iqtisodiy o’sishning umumiy tavsifi va modellari

DOC 8 стр. 149,0 КБ Бесплатная загрузка

8 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 149,0 КБ

Тип файла DOC

Страницы 8

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 8

13-mavzu. iqtisodiy o’sishning umumiy tavsifi va modellari reja 14.1. iqtisodiy o’sish tushunchasi va o’lchanishi. 14.2. iqtisodiy o’sishga omillari va tiplari 14.3. iqtisodiy o’sishning ye.domar modeli 14.4. iqtisodiy o’sishning r.xarrod modeli. 14.5. itisodiy o’sish prognozlari. 14.1. iqtisodiy o’sish tushunchasi va o’lchanishi. iqtisodiy o’sish to’liq bandlilik sharoitiga mos keluvchi potensial ishlab chiqa-rish darajasini uzoq muddatli ko’payishi tendensiyasini anglatadi. iqtisodiy o’sish jami taklifning o’sishini yoki boshqacha aytganimizda, haqiqiy va potensial yaim hajmining oshishini bildiradi. iqtisodiy o’sish muammosini o’rganish natijasida real ishlab chiqarish tizimi duch keluvchi - cheklangan resurslardan samarali foydalanish muammosiga yechim topiladi. demak, iqtisodiy o’sish omillari va ular samaradorligini o’rganish hamda tahlil qilish jamiyat oldidagi eng dolzarb muammolardan biridir. iqtisodiy o’sish nafaqat mamlakat real daromadlarining o’sishi, shuningdek, jon boshiga to’g’ri keladigan real daromadlarning o’sishini ham anglatadi. shu sababli ham iqtisodiy o’sish ikki xil usul bilan o’lchanadi. birinchi usulda iqtisodiy o’sish real yaim ni o’tgan davrga nisbatan o’zgarishi sifatida aniqlanadi va mamlakatning umumiqtisodiy …

2 / 8

atlarining o’sishi va texnik yangiliklarning moddiylashishini anglatadi. iste’mol va investitsiya o’rtasida yetarlicha muqobillik mavjud, chunki, joriy iste’mol miqdorining oshishi investitsiyalarning daromaddagi ulushini pasaytirish iqtisodiy o’sish imkoniyatlarini qisqartiradi. iqtisodiy o’sish real kattaliklarda, qiyosiy baholarda o’lchanadi.. har bir mamlakat iqtisodiy o’sishga intiladi, chunki iqtisodiy o’sish, birinchidan, milliy mahsulot hajmi va daromadning ko’payishiga, ikkinchidan, resurslardan samarali foydalanishga, uchinchidan, yangi-yangi ehtiyojlar va imkoniyatlarning paydo bo’lishiga, to’rtinchidan, xalqaro bozorlarda mamlakat obro’sining oshishiga olib keladi. 14.2. iqtisodiy o’sishga omillari va tiplari real ishlab chiqarish hajmlarining uzoq muddatli o’sishi sur’atlarini, ko’lamlarini, samaradorligi va sifati oshishini belgilovchi hodisa va jarayonlar iqtisodiy o’sish omillari deyiladi. iqtisodiy o’sish omillari ikki guruhga ajratiladi. birinchi guruh omillari ihtisodiy o’sishni fizik (ashyoviy) jihatdan ta’minlaydi. bu guruhga ishlab chiqarish omillari kiritiladi: · tabiiy resurslar soni va sifati; · mehnat resurslari soni va sifati; · asosiy kapital hajmi; · texnologiyalar va ishlab chiqarishni tashkil etish; · jamiyatda tadbirkorlik malakalarining rivojlanishi darajasi.. agar iqtisodiyotning qisqa muddatli …

3 / 8

arini qayta taqsimlash imkoniyatlari; · daromadlarni taqsimlashning shakllangan tizimi. agar o’sish qo’shimcha resurslarni jalb etish hisobiga ta’minlansa va jamiyatdagi resurslardan foydalanishning shakllangan o’rtacha samaradorligi darajasini oshirmasa ekstensiv iqtisodiy deb ataladi. ekstensiv iqtisodiy o’sish yangii korxonalar, yo’llar, elektrostansiyalar qurish , yangi yerlarni o’zlashtirish, mehnat va tabiiy resurslarni qo’shimcha jalb etish kabilar hisobiga ta’minlanadi. ammo bu resurslarning cheklanganligi rivojlanishning ma’lum bir bosqichida ekstensiv iqtisodiy o’sish imkoniyatlarini kamaytiradi va uni ziddiyatli qilib qo’yadi. yaimning o’sishi iqtisodiyotda band bo’lganlar sonidan yuqori sur’atga ega bo’lsa intensiv ihtisodiy o’sish ro’y beradi. “iqtisodiy o’sishning intensiv tipi ishlab chiqarish samaradorligining oshishiga bog’liq. u foydalanilayotgan resurs birligiga to’g’ri keladigan mahsulot ishlab chiqarishni ko’paytirishni, ishlab chiqarishning texnik xususiyatlarini yaxshilashni ko’zda tutadi. bunday jaryonlar namoyon bo’ladi: · fan va texnika yutuqlaridan foydalanish va ishlab chiqarishni yangilashda; · xodimlar malakasini oshirishda; · ishlab chiqarilayotgan mahsulot sifatini oshirish, assortimentini yangilashda”* iqtisodiy o’sishning bu ikki tipi sof holda ro’y bermaydi. iqtisodiy o’sish uni ta’minlashdagi …

