qisqaruvchan tizimlar biofizikasi

PPT 33 pages 2.1 MB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.1 MB

File type PPT

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

powerpoint presentation qisqaruvchan tizimlar biofizikasi qisqaruvchan-likning molekulyar mexanizmlari qisqaruvchan tizimlar biofizikasi nimani o'rgatadi? qisqaruvchi elementlar struktura-sini, muskullarning qisqarish faoliya-tining molekulyar asoslarini va bu jarayonda kimyoviy energiya-ning mexanik energiyaga aylanish qonuniyatlarini o'rgatadi. muskul to'qimasining xususiyatlari muskul to'qimasi elastomer xususiyatga ega bo'lib, tarkibiga kiruvchi biopolimerlar me-xanik va kimyoviy ta'sir natijasida o'z uzun-ligini o'zgartirish xususiyatiga ega. muskul to'qimasining qisqarishini ta'minlovi strukturasi aktin va miozin oqsilidan tuzilgan. aktin molekulyar massasi 50-80 kd atrofidagi bo'lib, molekulasi uzunligi 10 3 a 0 ni tashkil etadi. miozin oqsili esa mo-lekulyar massasi 42 kdni, molekula uzunligi 1600 a 0 ni tashkil etib, skelet muskul to'qi-masining 60% massasidan iborat. sent-derdi to-monidan aktin va miozin oqsi-li muskul to'qi-masi tarkibida aktomiozin kompleksi holida ko'rsa-tib berilgan. ko'rib o'tgan kompleks tarkibiga qis-qarish jarayonida muhim ahamiyatga ega maxsus oqsil guruhlari tizimi kira-di. muskullar qisqarishida energiya manbai glikogen hisoblanadi. muskullarning kimyoviy energiyani mexanik energiyaga aylantirish jarayo-ni izotermik va izobarik sharoitda bo'ladi. ko'ndalang targ'il muskulning tolalari …

2 / 33

n qismlari sharnir bilan o'zaro bog'langan. bu molekulaning bir qismi yo'g'on tolaning tanasida va ikkinchi qismi uning tashqi tomonida joylashgan. og'ir miozinda faol, aktin bog'lovchi markaz-lar bor. muskul to'qimasi sarko-merining tuzilishi: a-ko'ndalang kesimi, b- yo'g'on va ingichka ipchalari kesishish sohasining ko'nda-lang ko'rinishi, v- yo'g'on va ingichka ipchalarining hara-kati natijasida sar-komer uzunligining o'zgarishi. mushaklar mexanikasi muskul tolasining qisqarish jarayonini l.xaksli, j.xanson va m.xaksli kabi olimlar tomonidan yaratilgan “sirpa-nuvchi tolalar naza-riyasi” tushuntiradi. nazariyaga asosan, aktin va miozin ipchalar qisqarish jarayoni vaqtida o'zlari qisqa-rishmaydi. muskul tolasi qisqarishini ta'min-lovchi jarayonlar quyidagilardan iborat: ta'sirot → harakat potentsialining vujudga kelishi → uning ichkarisiga kirib kelishi → sarkoplazmatik retikulum membranasi ion kanallarining faollashishi natijasida sa2+ ionlarining undan chiqishi hamda aktin va miozin tolalar atrofiga yig'ilishii → aktin tolalarining miozin tolalar oralig'iga sirpanishi va sarkomerning kaltalashishi → sa2+ kanallari faollashishi va erkin sa2+ kontsentratsiyasini kamayishi → miofibril-lalarning bo'shashishi. aktin ipchalari uzunasiga miozin molekulasining aralishish sxemasi silliq muskul to'qimasining …

