hujayraviy jarayonlar biofizikasi

PPTX 64 sahifa 5,2 MB Bepul yuklash

64 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 5,2 MB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 64

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 64

mavzu; moddalarning biomembranalar orqali tashilishi. reja. 1. diffuziya va o'tkazuvchanlik. 2. passiv va aktiv transport. mavzu; hujayraviy jarayonlar biofizikasi. reja. 1. membranalarning tuzilishi. 2. biomembranalarning tuzilishiga oid hozirgi zamon tasavvurlari 3. biomembranalarning xossalari. ma'lumki, barcha tirik hujayralarning ichki muhiti tashqi muhitdan membrana orqali ajralib turadi. shuningdek, hujayra organellalari, kompartmentlari (hujayra ichki qismlari) ham membrana bilan qoplangan. membrana so'zi lotincha membrana - yupqa parda degan ma'noni beradi. hujayra membranasi qalinligi o'rtacha 7 - 10 nm ga teng. u hujayrani tashqi muhitdan chegaralaydi, moddalarning tanlab o'tkazilishini ta'minlaydi hamda turli xil tashqi ta'sirlardan himoyalaydi biomembranalar oqsil molekulalari, lipidlar, suv va anorganik komponentlardan tashkil topgan. membrana lipidlari 14-22 ta uglerod atomlaridan iborat zanjir bo'lib, fosfolipidlar, glikolipidlar va steroidlardan tashkil topgan. fosfolipidlar molekulasi ikki qismdan tashkil topgan: bosh qismi (qutblangan gidrofil) va dum qismi (gidrofob). fosfolipidning bosh qismi fosfor kislotasi qoldig'i, gidrofob dum qismi uglevodorodlar qoldig'idan tashkil topgan. lipid molekulalari hujayra membranasida qalinligi 3,5-4,0 nm …

2 / 64

roteidlarni yoki lipidlar bilan birikib, lipoproteidlarni hosil qiladi. oqsillar hujayra quruq massasining 10-15 % ni, lipidlar 25-75 % ni tashkil qiladi. suv membranada bog'langan, erkin va kam bog'langan shakllarda bo'lishi mumkin. ichki bog'langan suv, alohida molekulalar holida uglevodorod molekulalariaro joylashib, yamr- spektroskopiyada korrelyatsion vaqti:  s = 10-7 sek ni tashkil etadi. bog'langan suv gidrat qobiq holida lipid va oqsil qutbli qismlarida joylashib, osmotik nofaolligi uchun erituvchi emas. erkin suv izotrop harakatchan ko'rinishda bo'lib, lipid qatlamlar orasida joylashadi. biomembranada joylashgan oqsil molekulalarining taxminan 40% α - spiral shaklida bo'ladi. biomembranalarning tuzilishi va faoliyat mexanizmlarini tushuntirishda 1925- yilda gerter va grendel, 1935- yilda f.danielli va g.davson tomonidan dastlabki fikrlar bildirildi. ushbu gipotezaga ko'ra biologik membranalar ikki qavat lipid molekulalari qavati va uni ikki tomonidan o'rab turuvchi oqsil molekulalari globulalar yig'indisidan tashkil topganligi ta'kidlanadi (rasm. 5.2.1.). f.danielli tomonidan ilgari surilgan ilmiy farazlarda membrana strukturasida ikki qavatli fosfolipid molekulalari radial holatda joylashgan. bunda …

3 / 64

satib beriladi. shuningdek j.robertsonning membrana modelida membrana tashqi tomonida joylashgan oqsil molekulalarining fibrillyar shaklda ekanligi ta'kidlanadi. 1966- yilda j.lenard va s.singer tomonidan biomembranalarning tuzilishini tushuntirishda membrananing suyuq-mozaika modeli yaratildi. unga ko'ra membrana suyuq fazadan tashkil topgan lipid molekulalari va unda botib turuvchi yoki suzib yuruvchi oqsil molekulalaridan iboratligi ta'kidlanadi. biomembranalarning tuzilishiga oid hozirgi zamon gipotezalarining asosini 1966 -yilda j.lenard va s.singer tomonidan biomembranalarning tuzilishini tushuntirishda yaratilgan suyuq-mozaika modeli qisman tashkil qiladi. shu bilan birga zamonaviy biofizika fanida biomembranalarning struktura tuzilishida oqsil molekulalarining joylashish konformatsiyalari to'liq tushuntirib beriladi. biomembranada joylashgan oqsil molekulalarining ion kanallari hosil qilish mexanizmlari, retseptor oqsil molekulalari, lipid molekulalarining turlari va vazifasi kabi murakkab holatlar ilmiy jihatdan to'liq asoslab berilgan. hujayra membranasining qalinligi j.robertson tomonidan taxminan 75 ao ekanligi qayd etilgan va ko'pgina tajribalar asosida bu ko'rsatkichning o'rtacha qiymati 100 ao deb baholangan. hujayra membranasining kimyoviy tarkibi va tarkibiy qismlarining o'zaro joylashish konformatsiyalari membrana faoliyati xususiyatlariga mos keladi. …