4 / 8

g’oyasiga tayanadi. ya’ni ularni tuzishda mualliflar iqtisodiyotni uzoq muddatli mutanosib rivojlanishining hal qiluvchi sharti yalpi talabni oshirish deb qarashgan; 2) iqtisodiy o’sishning asosiy omili investitsiyalar hisoblanadi, boshqa ishlab chiqarish omillari e’tiborga olinmaydi; keynscha iqtisodiy o’sish modelidan soddarog’i 40-yillarda ye. domar tomonidan taklif etilgan model hisoblanadi. keyns o’z tahlilida investitsiyalarnig yalpi talabga ta’sirini qrgangani o’oldaa, yalpi taklifga ta’sirini ko’rib chiqmaydi. undan farqli tarzda domar modelida mehnat bozorida ortiqcha taklif mavjud, bu baholarn barqaror xolatida ushlab turadi, nvestitsion lag «0» ga teng, kapital quyilmalarni ng chegaraviy unumdorligi doimiy deb olinadi. e.domar investitsiyalarni ham talab ham taklif omili deb qaraydi. ya’ni investitsiyalar nafaqat mul’tiplikativ ta’sir ko’rsatib yalpi talabni oshiradi, balki ishlab chiqarish quvvatlarini yuzaga keltirib, ishlab chiqarishni rivojlantiradi, tovarldar taklifini oshiradi . shunday ekan, yalpi talabning o’sishi yalpi taklifning o’sishiga teng bo’lishi uchun investitsiyalar qanday o’sishi kerak degan savol paydo bo’ladi. bu savolga javob topish uchun domar uch tenglamani o’z ichiga olgan tenglamalar …

5 / 8

(yd= ( i ( 1/ μ) , bu yerda 1/ μ – xarajatlar mul’tiplikatori, μ–jamg’arishga chegaralangan moyillik. bu tenglama milliy daromad (yd, yoki yalpi talab qo’shimcha investitsiyalarning mul’tiplikativ ko’payishiga teng miqdorda o’sishini ko’rsatadi. ishlab chiqarish to’plangan jami kapital bilan ta’minlanishi, milliy daromad esa qo’shimcha investitsiyalarning multiplikativ ta’siri ostida ko’payishi sababli taklif tenglamasida jami investitsiyalar, talab tenglamasida esa qo’shimcha investitsiyalargina ko’rib chiqilaadi. 3. daromadlar va ishlab chiqarish quvvatlarining qo’shimcha o’sish sur’atlari tengligi tenglamasi: ( i ( 1/ μ) = i α bu tenglamani yechib suyidagi natijani olamiz: ( i / i = μ α (( i / i ) – investitsiyalarning yillik o’sish sur’ati bo’lib, ishlab chiqarish quvvatlarini oshirish yordamida to’liq bandlilikni ta’minlab turish uchun (μ α) miqdorga teng bo’lishi kerak. bundan xulosa shuki investitsiyalarning mutanosib o’sish sur’atijamg’arishga chegaralangan moyillik va investitsiyalarning unumdorligi ( kapital qaytimi) darajalarining hosilasi ekan. agar μ = 0,2 α=0,4 bo’lsa ( i / i = 0,2* …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 8 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "iqtisodiy o’sishning umumiy tavsifi va modellari"

13-mavzu. iqtisodiy o’sishning umumiy tavsifi va modellari reja 14.1. iqtisodiy o’sish tushunchasi va o’lchanishi. 14.2. iqtisodiy o’sishga omillari va tiplari 14.3. iqtisodiy o’sishning ye.domar modeli 14.4. iqtisodiy o’sishning r.xarrod modeli. 14.5. itisodiy o’sish prognozlari. 14.1. iqtisodiy o’sish tushunchasi va o’lchanishi. iqtisodiy o’sish to’liq bandlilik sharoitiga mos keluvchi potensial ishlab chiqa-rish darajasini uzoq muddatli ko’payishi tendensiyasini anglatadi. iqtisodiy o’sish jami taklifning o’sishini yoki boshqacha aytganimizda, haqiqiy va potensial yaim hajmining oshishini bildiradi. iqtisodiy o’sish muammosini o’rganish natijasida real ishlab chiqarish tizimi duch keluvchi - cheklangan resurslardan samarali foydalanish muammosiga yechim topiladi. demak, iqtisodiy o’sish...

Этот файл содержит 8 стр. в формате DOC (149,0 КБ). Чтобы скачать "iqtisodiy o’sishning umumiy tavsifi va modellari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: iqtisodiy o’sishning umumiy tav… DOC 8 стр. Бесплатная загрузка Telegram