3 / 33

l uzati-lishini ta'minlovchi vitseroretseptor-lar, vestibulyar, harakat tayanch tizimi retseptorlari kiradi. qabul qilish mumkin bo'lgan adekvat ta'sirlovchilar tabiatiga ko'ra esa retseptor quyidagicha tavsiflanadi mexanoretseptorlar- ta'sirlovchining mexa-nik energiyasini qabul qilishga moslashgan bo'ladi (teri, tayanch hakatlanish tizimi, eshi-tish va muvozanatni saqlash tizimi retseptor-lari va yurak-tomir tizimi baroretseptorlari misol bo'ladi); xemoretseptorlar- kimyoviy omillar ta'-sirida qo'zg'alish xususiyatiga ega va bunday retseptorlarga ta'm va hid sezuvchi sensor tizim qismlari misol bo'ladi. fotoretseptorlar- nur energiyasini nerv impulsiga aylantirish xususiyatiga ega. bu retseptorlarga ko'z pardasida joylashgan yorug'-lik nur kichini ajratish, rang ko'rish retsep-torlari kiradi. termoretseptorlarning – ko'p qismi orga-nizmning terisida joylashgan, ichki a'zolar-da, markaziy haroratga sezgir retseptorlar kirib, ular harorat o'zgarishlariga juda sez-gir reaktsiya ko'rsatish xususiyatiga ega. og'riq retseptorlari – og'riq natijasida paydo bo'luvchi ta'sirotni qabul qiluvchi retseptorlar hisoblanib, bu sezgi barcha retsep-torlarga kuchli ta'sir natijasida ham hosil bo'ladi. retseptorlar tuzilish xususiyatiga ko'ra birlamchi sezgir va ikkilamchi sezgir guruhlarga bo'linadi. masalan, birlamchi sezgir retseptorlarga - hid bilish, sezgi …

4 / 33

turuvchi tirik sistemadir. tasvirning to'r pardada fokuslanishi kiprik-simon muskullar yordamida amalga oshiriladi. to'r pardaga tushadigan yorug'lik miqdori, yoy parda muskullari faoliyati natijasida qora-chiq kattaligining o'zgartirilishi orqali boshqariladi. ko'z to'r pardasida tayoqcha va kolbacha-lar joylashgan bo'lib, ularning nurni sezishda va ko'rish faoliyatida aha-miyati katta. bu jarayonda tayoqchalar yorug'likni yaxshi sezadi, kolbachalar esa rang ajratish faoliyatini ta'minlaydi. ko'zning yorug'likka sezgirligi va moslashuv mexanizmi quyidagicha amalga oshadi: ko'z qorachig'i diametrini o'zgartirish va yorug'-lik oqimi qiymatini ko'paytirish orqali; kolbacha va tayoqcha hujayralarini qoramtir pigment bilan ekranlashtirish orqali; yorug'likka sezgir va parchalanmagan moddalar-ning kontsentratsiyasini kamaytirish orqali; jismning yoritilganlik darajasiga bog'liq holda ko'rish sezgisini hosil qilishda qat-nashuvchi hujayralar sonini o'zgartirishi orqali. ko'zning ko'rish faoliyati. yoritilganlik darajasi 10 -7 kd/m2 dan 10 5 kd/m2 gacha bo'lgan intervalda ko'zning ko'rish faoliyati me'yoriy holatda amalga oshadi. kuch-siz yoritilganlik darajasi, mas-n, qorong'u-likda ko'zning to'rsimon tomiriga 1 sek.da o'rtacha 100 ta foton ta'sir etadi va uning o'rtacha 10% tayoqcha va kolbacha …

5 / 33

qisqaruvchan tizimlar biofizikasi - Page 5

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qisqaruvchan tizimlar biofizikasi"

powerpoint presentation qisqaruvchan tizimlar biofizikasi qisqaruvchan-likning molekulyar mexanizmlari qisqaruvchan tizimlar biofizikasi nimani o'rgatadi? qisqaruvchi elementlar struktura-sini, muskullarning qisqarish faoliya-tining molekulyar asoslarini va bu jarayonda kimyoviy energiya-ning mexanik energiyaga aylanish qonuniyatlarini o'rgatadi. muskul to'qimasining xususiyatlari muskul to'qimasi elastomer xususiyatga ega bo'lib, tarkibiga kiruvchi biopolimerlar me-xanik va kimyoviy ta'sir natijasida o'z uzun-ligini o'zgartirish xususiyatiga ega. muskul to'qimasining qisqarishini ta'minlovi strukturasi aktin va miozin oqsilidan tuzilgan. aktin molekulyar massasi 50-80 kd atrofidagi bo'lib, molekulasi uzunligi 10 3 a 0 ni tashkil etadi. miozin oqsili esa mo-lekulyar massasi 42 kdni, moleku...

This file contains 33 pages in PPT format (2.1 MB). To download "qisqaruvchan tizimlar biofizikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: qisqaruvchan tizimlar biofizika… PPT 33 pages Free download Telegram