yog’och o‘ymakorligi san’ati

DOCX 12 pages 26.6 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 26.6 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

mavzu: yog’och o’ymakorligi badiiy buyumlarga badiiy ishlov berish reja: 1.yog’och o‘ymakorligi san’atining rivojlanishi. 2. yog’och o‘ymakorligi ustalarining ishlari. 3. o‘ymakorlik sa’nati. yog’och o‘ymakorligi san’atining rivojlanishi qadimiy zamonlardan beri ota-bobolarimiz insoniyat vujudga keltirgan kashfiyot, ilm-fan cho‘qqilarini egallab, o‘z hunarlarini avloddan-avlodga o‘tkazib kelmoqdalar. yog’ochga naqsh o‘yish va gul solish san’ati hamisha ardoqlanib kelingan. xozirgi paytda yog’och o‘ymakorligi me’morchilik bilan bir qatorda ro‘zg‘or buyumlariga bezak berishda keng qo‘llanilmoqda. maxalliy an’analarni avaylab, ardoqlab ularni yangi mazmun bilan boyitayotgan xalq ustalari asrlar davomida sayqal topgan qadimiy san’atning etuk namunalarini yaratmoqdalar. xozirgi kunda arxitektura bilan bog‘liq bo‘lgan ganch va yog’och o‘ymakorligi tobora taraqqiy etib bormoqda. o‘zbekistonda qadimdan me’morchilik va uy-ro‘zg‘or buyumlarini bezashda, xalq amaliy san’atining turlaridan biri yog’och o‘ymakorligi keng qo‘llanib kelingan. yog’och o‘ymakorligida turli naqsh uslublaridan foydalaniladi. har bir usta o‘zi yashab, ijod etgan erdagi badiiy an’analariing o‘ziga xos tomonlarini o‘zida aks ettiradi. masalan, xivalik xalq ustalari yog’ochni o‘yib naqsh ishlashda yog’ochning tabiiyligini saqlab qolganlar, …

2 / 12

laganlar shu kabi boshqa buyumlarda yaqqol ko‘ramiz yog’och o‘ymakor ustalar yog’ochni o‘yishdan oldin uning o‘ziga xos xususiyatlarini sinchiklab o‘rganganlar. keyingina yog’ochga o‘yib naqsh ishlangan. hamma yog’ochlar ular olinadigan yog’och turiga qarab ikki guruhga: bargli va nina barglilarga, bo‘linadi. nina bargli daraxtlardan olingan yog’ochlar kurinishda, duradgorlikda va yog’och o‘ymakorligida asosiy material hisoblanadi, chunki ularning o‘ziga xos afzalliklari bor. chunonchi tarkibida smola moddalari bo‘lganligi uchun u tez chirib ketmaydi, bargli daraxtlarga qaraganda ko‘pligi va engilligi, unga ishlov berish osonligi, tanasi to‘g‘ri, silliq bo‘lgani uchun undan silliq xoda tayyorlash mumkin. yog’och materiallari tabiiy guli, rangi, tovlanishi va xidiga qarab aniqlanadi. o‘zbekistonlik yog’och o‘ymakor ustalar o‘z ishlari uchun eng yaxshi yong‘oq (grecheskiy orex), kayrag‘och, chinor (platan), tut, archa (mojjevelnik), nok (grusha), zarang (klyon), zirk (olxa), shumtol (yasen), mirzaterak (topol), baqaterak, tog‘ teragi (osina), terak, o‘rik (uryuk) kabi daraxtlardan va hozirda boshqa joylardan keltirilgan shamshod, eman, oq qarag‘ay (pixta), tilogoch (listvennitsa), arg‘uvon (lipa), oq qayin …

3 / 12

iskana dastasiga urib, naqshni kesadi. o‘zbekistonda ishlatiladigan o‘yma naqshlarning chuqurligi 2 mm dan 15 mm gacha boradi. yog’och o‘ymakorligi ustalarining ishlari. toshkent, buxoro, qo‘qon, samarqand o‘ymakor ustalari buyumlarning o‘yilgan zaminini chekma uslubida maxsus chekich iskana qalam bilan chakichlab chiqadidar. xiva ustalari naqsh zaminini chakichlamasdan tekisligicha qoldiradilar. ular o‘yib tayyorlangan buyumlarning yuziga qizdirilgan chigit yog‘i surtadilar. bunda buyumning namga va issiq-sovuqqa chidamliligi oshadi. ikkinchidan chigit yogi naqsh yuzini qoramtir qilib ko‘rsatadi. toshkent, qo‘qon va samarqand ustalari esa tayyor buyumlarni maxsus lok bilan loklaydilar. yog’och o‘ymakorligi san’atida ishlatiladigan yordamchi materiallar va asbob uskunalarga quyidagilarni kiritish mumkin. duradgorlik elimi, kazein elimi, chigit moyi, jilvir qog‘oz, elimdon kabilardan foydalaniladi. bundan tashqari duradgorlikda yog’ochni qayta ishlash uchun mo‘ljallangan dastaki va mexanik asboblardan ham foydalaniladi. duradgorlik elimi - yog’och materiallarini bir-biriga elimlash uchun ishlatiladi. duradgorlik elimi go‘sht va suyaklardan tayyorlanadi. kazein elimi - yog’och o‘ymakorligi va duradgorlikda ishlatiladigan elim bo‘lib, sutning oxirgi ishlatib bo‘lmaydigan qismidan tayyorlanadi. …

