karl maks iqtisodiy tushunchasining umumiy tavsifi

DOCX 13 pages 17.4 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 17.4 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mustaqil ish mavzu: karl maks iqtisodiy tushunchasining umumiy tavsifi tayyorladi: azizbek kirish 1. marks iqtisodiy nazariyasining asosiy tushunchalari 2. kapitalning ekspluatatsiya nazariyasi va qo'shimcha qiymat 3. marksizmning tanqidi va uning zamonaviy ahamiyati xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish kirish kapitalning dastlabki jamg'arilishini anglatadi, bunda feodal jamiyatdan kapitalistik jamiyatga o'tish uchun zarur bo'lgan pul, tovar va ishlab chiqarish vositalari to'planadi. marksning fikricha, kirish jarayoni ko'pincha dehqonlarni erlaridan majburan quvib chiqarish, mustamlakachilik va qul savdosi kabi zo'ravonlik va talonchilik shakllari bilan bog'liq bo'lgan. kirish kapitalning o'ziga xos shakli emas, balki kapitalizmning paydo bo'lishiga zamin yaratgan o'ziga xos tarixiy jarayon, chunki u ishchi kuchini tovar sifatida yaratadi. marks iqtisodiyotining asosiy tamoyillari marks iqtisodiyotida mehnat qiymat nazariyasi asosiy boʻlib, tovarning qiymati uning ishlab chiqarish uchun sarflangan ijtimoiy zarur mehnat vaqti bilan belgilanadi. qoʻshimcha qiymat tushunchasi marks iqtisodiyotining muhim qismi boʻlib, ishchilarning ish haqi toʻlanmagan mehnatidan kelib chiqadigan kapitalistlarning …

2 / 13

ijtimoiy zarur mehnat vaqti bilan belgilanadi. ortiqcha qiymat ortiqcha qiymat ishchining ish vaqtida yaratgan qiymatning bir qismi boʻlib, kapitalist tomonidan uning ish kuchini sotib olish uchun toʻlangan qiymatdan (ish haqi) oshadi. marks nazariyasida ortiqcha qiymat kapitalistning asosiy daromad manbai boʻlib, uning miqdori ish kunining zaruriy (ish haqi uchun) va ortiqcha (kapitalist uchun) qismlarga boʻlinishiga bogʻliq. ortiqcha qiymat nisbiy va mutlaq shakllarda mavjud. mutlaq ortiqcha qiymat ish kunini uzaytirish orqali, nisbiy ortiqcha qiymat esa unumdorlikni oshirish orqali olinadi. kapitalning to'planishi kapitalning to'planishi, ya'ni kapital akkumulyatsiyasi, ortiqcha qiymatning kapitalga aylanishi bo'lib, ishlab chiqarish ko'lamini kengaytirish uchun ishlatiladi. marx iqtisodiyotida, kapitalning to'planishi ish haqining pasayishiga olib keladi, chunki ishchilar soni ortadi, ammo mehnat unumdorligi o'zgarmaydi. kapitalning to'planishi, texnologik taraqqiyot bilan bog'liq bo'lib, mashinalar va uskunalarga investitsiyalar orqali mehnat unumdorligini oshirishni o'z ichiga oladi. ish haqi va foyda ish haqi va foyda o'rtasidagi munosabat kapitalistik tizimda ishchilarning ekspluatatsiyasini ko'rsatadi, chunki foyda ishchilarning qo'shimcha qiymatidan …

3 / 13

ng sinfiy kurashning muhim elementidir. ishchilar o'zlarining ekspluatatsiya qilinayotganliklarini anglaganlaridan so'ng, ular mavjud ijtimoiy tartibga qarshi kurashish uchun birlasha oladilar. kapitalizmning inqirozlari kapitalizm inqirozlari ortiqcha ishlab chiqarishdan kelib chiqadi; bu yerda ishlab chiqarilgan mahsulotlar talabdan oshib ketadi, narxlar pasayadi va foyda kamayadi. marxning fikriga ko'ra, kapitalizmda siklik inqirozlar ish haqi pastligi sababli talabning kamligidan yuzaga keladi, bu iste'molchilarga yetarli darajada sotib olishga imkon bermaydi. kapitalizmning inqirozlari foyda darajasining pasayishi bilan bog'liq, bu yerda texnologik taraqqiyot va raqobat kapital qo'yilmalariga foydani kamaytiradi. proletariat diktaturasi proletariat diktaturasi - bu sinfiy kurash natijasi bo'lib, ishchilar sinfi burjuaziyani ag'darib, siyosiy hokimiyatni o'z qo'liga olgan davrdir. ushbu diktatura davrida ishlab chiqarish vositalari jamoat mulkiga aylanadi, xususiy mulk bekor qilinadi va sinfsiz jamiyatga o'tish uchun iqtisodiy rejalashtirish amalga oshiriladi. marksizm nazariyasida proletariat diktaturasi - bu kapitalizmdan kommunizmga o'tish bosqichi bo'lib, unda davlatning roli asta-sekin yo'qolib boradi. kommunizmga o'tish kommunizmga o'tish davri, marks nazariyasida, sotsialistik inqilobdan keyingi …

