anatomiya fanining rivojlanish tarixi

DOCX 10 pages 619.7 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 619.7 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

anatomiya fanining rivojlanish tarixi. reja: 1. anatomiya fanining rivojlanish tarixi. 2. patologik anatomiya 3. anatomiyani o’rganish usullari 4. xulosa 5. foydalanilgan adabiyotlar anatomiya fanining rivojlanish tarixi eramizdan oldingi uzoq o`tmishga borib ta‘qaladi. qadimda diniy aqidalarga ko`ra murdani kesib o`rganish gunoh sanalib bu usul bilan odam tuzilishini o`rganishga intilganlar o`lim jazosiga hukm etilgan. eramizdan oldingi xx asrda yashagan hind tabibi bxaskara bxatshe «anatomiya targ`iboti» asarida a‘zolar, muskullar, qon tomirlar, nervlar to`g`risida yuzaki ma‘lumotlarni to`plagan. anatomiyaning asosiy rivojlanish davri qadimiy yunonlar mamlakatida boshlanib gippokrat, pifogor, arastu, (aristotel) kabi allomalar tarbiyalangan maktablar tashkil etilgan. buqrot (gippokrat) – eramizdan oldingi 460-377 yillarda yashab, tibbiyot sohasida o`zigacha bo`lgan ma‘lumotlarni to`plagan, kuzatish va tekshirishlari asosida 72 ta asr yozgan yurak- qon tomirlar tuzulishi to`grisida ma‘lumot bergan. arastu (aristotel)- eramizdan oldingi 384-322 yillarda yashab, nervlar paylardan farqi borligini aorta qon tomiri yurakdan boshlanishini aniqlagan atoqli olim anatom, faylasufdir. gerofil – eramizdan oldingi 300 yillarda yashagan.ichki a`zolarni kesib …

2 / 10

xorazm va eronda saroy tabibi bo`lib xizmat qilgan. ibn sino yuzdan ortiq asar yaratgan, bulardan eng yirigi – «tib qonunlari» besh jildli bo'lib birinchi tomi anatomiya va fiziologiyaga bag`ishlangan. ushbu kitobga tibbiyot sohasidagi dunyoda bo'lgan barcha ma‘lumotlarni to'plabgina qolmasdan o'z tekshirishlari va tushunchalari bilan fanni yanada boyitgan. kitob turli tillarda qayta-qayta nashr qilingan bo'lib tibbiyotda asosiy qo`llanma sifatida hanuzgacha xizmat qilmoqda. ibn sino organizmni o'rganishda odam konstitutsiyasiga birinchi bo'lib e’tibor berdi. «tib qonunlari» kitobida ichki kasalliklar, xirurgiya farmakologiya gigiyena va tibbiyotning boshqa qismlari to`grisida batafsil ma‘lumotlar berilgan. «tib qonunlari» o`zbek tilida birinchi marta 1954-1956 yillarda toshkentda bosilib chiqqan. vilyam garvey (1578-1657)- anatom va fiziolog bo`lib o`z kuzatish va tajribalari asosida 1626 yilda e‘lon qilingan «hayvonlarda yurak va qon harakati to`grisida anatomik tekshirishlar» degan ilmiy asarida katta va kichik qon aylanish doiralarini birinchi marta ilmiy ravishda isbotlab bergan.garviy qonni arteriyadan venaga ko`zga ko`rinmaydigan mayda tomirchalar orqali o`tadi deb taxmin qilgan. m. …

3 / 10

nchi bulib muskillarning ishlash dinamikani o`rganib, shu bilan plastik anatomiyaga asos solgan. andrey vezaliy (1514-1564) – «anatomiya jadvallari» atlasini va «odam tanasining tuzilishi to`grisidagi yetti kitob» ni yozdi. gabriel fallopiy (1523-1562) tarixda birinchi bo`lib kalla suyaklarining tuzilishi va taraqiyoti, muskullar, jinsiy a‘zolar, bachadon nayi, eshitish va ko`rish a‘zolarini o`rganib «anatomik kuzatishlar» kitobini yozgan. b. evstaxiy (1510-1574) – vezaliyning anatomiyadagi ayrim xatolarini to`g`riladi. u tishlar, buyraklar, eshitish a‘zolarini o`rganib birinchi marta halqum bilan o`rta quloq bo`shlig`ini qo`shib turuvchi eshitish yo`lini aniqladi. kuzatishlar asosida 1714 – yilda «anatomiya qo`llanmalari» asarini nashr ettirdi. i. purkin`e (1787-1869) suyak hujayralari, yurak muskullaridagi alohida o`tkazish tolalari, nerv tolalarining mikroskopik tuzilishini o`rganadi. rossiyada xvii- asrgacha vrachlar chetdan taklif etilib, faqat imperator saroylaridagina xizmat qilganlar. ammo xvii asrning o`rtalarida toun epidimeyasi moskvada birinchi tibbiyot maktabining (1654 yil) ochilishiga sabab bo`lgan. pyotr 1 peterburg va kronshtadtda, keyinchalik boshqa shaharlarda ham harbiy gospitallar qoshida tibbiyot maktablari ochtirgan va brinchi navbatda …