4 / 64

ni diffuziyalanishi bilan tushuntiriladi. molekulalar va ionlar yuqori kontsentratsiyali tomondan past kontsentratsiyali tomonga gradienti bo'yicha harakatlansa, diffuziyaning bunday turi oddiy diffuziya deb ataladi. shu bilan birga ular har xil yo'nalishda braun harakati ko'rinishida ham harakatlanishi mumkin. diffuziyada har bir molekula tipi o'zining kontsentratsiya gradienti bo'yicha harakatlanadi. masalan, o'pkada kislorod qonga diffuziyalanadi, shu bilan bir vaqtda uglerod (ii)-oksidi qondan alveolalarga diffuziyalanadi. yog'da eruvchi moddalar membranalarning lipid matriskida erib, undan osonlik bilan o'tadi. suv va suvda eruvchi diametri kichik ionlar membranadan har ikki tomonga o'ta oladi. hujayraga o2 diffuziyasi yuqorida ifodalangan kontsentratsiya gradienti asosida borib, hujayraning kislorodga ehtiyoji, ya'ni oksidlanish reaktsiyalari qiymatiga bog'liq holda amalga oshadi va bunda so2 ko'payishi kuzatilsa, avtoregulyativ protsesslar ishga tushib, kislorodga nisbatan gradient pasaytiriladi. biologik membranalar orqali elektr zaryadiga ega bo'lmagan, neytral moddalarning o'tish jarayoni diffuziya hisoblanadi. bu jarayon dastlab fik tomonidan o'rganib chiqilgan va miqdoriy jihatdan quyidagicha ifodalanadi: j = - ddc/dx bu erda: j - …

5 / 64

s(c-c0) bu erda, c, c0 – hujayra ichki va hujayra tashqarisidagi modda kontsentratsiyasi, k – singdiruvchanlik konstantasi. suvda eruvchan yirik moddalar, masalan, organik kislotalarning anionlari membranadan o'ta olmaydi. ularning transport mexanizmlari boshqacha, ya'ni osonlashgan diffuziya tarzida kechadi. osonlashgan diffuziyada substratning membrana orqali o'tish oqimi quyidagi tenglama bilan ifodalanadi: j = j maxs0/(km + s 0 ) bu erda: s0 – membrana qarama qarshi tomonidagi substrat kontsentratsiyasi farqiga bog'liq qiymat; k m – konstanta esa j = jmax/2 holatda diffuziya oqimi qiymatini ifodalab, fizik ma'nosiga ko'ra fermentativ kataliz jarayonida qo'llanilgan mixaelis – menten konstantasiga o'xshab ketadi va umumiy jarayon tezligini belgilab beradi. zaryadli zarrachalarni membrana orqali elektrodiffuziyalanishi nernst -plank tenglamasi orqali ifodalanadi : j = -u rt (dc/dx)-uczf(φ/dx) bu erda: u – ion harakatchanligi, r - gaz doimiysi, t - absolyut temperatura, c- kontsentratsiya, z - ion valentligi, f - faradey soni, φ/dx - elektr gradienti, c/dx – kontsentratsiya gradienti. neytral …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 64 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"hujayraviy jarayonlar biofizikasi" haqida

mavzu; moddalarning biomembranalar orqali tashilishi. reja. 1. diffuziya va o'tkazuvchanlik. 2. passiv va aktiv transport. mavzu; hujayraviy jarayonlar biofizikasi. reja. 1. membranalarning tuzilishi. 2. biomembranalarning tuzilishiga oid hozirgi zamon tasavvurlari 3. biomembranalarning xossalari. ma'lumki, barcha tirik hujayralarning ichki muhiti tashqi muhitdan membrana orqali ajralib turadi. shuningdek, hujayra organellalari, kompartmentlari (hujayra ichki qismlari) ham membrana bilan qoplangan. membrana so'zi lotincha membrana - yupqa parda degan ma'noni beradi. hujayra membranasi qalinligi o'rtacha 7 - 10 nm ga teng. u hujayrani tashqi muhitdan chegaralaydi, moddalarning tanlab o'tkazilishini ta'minlaydi hamda turli xil tashqi ta'sirlardan himoyalaydi biomembranalar oqsil molekulalari...

Bu fayl PPTX formatida 64 sahifadan iborat (5,2 MB). "hujayraviy jarayonlar biofizikasi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: hujayraviy jarayonlar biofizika… PPTX 64 sahifa Bepul yuklash Telegram