нитратларнинг ўзлаштирилиши ва аминокислоталар синтези

PPT 1.6 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1681898194.ppt powerpoint presentation * нитратларнинг ўзлаштирилиши ва аминокислоталар синтези * режа: 1. атмосферадаги молекуляр азотни ўсимликлар томонидан ўзлаштирилиши йўллари 2. нитратларни аммиаккача қайтарилиш реакциялари. ўсимликларда аммиакни зарарсизлантириш йўллари. кетокислоталарнинг бевосита аминланиши * ўсимликлар учун ҳаётий энг муҳим бирикмалар ҳисобланган оқсиллар, ферментлар, нуклеин кислоталар ва бошқа бир қатор бирикмалар азот тутувчи моддалар эканлиги бошқа химиявий элементларга қараганда азотнинг аҳамияти ўсимликлар ўсиши ва ривожланишида катта эканлигини кўрсатади. маълумки, яшил ўсимликларнинг азотга бўлган талабини қондириш анча қийин масала ҳисобланади. барча ўсимликлар молекуляр азотни бевосита ўзлаштира олмайди. чунки молекуляр азот ўта турғун бўлиб, уни фаол ҳолга келтириш учун катта энергия сарфланиши керак. * табиатда молекуляр азотни аммиаккача қайтарувчи кўпгина микроорганизмлар ва айрим ўсимликлар мавжуд. улар азот ўзлаштирувчи организмлар ёки азотфиксаторлар деб аталади. бундай организмларга гетеротроф бактериялар-дан азотобактер, клостридиум, фотосин-тетик бактериялардан родоспириллиум, айрим сув ўтлар ва ризобиум авлодига кирадиган бактериялар билан дуккакдош ўсимликлар симбиозидан иборат тизимлар киради. азотфиксаторлар планетамизда йилига бир неча миллион тонна эркин …

кислота қайтарилиш реакциялари учун зарур бўлган ҳамда фаоллашган молекуляр азотнинг аммиаккача қайтарилишида иштирок этадиган электронлар манбаи ҳамдир. * молекуляр азотнинг ўзлаштирилиши механизмини ўрганиш электрон ташувчи ферментлардан ферредоксиннинг кашф этилишига сабаб бўлган. азотнинг ўзлаштирилишида ферредоксин иштирок этиши муҳим бўлиб, у оксидланган пируват кислотадан электронларни қабул қилиб олади ва уларни фаоллашган азотга узатади, яъни бу жараёнда ферредоксин воситачи модда сифатида иштирок этади. * кейинги йилларда олиб борилган тадқиқотларда дуккакдош ўсимликлар таркибида гемоглобинга ўхшаш қизил пигмент борлиги аниқланган. легоглобин деб аталадиган бу модда ҳам гемоглобинга ўхшаб, кислородни осонлик билан бириктириб олади. легоглобин молекуляр азотнинг ўзлаштирилишида иштирок этса керак, деб тахмин қилинади. * кўпчилик ўсимликлар нитратларни яхши ўзлаштиради ва бу жараёнлар икки босқичдан иборат. дастлаб нитратредуктаза ферменти нитратларнинг нитритларга айланиш реакциясини катализлайди, сўнгра нитритлар нитритредуктаза ферменти иштирокида аммиаккача қайтарилади. нитритредуктаза ферменти кўпчилик юксак ўсимликлар, замбуруғлар ва микроорга-низмлар таркибида учрайди. бу фермент фад ва молибден тутувчи металлофлавопротеиддан иборат. нитритредуктаза ферменти ўсимликлар нитрат ҳолдаги азотни ўзлаштиришида …

ҳосил бўлади. кейин иминокислота надф.н2 ёрдамида қайтарилади, натижада аминокислота ҳосил бўлади. * шундай қилиб, табиатда амалий жиҳатдан бевосита аминланиш йўли билан фақат учта аминокислота – аланин, аспартат ва глутамат кислоталар ҳосил бўлади, холос. қолган аминокислоталар шу учта аминокислотадан трансаминланиш реакцияси ёрдамида ёки бошқа йўл билан ҳосил қилинади. шунинг учун аланин, аспартат, глутамат кислоталар бирламчи аминокислоталар, қолган-лари иккиламчи аминокислоталар деб аталади. * ҳозиргача ўсимликлар таркибидан 150 дан ортиқ аминокислота топилган. баъзи оқсиллар, масалан, буғдой, нўхат, соя, кунгабоқар дони ва пахта чиғити таркибидаги альбумин ва глобулин оқсиллари таркибида деярли барча зарурий аминокислоталарни учратиш мумкин. таркибида барча зарурий аминокислоталар бўлган бундай оқсиллар тўла қимматли оқсиллар деб аталади. * бошқа оқсиллар, масалан, желатин, маккажўхори донида кўп бўладиган проламинлар таркибида кўпгина зарурий аминокислоталар, хусусан, лизин ва триптофан кам учрайди. таркибида зарурий аминокислоталар учрамайдиган оқсиллар қимматсиз оқсиллар деб аталади. * аминокислоталарнинг кўпчилиги трансаминланиш реакцияси туфайли ҳосил бўлади. барча ўсимликлар, ҳайвонлар ва микроорганизмларда аминокислоталар ҳосил бўлишининг универсал …

