retseptsiya biofizikasi

PPTX 38 pages 5.1 MB Free download

38 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.1 MB

File type PPTX

Pages 38

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 38

nazorat dots. radjabova g.g'. retseptsiya biofizikasi kirish retseptsiya retseptorlar, ularning tasniflanishi fotobiologik jarayonlar asoslari yorug'likning makromolekulalar bilan o'zaro ta'sirlashuvi fotoqo'zg'aluvchanlik energiyasidan foydalanish yullari. retseptsiya — har xil qo'zg'atuvchilarning (mexanik, termik, kimyoviy va hokazo) energiyasini qabul qilish va uni nerv signaliga aylantirish jarayoni hisoblanadi. tashqi muhitdan kelgan qo'zg'alishni qabul qilish eksteroretseptsiya va ichki muhitdan kelgan qo'zg'alish interoretseptsiya deyiladi. 5 retseptorlar - har xil turdagi ta'sirlar energiyasini, asab tizimining o'ziga xos faolligiga transformatsya qilish uchun belgilangan oxirgi ixtisoslashgan tuzilmalar. bu hujayralar boshqa hujayralardan 2 jihatdan farq qiladi. 1. ta'sirot energiyasi, ular uchun oldindan hujayrada jamg'arilgan energiya hisobida yuzaga chiqadigan jarayonlarni ishga solib boruvchi rag'bat bo'lib xizmat qiladi. 2. retseptorlar, hujayra potentsialini hosil qilib, o'zi tashqi ta'sirni qabul qila olmaydigan hujayralarga o'tkazadi. mexanoretseptorlar - ta'sirlovchining mexanik energiyasini qabul qilishga moslashgan. termoretseptorlar - harorat o'zgarishlariga sezgir xemoretseptorlar - kimyoviy omillar ta'siriga sezgir elektroretseptorlar - elektromagnit tebranishlarga sezgir fotoretseptorlar - nur energiyasini qabul qiladi 11 …

2 / 38

ning molekulyar mexanizmlarini o'rganadi. bu jarayonlar asosida fotokimyoviy reaktsiyalar yotib, nur kvantining yutilishi bilan boshlanuvchi va turli xil yakuniy biokimyoviy, fiziologik va umumbiologik effektlar bilan tugallanuvchi murakkab zanjir holidagi reaktsiyalar kompleksidan iborat. fotobiologik jarayonlarda umumiy holda muhim biologik birikmalar sintezlanadi. yorug'lik nuri kvanti ta'sirida qo'zg'algan molekula kimyoviy reaktsiyaga oson kirishadi va bu reaktsiyalar quyidagi guruhlarga ajratiladi: fotolyuminestsentsiya fotooksidlanish qayta guruhlanish va izomerlanish fotokimyoviy parchalanish yorug'lik oqimining yutilishi buger- lambert qonuni va ber qonuni asosida boradi. buger- lambert qonuniga ko'ra bir jinsli rangli muhitning o'zgarmas qalinlikka ega har bir yupqa qatlami undan o'tadigan monoxromatik nurning faqat ma'lum bir qisminigina yutadi. ber qonuni bo'yicha berilgan yupqa qatlam tomonidan yutiladigan nur intensivligi yutuvchi molekulalar kontsentratsiyasiga proportsionaldir. ushbu qonunlarning yig'indisi quyidagicha ifodalanib, buger- lambert- ber qonuni deb ataladi: i / i = e c x e – yutilish koeffitsienti, s – kontsentratsiya, x – yutuvchi qatlam qalinligi agar  x – yutuvchi qatlam qalinligi …

3 / 38

yalar endergonik; energiya reaktsiyaning aktivlanish tusig'ini engishga sarf etilsa, bunday reaktsiyalar ekzergonik reaktsiyalar deyiladi. biologik nuqtai nazardan esa, fotobiologik reaktsiyalar funktsional – fiziologik hamda destruktiv - modifikatsion reaktsiyalarga bo'linadi. funktsional - fiziologik reaktsiyalar ko'rinuvchi nur ta'sirida amalga oshadi: a) energetik reaktsiyalar (fotosintez, fotofosforlanish) b) informatsion reaktsiyalar (fotoretseptsiya, fototropizm, fotomorfogenez, fotoperiodizm) v) biosintetik reaktsiyalar (xlorofill biosintezi, pigment va vitaminlar sintezining induktsiyalanishi) ga bo'linadi. destruktiv - modifikatsion reaktsiyalar asosan ultrabinafsha nur ta'sirida amalga oshadigan reaktsiyalar hisoblanadi : a) xalokatga (mikroorganizmlar va sodda hayvonlarning nurdan zararlanishiga) olib keladigan reaktsiyalar b) mutatsiyaga (nurning genetik apparatga ta'siri natijasida kelib chiqadigan o'zgarishlarga) sabab bo'luvchi reaktsiyalar v) patofiziologik reaktsiyalarni o'z ichiga oladi. fotobiologik reaktsiyalar quyidagi bosqichlarni o'z ichiga oladi: 1) fotofizikaviy bosqich (yorug'likning yutilishi, elektronli-qo'zg'algan holatning sodir bo'lishi, energiyaning molekula ichida qayta taqsimlanishi) 2)birlamchi fotoximiyaviy bosqich (dastlabki fotomaxsulotning hosil bo'lishi ) 3)ikkilamchi fotoximiyaviy bosqich (birlamchi fotomaxsulotning barqaror maxsulotlarga aylanishi) 4)qorong'ida o'zgarish bosqichi (barqaror maxsulotlarning navbatdagi o'zgarishi) 5) …