4 / 12

o‘lgan buyumni yaxlit holda dastgoxga o‘rnatish birmuncha qiyin. shu sababli uni qismlarga ajratib o‘yish oson va qulaydir. o‘yiladigan buyum qismlarini maxsus burama qisqichlar bilan dastgoh ustiga qimirlamaydigan qilib o‘rnatiladi. buyum yuziga naqsh tushirishdan oldin buyum yuzini yumshatish uchun paxta moyi surtiladi. o‘yish vaqtida esa iskana uchi sovunga tegizib olinadi, shunda iskana ravon kesadi. yogʻoch oʻymakorligi — oʻymakorlik turi, badiiy hunarmandlikning qad. va keng tarqalgan sohasi. yogʻochni kesib, oʻyib, chizib, zaminni teshib naqsh, boʻrtma shakllar hosil qilib, yogʻoch taxtacha va boʻlaklarini birbiriga ulab, yopishtirib (asosan panjaradya) handasiy shakllar, oʻsimliksimon tasvirlar, islimiy naqshlar hosil qilinadi. us t a naqshni bezatiladigan sirtga axta vositasida tushiradi, ustidan naqsh chiziqlari chizib chiqiladi, soʻng asbob (iskana)lar yordamida oʻyiladi. oʻyishda turli usullar (pargari, bagʻdodi) keng qoʻllaniladi. yo. oʻ. koʻp mehnat talab qiladigan soha, unda oʻzbekistonda oʻsadigan mahalliy daraxtlar (qayragʻoch, archa, yongoq, tut, oʻrik, chinor, tol, terak va b.)dan foydalaniladi. oʻymakor ustalar daraxt yogʻochlarining xususiyatlarini yaxshi bilishgan (daraxt …

5 / 12

hrda islom dini tarqalguniga qadar yogʻoch sanamlar tayyorlash rivoj topgan. narshaxiy "buxoro tarixi" asarida 8-asrda eshiklar oʻyma tasvirlar bilan bezatilgani haqida yozadi. yogʻoch tashqi muhit taʼsiriga ancha chidamsizligidan yo. oʻ.ning qad. namunalari saqlanmagan. sakdanganlarining eng qad.si 9—12-asrlarga mansub. qusam ibn abbos maqbarasi bino sharafalari naqshlar bilan bezatilgan, zabarravlarida qushlar, afsonaviy maxluqlarning tasvirlari ishlangan (samarkand, 11 — 12-asrlar). buxoroda sayfiddin boharziy maqbarasining toʻsinlari (14-asr), samarqandda ruhobod maqbarasi, amir temur maqbarasi eshiklariga ishlangan naqshlar ulkan mahorat samarasidir. buxorodagi ulugʻbek madrasasining eshiklari qismlariga yogʻoch taxtachalardan yelimsiz, mix ishlatmay girih naqshlar hosil qilingan. 19-asrda xorazm uslubi yuksakka koʻtarilgani xivadagi toshhovli ayvonlari, xonalaridagi ustunlarning kallagi, boshalariga ishlangan muqarnaslarda, eshiklarning bezaklarida koʻzga tashlanadi. oʻzbekiston xududida oʻziga xos xususiyatlari bilan ajralib turuvchi toshkent, xiva, qoʻqon, fargʻona, buxoro yo. oʻ. shakllangan. toshkentlik ustalar oʻyma naqshlarda yassi boʻrtmali, zaminsiz chizmani keng qoʻllaganlar. xivada mahobatli yo. oʻ. keng tarqalgan, naqshning maydaligi, zaminning kamligi, oʻynoqiligi bilan ajralib turadi, bu yerlik ustalar …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yog’och o‘ymakorligi san’ati"

mavzu: yog’och o’ymakorligi badiiy buyumlarga badiiy ishlov berish reja: 1.yog’och o‘ymakorligi san’atining rivojlanishi. 2. yog’och o‘ymakorligi ustalarining ishlari. 3. o‘ymakorlik sa’nati. yog’och o‘ymakorligi san’atining rivojlanishi qadimiy zamonlardan beri ota-bobolarimiz insoniyat vujudga keltirgan kashfiyot, ilm-fan cho‘qqilarini egallab, o‘z hunarlarini avloddan-avlodga o‘tkazib kelmoqdalar. yog’ochga naqsh o‘yish va gul solish san’ati hamisha ardoqlanib kelingan. xozirgi paytda yog’och o‘ymakorligi me’morchilik bilan bir qatorda ro‘zg‘or buyumlariga bezak berishda keng qo‘llanilmoqda. maxalliy an’analarni avaylab, ardoqlab ularni yangi mazmun bilan boyitayotgan xalq ustalari asrlar davomida sayqal topgan qadimiy san’atning etuk namunalarini yaratmoqdalar. xozirgi kunda arxitektur...

This file contains 12 pages in DOCX format (26.6 KB). To download "yog’och o‘ymakorligi san’ati", click the Telegram button on the left.

Tags: yog’och o‘ymakorligi san’ati DOCX 12 pages Free download Telegram