xalqhunarmandchilikning umumiy asoslari

PPTX 20 pages 22.8 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 22.8 MB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

mavzu: o’zbek milliy xalq hunarmandchiligi san’ati turlari mavzu:xalq hunarmandchiligining umumiy asoslari xalq hunarmandchilik san‘ati haqida umumiy ma‘lumot reja: 1. xalq hunarmandchilik san’atining tarixi va uning rivojlanish bosqichlari 2. o’zbek xalq hunarmandchiligi turlari 3. xalqning turmush madaniyati va ma’naviyatini ko’tarishda fanning tutgan o’rni adabiyotlar ro’yxati: tayanch so’zlar: foydalanilgan adabiyotlar: 1.n. jo‘rayev, t. fayzullayev. mustaqil o‘zbekiston tarixi. – t., 2019- y. 2. s. bekmurodova. texnologiya fanini o‘qitishga yangicha yondashuv. metodik qo‘llanma. – t.: «delta print», 2017- y. 3. «maktab va hayot» jurnali. 2017-yil. 7-son. san’at, amaliy san’at, an’ana, badiiy bezak, yog‘och va ganch o‘ymakorligi, zargarlik, buyuk ipak yo‘li, naqshinkor bezak, kashtachilik. xalq hunarmandchiligida bir nechta san’at turlari ma’lum: 1.ganchkorlik san’ati 2.naqqoshlik san’ati 3.yog’och o’ymakorligi 4.kandakorlik 5.zargarlik 6.kashtachilik 7.zardo’zlik 1.ganchkorlik san’ati ganchkorlik— badiiy hunarmandlik turi; amaliy sanʼatning ganchda ishlash bilan bogʻliq sohasi. binolarni bezashda, meʼmoriy detallar ishlashda, devor va shiftlarni suvashda, bezak shakllar hamda oʻyma naqsh va tasvirlar yaratishda keng qoʻllaniladi. ganchkorlikda bezak …

2 / 20

uyma naqsh va tasvir ishlashga qulayligi esa ganch oʻymakorligini rivojlantirgan. 2.naqqoshlik san’ati naqqoshlik, naqshkorlik — amaliy sanʼatning qadimiy turi; naqsh yaratish kasbi; naqqosh usta qogʻozga yoki matoga naqsh mujassamotini yoki naqsh taqsimini chizib oladi (ayniqsa, girih va islomiy kabi murakkab naqshlarda), taxta, andoza tayyorlaydi. amaliy sanʼat ustalari 2 xil usulda bezak yaratadilar: naqqoshlar tayyorlagan taxta, andoza yordamida hamda naqsh (gul) toʻgʻridan-toʻgʻri bezash jarayonida ustalar tasavvurining mahsuli si-fatida yaratiladi. naqqoshlikda naqsh, bezakni malakali naqqosh ustalar chizib beradilar, bunday naqshlarni meʼmorlik, gilamchilik, kashtadoʻzlik, kandakorlik va boshqa dagi naqsh mujassamotlarida birday uchratish mumkin. naqsh yaratish ustadan did, mahoratdan tashqari qunt, uzoq mashq-malaka talab qiladi. naqqoshlar oʻtmishda xalq ustalarining eng bilim-don, isteʼdodli qismini tashkil etgan, ular ustozlarda turli fanlardan taʼlim olgan, turli (adabiyot, musiqa, tarix, kimyo, matematika)ni yaxshi bilgan. 3.yog’och o’ymakorligi yogʻoch oʻymakorligi — oʻymakorlik turi, hunarmandlikning qadimiy va keng tarqalgan sohasi. yogʻochni kesib, oʻyib, chizib, zaminni teshib naqsh, boʻrtma shakllar hosil qilib, yogʻoch …

3 / 20

hovuzlar)da saqlanadi, soyada quritiladi. 4.kandakorlik kandakorlik — amaliy sanʼat turi; oʻymakorlikning metall buyumlarni oʻyib, chizib naqsh, tasvir ishlash sohasi. buyumlarni bezashda kandakori (oʻyib, kesib), qolipaki (qolip yordamida), simkori (simdan foydalanib), shuningdek, buyumlarning qismlari (qopqoq, dasta va b.) va ikki qavatli buyumlarni bezashda shabaka (panjarali qilib ishlash) usullari qoʻllaniladi, anʼanaviy o‘simliksimon (islimiy) va handasiy (girih) naqshlardan mujassamotlar yaratiladi. naqsh yoki tasvir zamini poʻlat qalam (asbob)lar yordamida chuqur yoki sayoz oʻyiladi, zamin sayoz oʻyilganda rangli loklar bilan boʻyaladi, pardozlanadi, chekma, uyma, katak, parallel kesma chiziqlar bilan jilo beriladi. 5.zargarlik zargarlik — badiiy hunarmandlik sohasi; oltin, kumush, mis, qalay kabi rangli metallardan zeb-ziynat buyumlari (taqinchoqlar), bezak buyumlari yasash kasbi. zargarlar bezak buyumlari tayyorlashda quyish, bolgʻalab (zarb berib) yasash, hallash (oltin va kumush suvi yuritish), oʻyib yoki boʻrttirib naqsh yasash, bosma, zigʻirak (zargarlik)|zigʻirak], sovotkori, qolipaki, shabaka kabi usullardan keng foydalanadi. 6.kashtachilik kashtadoʻzlik, kashtachilik — kashta tikish kasbi, amaliy sanʼatning qad. sohalaridan biri. arxeologik topilmalar …

