zardo‘zlik san’ati

PPTX 13 pages 5.2 MB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.2 MB

File type PPTX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

powerpoint presentation tayyorladi: respublika ta’lim markazi amaliy fanlar bo‘lim boshlig‘i shamsiyeva zulfizarxon saidakbarovna zardo‘zlik san’ati. zardo‘zlikda ishlatiladigan asbob-uskunalar. zardo‘zlikda ishlatiladigan naqsh turlari 6-sinf texnologiya 1 zardo‘zlik san’ati zardo‘zlik—hunarmandchilikning qadimiy turlaridan biri zar ip bilan naqsh tikish kasbi. u forscha zar (tilla), do‘zi (tikmoq) so‘zini anglatadi. zardo‘zlikning vatani vavilon bo‘lib, u rim imperiyasiga qarashli bo‘lgach, zar, ipak va jun ip qo‘shib tikilgan rang-barang kashtachiligi bilan butun dunyoga mashhur bo‘lgan. 1.1. zardo’zlik san’atining tarixiy rivojlanishi. zardo’zlik san’ati o’zining uzoq tarixiga ega bo’lib, deyarli barcha sharq mamlakatlari uning vatani hisoblanadi. pliniyning aytishicha, vavilon kashtachiligi qadimdan mashhur bo’lib, matoga turli rangdagi iplar bilan kashta tikishni o’sha erda kashf etishgan. keyinchalik vavilon rim imperiyasi tarkibiga kirgach, zar, ipak yoki jun ip qo’shib tiqilgan rang-barang kashtachiligi bilan shuhrat qozongan. zardo’zlik san’atining an’analari vizantiyada ham rivoj topib, zardo’zi kiyim-kechaklar faqat imperator a’yonlari va aslzodalarigagina mansub bo’lgan. sosoniylar davrida eron podshohining saroyida ham zardo’zlik san’ati rivoj topgan deyishga …

2 / 13

ining chuqur ildiziga ega. shu narsa ma’lumki, masalan, 1403—1406 yillarda samarqandga sayoqat qilgan ispan elchisi ryui gonzales de klavixo o’z esdaliklarida, temur saroyida zardo’zlikning milliy kashta bezaklarini tomosha qilganini yozgan. esdalik sahifalarida elchilarni habul qilish marosimiga barishlab o’tkazilgan dabdabali ziyofatlar ta’rifini keltirib yozar ekan, zardo’zlik usulida tiqilgan ash’yolarni bir necha bor eslab o’tadi. zar tiqilgan khrpa-to’shaklar, ipak matoga zar tiqilgan qimmatbaho darpardalar va chodirlar haqida batafsil hikoya etiladi. klavixo erkaklar va ayollarning zar ipda tiqilgan va himmatbaho toshlar bilan bezatilgan kiyimlari haqida zavq bilan yozadi. abdurazzoq samarqandiy o’zining «hindiston safarnomasi» risolasida shohruh 1442 yili hindistonning kalkutta viloyati hukmdori huzuriga yuborgan elchilaridan zardo’zi do’ppi ham sovga qilib berib yuborganini qayd etib o’tadi. «ishratxona» maqbarasi haqidagi 1465 yilgi hujjatlardan birida ham zardo’zlik buyumlari haqida eslab o’tilar ekan, «zardo’zi tiqilgan gunafsharang dasturxon (tuya junidan to’qilgan mato) astari malladan» va «zardo’zi tiqilgan gunafsharang darparda, astari malladan» degan satrlarga ko’zimiz tushadi. hirotda alisher navoiy davrida …

3 / 13

hhozirgi kungacha buxoroda saqlanib kelayotgan kashtachilik san’atining o’ziga xos va qiziqarli bu turi goyat uzoq davr mobaynida sayqal topgan va takomillasha borgan. buxorolik zardo’zi ustalarining o’ziga xos sermazmun naqshlari, goyat nafis texnik uslublari, mukammal terminologiyasi, uzoq davrlar mobaynida sayqal topgan rangbarang choklarini nazarda tutsak bu san’atning tarixiy rivojlanish jarayonini tularoq tasavvur etishimizga imkon beradi. xix va xx asr boshlarida kashtachilik san’atining bir turi bo’lgan zarduzlik buxoroning o’ziga xos xususiyatini aks ettirgan. mazmuni jihatidan xalqchil bo’lgan va qimmatbaho matodan tayyorlanadigan zardo’zi kiyimlar mahalliy aholining turli tabaqalari o’rtasida keng tarqalgan ipak ip bilan kashta tikishga qaraganda nozik didni talab qilgan. bu kiyim-kechaklar asosan amir saroyidagilarning ehtiyoji uchun tiqilgan, ba’zangina shahardagi boy ayonlar uchun tayyorlanganlar. ota-bobosidan meros bo’lgan kashtachilik kasbi bilan shugullangan yuzlab qo’li gul ustalar buxoro amirining hashamatli saroyidagi himmatbaho zardo’zi kiyimlarni taiyorlash bilan band edilar. buxoro zardo’zi ash’yolarining deyarli hammasi amir saroyining ehtiyoji uchun ishlatilardi, faqat juda oz miqdorigina sotish uchun …