лади. одатда, глутамат кислота, аланин, лейцин осонлик билан реакцияга киришади. глицин, гистидин, метеонин, лизин каби аминокислоталарда трансамин-ланиш реакцияси қийинроқ боради. трансаминланиш реакцияси қийин борадиган аминокислоталар алма-шинмайдиган аминокислоталарга киради. * аминокислота ёки бошқа кислоталарнинг карбоксил группасидаги – он группа амин группа билан алмашиниши натижасида ҳосил бўладиган маҳсулотлар амидлар деб аталади. ўсимликларда, айниқса, қоронғида унаётган уруғларда кўп миқдорда аспарагин ва глутамин амидлари ҳосил бўлади. булардан ташқари, ўсимликлар таркибидан яна никотин кислотанинг амиди ҳам топилган. аспарагин ва глутамин эса аспартат ва глутамат кислоталар ҳосиласи ҳисобланади. * ўсимликларда аспарагин ва глутамин кислоталар синтезланиши азот алмашинувининг энг муҳим ва актив процессларидан бири ҳисобланади. ўсимликларда амидларнинг физиологик аҳамияти катта улар, биринчидан, ўсимликлардаги ортиқча аммиакни бириктириб олиш йўли билан унинг зарарли таъсирини йўқотади. иккинчидан, амидларнинг аминогруппаси қайта аминланиш реакцияларида иштирок этади. * натижада ҳосил бўладиган кетоамидокислоталар гидролитик дезаминланиш реакциясига киришиб, кетоглутарат кислота ҳосил қилади; учинчидан, аспарагин ва глутамин ҳосил бўлиши дикарбон аминокислоталарни оксидланиб кетишдан сақлайди; тўртинчидан, аспарагин …

карбамилфосфат ҳосил қилади. карбамилфосфат орнитин аминокислотаси билан реакцияга киришиши натижасида цитруллин аминокислотаси ҳосил бўлади. * реакциянинг иккинчи босқичида цитруллин аспартат кислота билан конденсирланиши натижасида аргининсукцинат кислота ҳосил бўлади. бу реакция энергия сарфланишини талаб қилади ва атф иштирокида боради. аргининсукцинат кислота аргинин-лиаза ферменти иштирокида аргинин ва фумарат кислотагача парчаланади. * юқоридаги реакциялардан кўриниб турибдики, карбамид ҳосил бўлишида орнитин аминокислотаси яна ўзининг аввалги ҳолатига қайтади. бироқ орнитин ҳалқасида ҳар доим карбамид ҳосил бўлавермайди. баъзи ўсимликларда аргинин кўп миқдорда тўпланишини кузатиш мумкин. бошқа ўсимликларда эса кўпинча цитруллин тўпланади. * эътиборингиз учун раҳмат!

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "нитратларнинг ўзлаштирилиши ва аминокислоталар синтези"

1681898194.ppt powerpoint presentation * нитратларнинг ўзлаштирилиши ва аминокислоталар синтези * режа: 1. атмосферадаги молекуляр азотни ўсимликлар томонидан ўзлаштирилиши йўллари 2. нитратларни аммиаккача қайтарилиш реакциялари. ўсимликларда аммиакни зарарсизлантириш йўллари. кетокислоталарнинг бевосита аминланиши * ўсимликлар учун ҳаётий энг муҳим бирикмалар ҳисобланган оқсиллар, ферментлар, нуклеин кислоталар ва бошқа бир қатор бирикмалар азот тутувчи моддалар эканлиги бошқа химиявий элементларга қараганда азотнинг аҳамияти ўсимликлар ўсиши ва ривожланишида катта эканлигини кўрсатади. маълумки, яшил ўсимликларнинг азотга бўлган талабини қондириш анча қийин масала ҳисобланади. барча ўсимликлар молекуляр азотни бевосита ўзлаштира олмайди. чунки молекуляр азот ўта турғун бўлиб, уни фаол ҳ...

PPT format, 1.6 MB. To download "нитратларнинг ўзлаштирилиши ва аминокислоталар синтези", click the Telegram button on the left.

Tags: нитратларнинг ўзлаштирилиши ва … PPT Free download Telegram