mehnat sifati va uni ta’minlashning psixotexnologik masalalari

PDF 12 pages 452.2 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 452.2 KB

File type PDF

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

12-mavzu. mehnat sifati va uni ta’minlashning psixotexnologik masalalari reja 12.1. xavfsizlik psixologiyasi sohasining vazifalari, ob’ekti, predmeti va asosiy tushunchalari. 12.2. avariya sabablarini aniqlash metodlari. 12.3. mehnatning xavfsizligiga erishish yo’llari. 12.4. xatolarning turlari. 12.5. mehnat xavfsizligiga erishish yo’llari. 12.1.xavfsizlik psixologiyasi sohasining vazifalari, ob’ekti, predmeti va asosiy tushunchalari insonning mehnat jarayoni afsuski kutilmagan tasodiflarsiz, favquloddagi vaziyatlarsiz amalga oshavermaydi. afsuski, shaxsiy va jamiyat ehtiyojlarini qondirish maqsadida ish joyiga tashrif buyurgan ishchi yoki xodimlar har xil sabablarga ko’ra, ish vaqtida baxtsiz hodisalar ro’y berib turadi. bunday baxtsiz hodisalar nafaqat korxonaga moliyaviy jihatdan zarar keltiradi, eng yomoni insonlar sog’lig’iga, hatto hayotiga ham havf soladi. olimlar tomonidan mehnat sharoiti chuqur o’rganila boshladi. buning natijasida mehnat sharoitini tashkil etishda qanday tayyorgarlik, xavfsizlik hamda mehnat unumdorligini oshiruvchi choralar ko’rilishi kerakli ekanligiga doir ko’plab qonun qoidalar tajriba usuli va tabiiy usulda ishlab chiqildi. ana shu qonun-qoidalar ichida mehnat jarayonida xavfli holatlarni yuzaga keltiruvchi sabablarni ham aniqlashtirildi, olingan faktlar tahlil …

2 / 12

holatlari ko’rsatkichlari o’zgarmas holda baland bo’lib, “xatolar bahosi” esa doimo o’sib borardi. o’tgan asrning, 1960 yillari boshida “inson faktori” fenomeniga diqqatning qaratilishi hamda uni “inson‒texnika” tizimida ahamiyatini tan olinishi, yangi ilmiy fanlar ‒ muhandislik psixologiyasi, kognitiv psixologiya, ergonomika, xavfsizlik psixologiyasi kabi fanlarni yuzaga kelishiga sabab bo’ldi. xavfsizlik psixologiyasi ‒ kasbiy faoliyatda ro’y beruvchi baxtsiz hodisalarning psixologik sabablarini hamda uning xavfsizligini oshiruvchi yo’llarini o’rganuvchi, psixologiyaning sohasi va ergonomikaning jabhasidir. xavfsizlik psixologiyasining tadqiqot ob’ekti ‒ bu xavf-xatar bilan bog’liq bo’lgan kasbiy faoliyatning har xil turlaridir; predmeti esa ‒ mehnat sub’ekti sifatida insonning xavfsizligi bilan bog’liq yoki faoliyat orqali vujudga keluvchi va unga ta’sir etuvchi, ruhiy jarayonlar, holat va xususiyatlaridir. xavfsizlik psixologiyasi bevosita bir tomondan mehnat faoliyatining vazifalarini muvofiqlashtirishga, ikkinchi tomondan esa ‒ xavfsizlik darajasi iloji boricha kamaytirilgan texnika, mehnat sharoitlari, mehnat muhofazasiga mos keluvchi ehtiyot chora va vositalarini ishlab chiqish uchun, psixologiya va ergonomikaning sohalari sifatida ishlatiladi. xavfsizlik psixologiyasi faniga taalluqli bo’lgan …

3 / 12

arar omillarni ta’sir etish xavfining turli xillari nazarda tutilsa, ishlab chiqarish zararliligi deganda esa ‒ zararli omillarning ta’siri nazarda tutiladi. ushbu tushunchalarning mohiyati quyidagichadir: ◼ ishlab chiqarishdagi xavfli omil – ishlab chiqarishda ishlovchilarga muayyan sharoitlarda ta’sir etganda shikastlanishga yoki sog’liqning keskin yomonlashuviga ta’sir etadigan omil. bunga misol qilib, harakatlanayotgan mashina, traktor, yuk ko’tarish vositalari bilan ko’tariladigan yuk, mashina va mexanizmlarning muxofazalanmagan aylanuvchan va qaytarma-ilgarilama harakat qiluvchi qismlari (kardanli, zanjirli, tishli, tasmali uzatma) ning harakati xavfli omillar qatoriga kiradi. ◼ ishlab chiqarishdagi zararli omil – ishchilarga ish vaqtida ta’sir etib, kasallanishga yoki ish qobiliyatining pasayishiga, tananing ayrim a’zolarining yoki bir guruh mushaklarning uzoq vaqt majburan zo’riqishiga olib keladigan omil. zararli omillarga neft mahsulotlari (sex havosiga tarqalib ketgan zararli moddalar: benzin, dizel yoqilg’isi bug’lari, pestitsidlar, mineral o’g’itlarning ta’siri, yoqimsiz meteorologik sharoitlar, me’yordan yuqori shovqin, chang, titrash, 113 ish joyida namlikning ortib ketganligi yoki kuchli yoritilganligi va boshqa zararli ish sharoitlari kiradi. bulardan …