4 / 13

rbof to’n kiydirishgan. xix va xx asr boshlarida, ya’ni 1785 yildan to 1920 yilgacha buxoroda hukmronlik qilgan mangitlarning oxirgi sulolasiga taalluqli bo’lgan zardo’zi kiyimlari hhozirgi kunda bizgacha etib kelgan yagona yodgorlik nusxalardir. mangitlarning birinchi sulolasi vaqillariga mansub bo’lgan zardo’zi ash’yolar bizgacha deyarli etib kelmagan. ammo gaydar (1800— 1826 y) zamonidan yagona yodgorlik sifatida zardo’zi mahsi saqlanib qolgan. mahsiga 1224 y raqami tiqilgan, bu melodning 1809—1810 yillariga to’gri keladi. mazkur raqamning uchrashi shu paytgacha zardo’zi kiyimlarda ruy bergan yagona holdir. amir nasrullodan (1827—1860 y) anchagina zardo’zi kiyimlar saqlanib qolgan. buyumlarning ko’pchiligi 1895 yildan 1911 yilgacha hukmronlik qilgan abdulahadga mansubdir, zero buxorolik kashtachilarning zardo’zlik san’ati shu davrda gullab yashnagan deb hisoblanadi. buxoroda zardo’zlik 1920 yil amir taxtdan agdarilguncha rasmiy jihatdan saroy san’ati hisoblanardi. bu shaharda tayyorlanadigan zardo’zi buyumlarning deyarli hammasini egallab olgan katta buyurtmachini yo’qotgach, tabiiyki, zardo’zlik korxonalari keskin kamayib ketdi. zardo’zchilar hunarmandchilik ustaxonalariga birlashib, mayda buyumlar, do’ppilar va ayollarning ayrim kiyimkechaklarini …

5 / 13

la tasavvur qilib bo’lmaydi. bu san’at o’tgan asrning o’rtalarida buxoroda gurkirab rivojlangan. u yerda mohir ustalar amir saroyining ustaxonalarida amir va uning saroy ahli kiyadigan dabdabali kiyimlarga pardoz berishgan. zardo’zlik odatda erkaklarga mansub bo’lgan va ular o’z hunarini bolalariga meros qilib qoldirishgan. zardo’zlik san’ati o’zining uzoq tarixiga ega bo’lib, deyarli barcha sharq mamlakatlari uning vatani hisoblanadi. zardo’zlik san’atining an’analari o’z davrida ham mavjud va mashhur bo’lgandir. hozirgi eronda esa xv-xvii asrlardagi zardo’zlik namunalari anchagina saqlanib qolgandir. buxoro zardo’zi ashyolarining deyarli hammasi amir saroyining ehtiyoji uchun ishlatilgan, faqat juda oz miqdorigina sotish uchun bozorga chiqarilardi. u paytda zardan tikilgan erkaklar kiyimlarini faqatgina xonga va uning qon- qarindoshlariga tegishli insonlar kiyar edilar. hech kim, hatto eng katta amaldorlardan birortasi ushbu qimmatbaho kiymlarni o’ziga buyurtirishga haqqi yo’q edi. ular bu kiyimlarni amir sovg’a qilgandagina kiyishlari mumkin edi. ayollar va bolalarning zardo’z kiyimlarini esa faqatgina badavlat xonadon a’zolari kiyishga haqli edilar. zar va kumush …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "zardo‘zlik san’ati"

powerpoint presentation tayyorladi: respublika ta’lim markazi amaliy fanlar bo‘lim boshlig‘i shamsiyeva zulfizarxon saidakbarovna zardo‘zlik san’ati. zardo‘zlikda ishlatiladigan asbob-uskunalar. zardo‘zlikda ishlatiladigan naqsh turlari 6-sinf texnologiya 1 zardo‘zlik san’ati zardo‘zlik—hunarmandchilikning qadimiy turlaridan biri zar ip bilan naqsh tikish kasbi. u forscha zar (tilla), do‘zi (tikmoq) so‘zini anglatadi. zardo‘zlikning vatani vavilon bo‘lib, u rim imperiyasiga qarashli bo‘lgach, zar, ipak va jun ip qo‘shib tikilgan rang-barang kashtachiligi bilan butun dunyoga mashhur bo‘lgan. 1.1. zardo’zlik san’atining tarixiy rivojlanishi. zardo’zlik san’ati o’zining uzoq tarixiga ega bo’lib, deyarli barcha sharq mamlakatlari uning vatani hisoblanadi. pliniyning aytishicha, vavilon kashtac...

This file contains 13 pages in PPTX format (5.2 MB). To download "zardo‘zlik san’ati", click the Telegram button on the left.

Tags: zardo‘zlik san’ati PPTX 13 pages Free download Telegram