4 / 38

entsiya ko'rinishida, ya'ni ayrim kristallarni parchalanishi natijasida, elektrolyuminestsentsiya ko'rinishida, ya'ni elektr maydoni ta'sirida, radiolyuminestsentsiya ko'rinishida, ya'ni yadroviy nurlanish keltirib chiqaradigan, fotolyuminestsentsiya ko'rinishida, ya'ni fotonlar ta'sirida, rentgenolyuminestsentsiya ko'rinishida, ya'ni rentgen va γ-nurlanishlari ta'sirida yuzaga keluvchi guruhlarga ajratilib o'rganiladi. xemilyuminestsentsiya hodisasi ekzotermik kimyoviy reaktsiyalar natijasida sodir bo'ladi. xemilyuminestsentsiya biologik ob'ektlarda biolyuminestsentsiya deyiladi va juda ko'p dengiz hayvon-lari va o'simliklari, ba'zi qo'ng'iz-lar, chuvalchanglar, biologik chirin-dilarning nurlanishi bunga misol bo'ladi. lyuminestsentsiya hodisasining qo'llanilishi lyuminestsentsiya hodisasidan biologik ob'ektlarni tekshirish maqsadida ular-ning lyuminestsentsiyasini kuzatishga asoslangan hodisasi lyuminestsent tah-lilidan ilmiy laboratoriyalarda, oziq-ovqat mahsulotlari buzilishining bosh-lang'ich bosqichini aniqlashda, kasallik-larning diagnostikasida foydalaniladi fotosintez - yuksak o'simliklar, suv o'tlari va ba'zi bir bakteriyalar tomonidan, yorug'lik energiyasi ishtirokida, organik moddalarning hosil qilinishi jarayonidir. fotosintezning birlamchi bosqichi, energiya transformatsiyasining uch pag'onasini o'z ichiga oladi: 1) yorug'likning fotosintetik pigmentlar tomonidan yutilishi va elektronli - qo'zg'alish energiyasining fotosintez reaktsiya markaziga migratsiyalanishi, 2) reaktsiya markazida zaryadlarning dastlabki taqsimlanishi va energiya transformatsiyasi, 3) elektronning elektron-transport zanjiri …

5 / 38

lar) hamda kislorod hosil bo'ladi. fotosintezning fotokimyoviy tizimlari (ft i va ft ii): e (volt) – oksidlanish–aytarilish potentsiali (rn=7,4); z – ft ii da elektron donori, – energetik tutqich va ft ii reaktsiya markazi (nur kvantini tutuvchi «antenna» markaz tarkibida xlorofill a, xlorofill b, ksantofill molekulalari joylashgan); – ft ii birlamchi elektron aktseptori, adf – adenozindifosfat, ranorganik – anorganik fosfat, – ft i reaktsion markazining energetik tutqichi (nur kvantini tutuvchi ushbu «antenna» markaz tarkibida xlorofill a, xlorofill b, karotin molekulalari joylashgan), fqm – ferredoksinni qaytaruvchi moddani ifodalaydi. fotoqo'zg'aluvchanlik energiyasidan foydalanish yullari. fototaksis (taxis - joylanish) – taksis hodisalarining bir turi bo'lib (termo-, xemo-, gidrotaksis va xokazo), erkin holatdagi biologik ob'ektning yorug'lik ta'siridan kelib chiqadigan, muayyan yo'nalishli harakatidan iborat. topotaksis suv o'ti hujayrasi, retseptor orqali o'tgan yorug'lik intensivligi gradientining o'zgarishiga qarab, yorug'likka nisbatan zarur yo'nalishni tanlab olishidir. fototaksis ta'sir spektrlarini o'rganish orqali qayd etilganki, xlorofill, fikotsianin va fikoeritrin - suv o'tlari …

Want to read more?

Download all 38 pages for free via Telegram.

Download full file

About "retseptsiya biofizikasi"

nazorat dots. radjabova g.g'. retseptsiya biofizikasi kirish retseptsiya retseptorlar, ularning tasniflanishi fotobiologik jarayonlar asoslari yorug'likning makromolekulalar bilan o'zaro ta'sirlashuvi fotoqo'zg'aluvchanlik energiyasidan foydalanish yullari. retseptsiya — har xil qo'zg'atuvchilarning (mexanik, termik, kimyoviy va hokazo) energiyasini qabul qilish va uni nerv signaliga aylantirish jarayoni hisoblanadi. tashqi muhitdan kelgan qo'zg'alishni qabul qilish eksteroretseptsiya va ichki muhitdan kelgan qo'zg'alish interoretseptsiya deyiladi. 5 retseptorlar - har xil turdagi ta'sirlar energiyasini, asab tizimining o'ziga xos faolligiga transformatsya qilish uchun belgilangan oxirgi ixtisoslashgan tuzilmalar. bu hujayralar boshqa hujayralardan 2 jihatdan farq qiladi. 1. ta'sirot energ...

This file contains 38 pages in PPTX format (5.1 MB). To download "retseptsiya biofizikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: retseptsiya biofizikasi PPTX 38 pages Free download Telegram