4 / 12

imi, poyafzal, gazniqoblar, respiratorlar, niqoblar, shlemlar, himoya ko’zoynaklari, quloqchinlar va boshqalar kiradi. ◼ ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisa – ish vaqtida yuz beradigan hodisa. ◼ kasb kasalliklar – bular ishlovchi uchun zararli ish sharoitlarining ta’siri natijasida hosil bo’luvchi kasalliklardir. masalan, surunkali changli bronxitlar, titrash kasalligi, har xil kimyoviy gazlar bilan zaharlanish kasalliklari. yengil sanoat korxonalariga taalluqli kasbiy kasalliklarga esa silikoz, pnevmokonioz, teri kasalliklari va shularga o’xshashlar kiradi. ◼ baxtsiz hodisa ‒ bu insonga ishlab chiqarishga oid xavfli omilning ta’siri natijasida, yoki o’zining xavfli tutishi natijasida, kutilmaganda beixtiyor inson tanasining shikastlanishi (normal holda faoliyat yuritishga monelik qiluvchi)dir. odatda, baxtsiz hodisaga xavfli vaziyat yuz berib, bunda odamda bo’layotgan voqeani anglash va shunga yarasha to’g’ri harakat qilishiga imkon bo’ladi. shunga bog’liq ravishda, xavfli zonani, ya’ni ‒ turg’un hamda joyini o’zgartiruvchi bo’lishi mumkin bo’lgan jismoniy makon chegaralari (masalan, yuk ko’targichning o’qi, yuki va h.k.), omilning shiddatliligi, ta’sirning vaqti bilan bog’liq bo’lgan ma’lum bir maydon, joylar …

5 / 12

ytalanish ko’rsatkichi (chastotasi)ga ba’zi ijtimoiy sifatlarning ta’sirini ajratib ko’rsatgan. ularga: ‒ ko’p yillik mehnat qilish jarayonida, xodimlarning o’zaro bir-biriga ishonchi rivojlanishi natijasida, o’zaro nazorat qilishning pasayib ketishi; ‒ poezd brigadasidagi bitta a’zo xulq-atvorini brigadaning boshqa a’zolarga ta’sir etishi; ‒ bir vaqtning o’zida har xil vazifalarni yuklanishi. baxtsiz hodisalarning sabablarini tahlil qilishda, uchta yondashishni ajratish mumkin: klinik (monografik), statistik va modellashtirilgan. odamning noto’g’ri xatti-harakatlariga sabab bo’luvchi, ichki va tashqi muhitlarni har tomonlama o’rganish, biografiyani o’rganish, hujjatlarni o’rganishni reja asosida olib borish, monografik yondashish xulosalarining ishonchliligini oshiradi. g. m. zarakovskiy va v. i. medvedev, besh bosqichdan iborat operator xatolarini tahlil qilish rejasini taklif etdilar: 1) faoliyat strukturasida xatolar o’rni; 2) xatolarni tashqi namoyon bo’lishi; 3) oqibatlar; 4) operator ongida xatolarni namoyon bo’lishining xususiyati; 5) xato sababi. baxtsiz hodisalar odatda bitta emas, balki bir qator sabablarning oqibatida sodir bo’ladi. amaliyotdan misol:”... aylanuvchi arrada ishlash vaqtida og’ir baxtsiz hodisa sodir bo’ldi, natijada duradgorning chap …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mehnat sifati va uni ta’minlashning psixotexnologik masalalari"

12-mavzu. mehnat sifati va uni ta’minlashning psixotexnologik masalalari reja 12.1. xavfsizlik psixologiyasi sohasining vazifalari, ob’ekti, predmeti va asosiy tushunchalari. 12.2. avariya sabablarini aniqlash metodlari. 12.3. mehnatning xavfsizligiga erishish yo’llari. 12.4. xatolarning turlari. 12.5. mehnat xavfsizligiga erishish yo’llari. 12.1.xavfsizlik psixologiyasi sohasining vazifalari, ob’ekti, predmeti va asosiy tushunchalari insonning mehnat jarayoni afsuski kutilmagan tasodiflarsiz, favquloddagi vaziyatlarsiz amalga oshavermaydi. afsuski, shaxsiy va jamiyat ehtiyojlarini qondirish maqsadida ish joyiga tashrif buyurgan ishchi yoki xodimlar har xil sabablarga ko’ra, ish vaqtida baxtsiz hodisalar ro’y berib turadi. bunday baxtsiz hodisalar nafaqat korxonaga moliyaviy jihatdan zarar...

This file contains 12 pages in PDF format (452.2 KB). To download "mehnat sifati va uni ta’minlashning psixotexnologik masalalari", click the Telegram button on the left.

Tags: mehnat sifati va uni ta’minlash… PDF 12 pages Free download Telegram