4 / 13

ariya muammoli ekanligi isbotlangan. avstriya iqtisodiy maktabi vakillari marksizmning iqtisodiy rejalashtirish g‘oyasini rad etishadi, chunki ular narx signallarining yo‘qligi tufayli samaradorlikka erishib bo‘lmaydi deb hisoblashadi. libertarianlar va erkin bozor tarafdorlari marksizmda xususiy mulkka qarshi chiqishni tanqid qilishadi, chunki mulk huquqlari iqtisodiy o'sish va innovatsiyalarni rag'batlantiradi, degan fikrda bo'lishadi. marks iqtisodiyotining ahamiyati marksning iqtisodiy nazariyasi kapitalistik jamiyatda ishchilarning ekspluatatsiyasini, ya'ni ortiqcha qiymatning yaratilishini chuqur tahlil qilib, 19-asr iqtisodiyotiga katta ta'sir ko'rsatdi. uning "kapital" asari kapitalning to'planish mexanizmlari, ishlab chiqarish munosabatlari va iqtisodiy inqirozlar haqida muhim tushunchalar berib, zamonaviy iqtisodiy tadqiqotlar uchun zamin yaratdi. marks iqtisodiyoti sinfiy kurashni, ijtimoiy adolatni va resurslarni taqsimlashni o'rganishga yo'naltiradi, bu esa davlat siyosati va iqtisodiy islohotlar uchun muhim ahamiyatga ega. zamonaviy iqtisodiyotga ta'siri marksning mehnat qiymati nazariyasi zamonaviy iqtisodchilar tomonidan tanqid qilingan bo'lsa-da, u tengsizlikni tahlil qilish va kam daromadli ishchilar uchun siyosatni ishlab chiqishga ta'sir ko'rsatdi. marksning kapitalizm inqirozlariga e'tibor qaratishi moliyaviy barqarorlikni tartibga solish …

5 / 13

ish vositalarining ijtimoiy mulkchiligini targ'ib qiladi, bu resurslarni taqsimlashda 20-asrning ko'plab sotsialistik tajribalarida tasdiqlangan tenglikka olib kelishi mumkin. kapitalizmning inqirozlarga moyilligi, jumladan, 1825-yildagi inqiroz kabi, marxning tahlili bo'yicha, ortiqcha ishlab chiqarish va iste'mol yetishmasligi sabab bo'ladi, bu esa davriy retsessiyalarga olib keladi. xulosa marksning iqtisodiy konsepsiyasi kapitalizm tanqidiga va sinfiy kurashga asoslangan bo'lib, kommunistik jamiyatga o'tish zarurligini ta'kidlaydi. foydalanilgan adabiyotlar 1. marx, k. (1867). kapital. 2. wheen, f. (1999). karl marx: a life. 3. mclellan, d. (2007). karl marx: a biography. 4. wolff, r. d. (2019). understanding marxism. 5. mandel, e. (1971). an introduction to marxist economic theory. 6 2

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "karl maks iqtisodiy tushunchasining umumiy tavsifi"

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mustaqil ish mavzu: karl maks iqtisodiy tushunchasining umumiy tavsifi tayyorladi: azizbek kirish 1. marks iqtisodiy nazariyasining asosiy tushunchalari 2. kapitalning ekspluatatsiya nazariyasi va qo'shimcha qiymat 3. marksizmning tanqidi va uning zamonaviy ahamiyati xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish kirish kapitalning dastlabki jamg'arilishini anglatadi, bunda feodal jamiyatdan kapitalistik jamiyatga o'tish uchun zarur bo'lgan pul, tovar va ishlab chiqarish vositalari to'planadi. marksning fikricha, kirish jarayoni ko'pincha dehqonlarni erlaridan majburan quvib chiqarish, mustamlakachilik va qul savdosi kabi zo'ravonlik va talonchilik shakllari bilan bog'liq bo'lgan. kirish kapitalning o'ziga xos shakli emas, balk...

This file contains 13 pages in DOCX format (17.4 KB). To download "karl maks iqtisodiy tushunchasining umumiy tavsifi", click the Telegram button on the left.

Tags: karl maks iqtisodiy tushunchasi… DOCX 13 pages Free download Telegram