4 / 20

eng qad. nusxalari saqlanmagan. kashtadoʻzlik rivojlangan xalqlarda unga tasviriy sanʼatning taʼsiri katta boʻlgan. 11-asrga oid ingliz kashtalarida jang lavhalari aks ettirilgan. 7.zardo’zlik zardo’zlik — bezak san’ati turi; amaliy san’atning zar (tilla va kumush suvi yuritilgan) ip, nozik sim, ipak bilan kashta tikib bezak yaratadigan sohasi. to’rtburchak chambarakka (korcho’pga) o’rnatilgan baxmal, shoyi, movut, charm va boshqa matolarga zardo’zi usulida kashta (gul, naqsh, tasvir) tikiladi. kashtada ba’zan metall, tosh, shisha munchoklar ham ishlatiladi, turli matolar (baxmal, shoyi va boshqalar) dan quroq qilinadi. oldindan tayyorlangan (rassomlar tomonidan yaratilgan mujassamot nusxasi kuchirilgan) axta qog’ozlardan keng foydalaniladi. matoga mustahkamlangan (tikilgan yoki yopishtirilgan) axta qog’oz zar ip bilan bir tomon – lama qoplab tikiladi (mustahkamlovchi chok uchun zar ipga mos rangdagi ipdan foydalaniladi), natijada naqshgul yuzasi zar iplar bilan qoplanadi, matoning teskarisida naqshgul shakligina hosil bo’ladi. zardo’zlar bezak yaratishda bir necha usulni qo’llaydilar: zardo’zi zamindo’zi va zardo’zi guldo’zi, shuningdek, birishimdo’zi (ipak ishlatilganda), pulakdo’zi (tugmasimon metall yaproqchalar …

5 / 20

arida qadrlandi. hindistonda paxtadan nafis mato, xitoyda ipak mato to‘qiydigan dastgohlar vujudga keldi, xitoy va o‘rta osiyoda shisha tayyorlash texnologiyasi takomillasha bordi. ix-x asrlarda o‘rta osiyoda yirik hunarmandchilik markazlari paydo bo‘ldi. ip mato, gilam (urganch, shosh), shoyi (marv), mis va temirdan yarog‘-aslaha, pichoq tayyorlash (farg‘ona), shoyi matolar, shisha mahsulotlari tayyorlash (buxoro) avj oldi. xiii asrda mo‘g‘ullar bosqini hunarmandchilik rivojiga zarba berdi. temuriylar davlatining vujudga kelishi hunarmandchilik rivojiga juda katta ijobiy ta’sir ko‘rsatdi. hunarmandchilikning ijtimoiy strukturasida usta, xalfa va shogird kabi ijtimoiy toifalar mavjud bo‘lgan. hunarmandchilikning ichki tartib va qoidalarini uning nizomi sifatidagi "risolalar" belgilab bergan. har bir kasbning o‘z rahnamosi, ya’ni piri va "risolasi" bo‘ lgan, avloddan-avlodga o‘tuvchi odatlari va udumlariga rioya etilgan. xx asrning 20 - yillarida hunarmandlarning asosiy qismi dastlab artellarga, keyinchalik, zavod, fabrikalarga, badiiy buyumlar korxonalariga jalb qilindi. ularga xom ashyo, material, asbob-uskunalar davlat tomonidan yetkazib beriladigan, yaratilgan mahsulotlar do‘konlarda sotiladigan bo‘ldi. iste’dodli hunarmandlar ijodiy tashkilotlarga qabul …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xalqhunarmandchilikning umumiy asoslari"

mavzu: o’zbek milliy xalq hunarmandchiligi san’ati turlari mavzu:xalq hunarmandchiligining umumiy asoslari xalq hunarmandchilik san‘ati haqida umumiy ma‘lumot reja: 1. xalq hunarmandchilik san’atining tarixi va uning rivojlanish bosqichlari 2. o’zbek xalq hunarmandchiligi turlari 3. xalqning turmush madaniyati va ma’naviyatini ko’tarishda fanning tutgan o’rni adabiyotlar ro’yxati: tayanch so’zlar: foydalanilgan adabiyotlar: 1.n. jo‘rayev, t. fayzullayev. mustaqil o‘zbekiston tarixi. – t., 2019- y. 2. s. bekmurodova. texnologiya fanini o‘qitishga yangicha yondashuv. metodik qo‘llanma. – t.: «delta print», 2017- y. 3. «maktab va hayot» jurnali. 2017-yil. 7-son. san’at, amaliy san’at, an’ana, badiiy bezak, yog‘och va ganch o‘ymakorligi, zargarlik, buyuk ipak yo‘li, naqshinkor bezak, kashtachi...

This file contains 20 pages in PPTX format (22.8 MB). To download "xalqhunarmandchilikning umumiy asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: xalqhunarmandchilikning umumiy … PPTX 20 pages Free download Telegram