 va am2 egri chiziqlar tegishlicha quyosh zenitda va quyosh bilan zenit orasida 60° bo'lgan hollarga mos keladigan er sirtidagi quyosh nurlanishning spekral taksimotini tasvirlaydi. bunda nurlanishning to'la quvvati tegishlicha - 925 va 691 vt/m bo'ladi. er sharoitida am1,5 kattalik eng tavsifli bo'lib hisoblanadi (quyosh gorizotga nibatan 45° ostida). …

3 / 29

s- shimoliy va janubiy qutblar; 1 va 2 -ekvatorial va meridional tekisliklar; 3 va 4 - gorizontal va qabul qiluvchi yuzalar; o - er markazi; a – er sirtidagi nuqta; v va s - a nuqta va grinvich uzunliklarga ega bo'lgan ekvatordagi nuqtalar; 𝜑 va 𝜓 -joyning kengligi va uzunligi; 𝛿- quyoshning og'ish burchagi; 𝛼 - qabul qilgichning gorizontga nisbatan qiyalik burchagi; i - nurlarning qabul qiluvchi yuzaga tushish burchagi; er atmosferasining yuqori chegarasida gorizontal sirtga tushayotgan quyosh radiasiyasining oqimiga insolyasiya deb ataladi va quyidagicha ifodalanadi: ` (2) (3) (4) bu erda h, - quyoshning balandligi va og'ish burchagi, grad; - soatli burchagi, grad; 𝜏 - vaqt, soat; - erning o'z o'qi atrofida aylanish chastotasi, rad/soat; t - erning o'z o'qi atrofida aylanish davri, soat. sutka mobaynida er atmosferasining yuqori chegarasida gorizontal sirtga tushuvchi quyosh radiasiyasining miqdoriga sutkalik insolyasiya deb ataladi va quyidagicha ifodalanadi: qg (5) bu erda , - …

4 / 29

fsha qismini tashqil etadi. suv bug'i (n2o) va karbonat angidrid gazi (s2o) spektrning ko'rinuvchi qismini ham va infraqizil qismini ham yutadi. quyosh radiasiyasini atmosfera aralashmalari va changi ham yutadi. agar atmosfera juda ifloslangan bo'lsa (ayniqsa shaharlarda) qattiq aralashmalar tomonidan quyosh radiasiyasini yutilishi ancha katta bo'ladi. atmosfera quyosh radiasiya oqimiga nisbatan o'zini xiralik muhit tarzida namoyon etadi. xiralik muhit sifatida molekulali komplekslar va turli aralashmalar qatnashadi. sochilish mohiyati tushayotgan elektromagnit to'lqinlarning o'zgaruvchan maydoni havodagi zarralari bilan o'ziga xos shaklda o'zaro ta'sirlashuvidan iborat. bunday o'zaro ta'sir natijasida zarralar sochilgan radiasiyaning yangi elektromagnit to'lqinlar manbai bo'lib qoladi. quyosh radiasiyasini quyidagi asosiy turlariga bo'linishini qabul qilingan: a) to'g'ri radiasiya - quyoshdan bevosita to'g'ri tushadigan nurlanish; b) sochilgan radiasiya - atmosferada sochilgan radiasiyasi; v) qaytgan radiasiya - atrofdagi yuzalardan qaytgan radiasiyasi. 3.2. to'g'ri, sochilgan, qaytgan va yig'indi radiatsiya to'g'ri quyosh radiasiyasi radiasiya balansida asosiy ahamiyatga ega. to'g'ri quyosh radiasiyasi deganda, bevosita quyoshdan parallel nurlar dastasi …

5 / 29

asida hosil bo'lgani uchun, u to'g'ri radiasiyani aniqlovchi omillarga bog'liq bo'lgan kattaliklar bilan topiladi: ; (10) ideal atmosferada b=1/2, real sharoitlarda esa . qiya sirtlar uchun amaliy hisoblashlar uchun sochilgan radiasiya xuddi izotrop (nurlanish yo'nalishiga bog'liq bo'lmaydi) sifatida qabul qilinadi. bulutsiz ochiq osmonda sochilgan radiasiyaning taqsimlanishini izotrop deb bo'lmaydi. sochilgan radiasiya intensivligining maksimumi osmon gumbazining quyoshga qaragan doirasida (70% gacha), minimumi esa teskari doirasida (30% gacha) kuzatiladi. to'liq bulutli havoda sochilgan radiasiya izotrop tavsiflarga ega bo'ladi. qaytgan radiasiya yig'indi radiasiyaning tushama sirtdan qaytgan qismini tavsiflaydi. radiasiyaning qaytgan qismini barcha o'tgan yig'indi radiasiyaga nisbatan tushama sirtning qaytarish qobiliyati yoki albedosi deb ataladi. albedo ma'lum bo'lganda qaytgan radiasiya quyidagi formula bilan hisoblanadi: (12) albedoning o'zi esa quyidagi munosabatdan aniqlanadi (13) albedo odatda foizlarda ifodalanadi. qaytgan radiasiya va albedo quyosh nurlarining tushish burchagiga bog'liq, shuning uchun to'g'ri radiasiya mavjud bo'lganda bu kattaliklar yaxshi namoyon bo'ladigan kunlik o'zgarishga ega. sirtning albedosi uning rangiga, g'adir-budurligiga, …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "quyosh energetikasi"

prezentatsiya powerpoint 3-mavzu: quyosh energetikasi. reja: 3.1. quyosh radiatsiyasi 3.2. to'g'ri, sochilgan, qaytgan va yig'indi radiatsiya 3.3. aktinometriya 3.4. quyosh energiyani o'zgartirish 3.5. xulosa 3.1. quyosh radiatsiyasi quyosh nurlanish (elektromagnit nurlanish) energiyasiga quyosh radiatsiyasi deb ataladi. erga tushadigan quyosh radiatsiyasi o'zining asosiy qismi issiqlikka aylanadi va amalda er va atmosfera uchun yagona energiya manbai bo'lib hisoblanadi. quyosh atmosferani va er sirtini qizdiradi. quyosh energiyasi tufayli shamollar esadi, suvning tabiatda aylanishi amalga oshiriladi, dengiz va okeanlar qizdiriladi hamda o'simlik va hayvonlar rivojlanalanadi. quyosh nurlanish hisobidan erda qazilma yoqilg'ilar mavjud. quyosh energiyasini issiqlikka yoki sovuqka, harakat ku...

This file contains 29 pages in PPTX format (2.1 MB). To download "quyosh energetikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: quyosh energetikasi PPTX 29 pages Free download Telegram