4 / 10

il) yozdi. patologik anatomiya, patologik morfologiya — odam va hayvon organizmidagi patologik jarayonlarning morfologik asoslarini, pa-togeneznnnt morfologik tomonlarini oʻrganadigan fan; patologiyannng eng muhim qismi. patologik anatomiya patologik fiziologiya, mikrobiologiya, gigiyena kabi fanlar bilan chambarchas bogʻlangan. patologik anatomiya umumiy va xususiy qismlarga boʻlinadi. umumiy patologik anatomiya umumiy patologik jarayonlar (kon aylanishining bu-zilishi, yalliglanish va boshqalar)ni, xususiy patologik anatomiya esa aʼzo va sistemalar (mas, nerv sistemasi, yurak, tomirlar va boshqalar)dagi patologik jarayonlarni oʻrganadi. maʼlum kasalliklarda kelib chiqadigan oʻzgarishlarni oʻrganadigan maxsus patologik anatomiya ham muhim ahamiyat kasb etadi. murdani yorib (qarang murdani yo’rish), aʼzolardagi oʻzgarishlarni oʻrganish va toʻqimalarni mikroskopda tekshirish patologik anatomiyaning asosiy usulidir. patologik anatomiya kasallik natijasida aʼzo va toʻkimalarda roʻy bergan oʻzgarishlarni oʻrganishda biopsiya usulidan keng foydalanadi, yaʼni anik, diagnoz qoʻyish maqsadida toʻqima yoki aʼzo boʻlaklari kesib olib tekshiriladi; operatsiya vaq-tida olib tashlanadigan aʼzolar ham patologik-anatomik tekshiruvdan oʻtka-ziladi. toʻqimalardagi almashinuv jarayonini mukammal tahlil qilishga im-kon beradigan gistokimyoviy tekshirish usuli keng tarqalgan. …

5 / 10

yan anatomi j. morgani (18-asrning 2yarmi) va fransuz anatomi m.f.bishaning (19-asrning boshlari) klassik tadqiqotlari katta roloʻynadi. 19-asrning oʻrtalarida patologik anatomiyadan atlas va qoʻllanmalar chop etildi. bu davrda yevropaning koʻpgina universitetlarida patologik anatomiya kafedralari ochildi. oʻzbekistonda bir qancha tibbiyot intlari (toshkent tibbiot akademiyasi, samti, andijon tibbiyot instituti va boshqalar)da ham patologik anatomiya kafedralari, ilmiy tadqiqot institutlari (oʻzbekiston sil kasalligi ilmiy tadqiqot instituti, onkologiya markazi)da patologik anatomiya boʻlimlari tashkil etildi. oʻzbekistonda patologik anatomiya fanining asoschilari g. n. terexov, s. d. tatarenchik va boshqa boʻldi. fanning keyingi taraqqiyotigaa. i. maʼrupov, r. i. danilova, f. j. toʻlaganov, r. a. aʼzamov, m. s. abdullaxoʻjayeva, e. s. qosimxoʻjayev, o. m. azizova, v. a. alimov, b. a. maʼrupov va boshqa olimlar katta hissa qoʻshdilar. patologik anatomiyaning dolzarb masalalari defoli-antlar, gerbitsidlardan zaharlanish, geografik patologiya, yurak-tomir patologiyasi va infeksion kasalliklar, nerv sistemasi patologiyasi va boshqa ustida tadqiqotlar olib borilmoqda. oʻzbekistonda patologoanatomik xizmat koʻrsatadigan muntazam sistema ishlab turibdi. viloyatlar markazida …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "anatomiya fanining rivojlanish tarixi"

anatomiya fanining rivojlanish tarixi. reja: 1. anatomiya fanining rivojlanish tarixi. 2. patologik anatomiya 3. anatomiyani o’rganish usullari 4. xulosa 5. foydalanilgan adabiyotlar anatomiya fanining rivojlanish tarixi eramizdan oldingi uzoq o`tmishga borib ta‘qaladi. qadimda diniy aqidalarga ko`ra murdani kesib o`rganish gunoh sanalib bu usul bilan odam tuzilishini o`rganishga intilganlar o`lim jazosiga hukm etilgan. eramizdan oldingi xx asrda yashagan hind tabibi bxaskara bxatshe «anatomiya targ`iboti» asarida a‘zolar, muskullar, qon tomirlar, nervlar to`g`risida yuzaki ma‘lumotlarni to`plagan. anatomiyaning asosiy rivojlanish davri qadimiy yunonlar mamlakatida boshlanib gippokrat, pifogor, arastu, (aristotel) kabi allomalar tarbiyalangan maktablar tashkil etilgan. buqrot (gippokrat) –...

This file contains 10 pages in DOCX format (619.7 KB). To download "anatomiya fanining rivojlanish tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: anatomiya fanining rivojlanish … DOCX 10 pages Free download Telegram