bilish falsafasi va bilimlarning xaqiqatligi muammosi

DOCX 4 pages 17.9 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 17.9 KB

File type DOCX

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

bilish falsafasi va bilimlarning xaqiqatligi muammosi vahobov saidjahon 📝annotatsiya falsafa va ilmlarning haqiqatga muvofiqligi muammosini tahlil qiladi, bilim nazariyasining asosiy masalalarini ko'rib chiqadi va ularning o'zaro bog'liqligini ochib beradi. ilmiy bilimning tabiati va chegaralarini o'rganadi. 🔑kalit so'zlar. bilim falsafasi, haqiqat, fanlar, ishonchlilik, bilimlar, ob`ektivlik, sub`ektivlik, tanqidiy fikrlash, empirizm, ratsionalizm, bilimlarning haqiqatligi muammosi ilmiy bilimlarni tekshirishning 3ta asosiy usuli – empirik kuzatish, mantiqiy tahlil va matematik modellashtirish – har biri o’z chegaralari va noto’g’ri xulosalarga olib kelishi mumkin bo’lgan kamchiliklarga ega. falsafa fanlarning haqiqatiga shubha bilan qarashni taklif qiladi, chunki u 5ta asosiy epistemologik pozitsiyani taqdim etadi va ularning har biri bilimlarning haqiqatiga turlicha yondashadi. fanlarning haqiqatligi nisbiydir, chunki 100% ishonchlilikka erishishning iloji yo'q; yangi kashfiyotlar va texnologiyalar avvalgi nazariyalarni qayta ko'rib chiqishga majbur qilishi mumkin. bilimlarning manbalari va chegaralari fanlarning taxminiy xususiyati ularning 90% dan ortiq qismini tashkil etadigan gipotezalar va nazariyalarga tayanishi, shuningdek, yangi kashfiyotlar bilan qayta ko'rib chiqilish …

2 / 4

qni tahlil qilib, ularning haqiqatga yetishdagi chegaralarini o'rganadi. fan 17-asrda ilmiy inqilobdan so'ng empirizm va ratsionalizm kabi falsafiy ta'sirlar ostida rivojlanib, o'zining metodologiyasini shakllantirdi. postmodernizm va bilim nazariyasi postmodern bilim falsafasi, ilmiy bilimlarning ijtimoiy va madaniy kontekstga bog'liqligi va 5 ta asosiy g'oyaga asoslangan nisbiyligi haqida bahs yuritadi. poststrukturalizm, postmodernizmning bir qismi sifatida, matnlarning ko'p ma'noliligini va ilmiy talqinlarning cheklanganligini ta'kidlab, 10 dan ortiq turli yondashuvlarni taklif qiladi. postmodernizm fan nazariyasida ob’ektiv haqiqatning mavjudligini shubha ostiga oladi va 20-asrning ikkinchi yarmidan boshlab 3 ta asosiy epistemologik paradigm o'rnini egallaydi. haqiqatning turli tushunchalari haqiqatning ko'p qirraliligi, ya’ni 5 dan ortiq turli madaniyat va falsafalarda haqiqatning turli xil ta’riflari mavjudligi, uning nisbiyligini ko'rsatadi. haqiqatning ontologik, epistemologik va pragmatik kabi 3 ta asosiy tushunchasi mavjud bo'lib, ular bilish jarayoniga va haqiqat mezonlariga turlicha yondashuvlarni aks ettiradi. haqiqatning subyektiv va obyektiv tushunchalari o'rtasidagi farq 2 ta asosiy epistemologik maktab – ratsionalizm va empirizm o'rtasidagi …

3 / 4

alqin qilishda muhim rol o‘ynaydi. ilmiy ma'lumotlarni tahlil qilishda xatoliklar va noaniqliklar muqarrar bo'lib, ularning miqdori 5% dan oshmasligi uchun ma'lumotlarni to'plash va tahlil qilish jarayonlarida qat'iy nazorat choralarini qo'llash zarur. ilmiy usullarni tekshirish va takrorlash mumkinligi ularning ishonchliligini oshiradi, chunki mustaqil tadqiqotchilar tomonidan olingan bir xil natijalar nazariyaning mustahkamligini ko'rsatadi. ilmiy bilimlar va ularning chegaralari ilmiy nazariyalar falsifikatsiyaga ochiq bo'lishi kerak; agar 5 dan ortiq eksperimental dalillar nazariyani rad etsa, u qayta ko'rib chiqilishi yoki rad etilishi kerak. ilmiy bilimlar doimiy ravishda rivojlanib boradi va o'zgarib turadi, shuning uchun 20-asr boshlarida to'g'ri deb hisoblangan bilimlar hozirda eskirgan bo'lishi mumkin. ilmiy bilimlar empirik kuzatishlarga va mantiqiy xulosalarga asoslanadi, ammo 100% aniqlikni kafolatlamaydi, shuning uchun ularning chegaralari mavjud. epistemologiyaning asosiy savollar epistemologiyaning markaziy savollaridan biri haqiqatning tabiati va uning bilish jarayonidagi o'rni, ya'ni 3 ta asosiy g'oya – korrespondentsiya, koherentsiya va pragmatik nazariyalarni o'rganish hisoblanadi. epistemologik tadqiqotlar bilishning ishonchliligi va asosliligini …

4 / 4

a tayanadi, ratsionalizm esa aql va mantiqni bilimning asosiy manbai deb hisoblaydi. 📌xulosa fanlarning haqiqatliligi va bilim falsafasi muammolari o'zaro bog'liq bo'lib, ularning har biri inson bilimining chegaralari va ishonchlilik darajalarini aniqlashga harakat qiladi. bilimning manbai va haqiqat mezonlari haqidagi munozaralar davom etmoqda. 📚foydalanilgan adabiyotlar 1. poper, k. "ochiq jamiyat va uning dushmanlari". 2. lakatos, i. "ilmiy tadqiqotlarning metodologiyasi". 3. feyerabend, p. "ilmning anarxizmi". 4. kuhn, t. "ilmiy inqiloblarning tuzilishi". 5. brouver, l. "intuitsionistik matematika asoslari". 6. hilbert, d. "matematikaning asoslari". 7. godel, k

5 / 4

bilish falsafasi va bilimlarning xaqiqatligi muammosi - Page 5

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bilish falsafasi va bilimlarning xaqiqatligi muammosi"

bilish falsafasi va bilimlarning xaqiqatligi muammosi vahobov saidjahon 📝annotatsiya falsafa va ilmlarning haqiqatga muvofiqligi muammosini tahlil qiladi, bilim nazariyasining asosiy masalalarini ko'rib chiqadi va ularning o'zaro bog'liqligini ochib beradi. ilmiy bilimning tabiati va chegaralarini o'rganadi. 🔑kalit so'zlar. bilim falsafasi, haqiqat, fanlar, ishonchlilik, bilimlar, ob`ektivlik, sub`ektivlik, tanqidiy fikrlash, empirizm, ratsionalizm, bilimlarning haqiqatligi muammosi ilmiy bilimlarni tekshirishning 3ta asosiy usuli – empirik kuzatish, mantiqiy tahlil va matematik modellashtirish – har biri o’z chegaralari va noto’g’ri xulosalarga olib kelishi mumkin bo’lgan kamchiliklarga ega. falsafa fanlarning haqiqatiga shubha bilan qarashni taklif qiladi, chunki u 5ta asosiy epistemolog...

This file contains 4 pages in DOCX format (17.9 KB). To download "bilish falsafasi va bilimlarning xaqiqatligi muammosi", click the Telegram button on the left.

Tags: bilish falsafasi va bilimlarnin… DOCX 4 pages Free download Telegram