seysmologik malumotlar bo`yicha yerning ichki tuzilishi

PPTX 26 pages 2.8 MB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.8 MB

File type PPTX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

seysmologik malumotlar bo`yicha yerning ichki tuzilishi. seysmologik malumotlar bo`yicha yerning ichki tuzilishi. 1) erning ichki tuzilishini o'rganishda seysmologik usullar. 2) er qobig'ida seysmik to'lqinlar va ularning tezliklarini taqsimlanishi 3) seysmik to'lqinlar tarqalishining o'ziga xos hususiyatlari 4) erning xozirgi zamon tezlik modellari. prem modeli. 5) seysmologik ma'lumotlar bo'yicha er geosferalarini ajratish. 6) zilzilalar va ularning fizik xususiyatlari 7) er ichki tuzilishining xozirgi zamon modellari. djeffris –gutenberg, bullen modellari, prem modeli. 1) erning ichki tuzilishini o'rganishda seysmologik usullar. kuchli zilzila natijasida hosil bo'lgan hajm to'lqinlari erni huddi ichidan yoritgandek barcha qatlamlaridan kesib o'tadi va qaytariladi. lekin, geometrik optika qonunlaridan farqli o'laroq, er moddasining tarkibi va undagi tezliklarning har xilligi sababli bu to'lqinlar egri chiziq bo'ylab tarqaladi (3.3 – rasm). bu to'lqinlarni bir-biridan ajratish uchun quyidagi belgilashlar qabul qilingan: p – bo'ylama to'lqin, s – ko'ndalang to'lqin, c – tashqi yadrodan qaytgan to'lqin, k – tashqi yadrodan o'tgan to'lqin, i – ichki yadrodan …

2 / 26

qalmaydi. bunday holat esa tashqi yadroning suyuq holda ekanligidan dalolat beradi. 1936 yilda daniyalik olima leman qattiq ichki yadroni ajratadi. leman hisobi bo'yicha ichki yadroning chuqurligi 5000 km atrofida. 1909 yilda yugoslav olimi moxorovichich seysmik to'lqinlarning tezligi tahminan 35 km chuqurlikda keskin oshishini aniqladi. bu chegara er qobig'i chegarasi yoki moxo chegarasi deb atala boshlandi. okeanlar ostida bu chegara 10-15 km chuqurlikda yotadi, tog'li rayonlarda esa uning chuqurligi 50–80km ni tashkil etadi erning ichki tuzilishini o'rganishda seysmologik hozirgi tasavvurlar bo'yicha er juda murakkab ko'p sferali ob'ekt. har bir geosfera o'ziga yarasha murakkab strukturaga va geofizik maydonlarning ko'rsatkichiga ega. bo'ylama va ko'ndalang to'lqinlarning er sharidan o'tib seysmik stantsiyalarga kelish vaqtlari haqidagi ma'lumotlarni yig'ish 1908-1911 yillarda tseprints va e.vixertlar tomonidan birinchi godograflarning (to'lqinni kuzatish vaqtining qo'zg'atish manbai va kuzatish nuqtalari oralig'idagi masofa bilan bog'liqligi) tuzilishiga olib keldi. bu godografdan 1930-1940 yillargacha zilzilalar epitsentri va epitsentral masofalarni aniqlashda foydalanilgan. b.b.golitsin (1960) seysmik nurlarni …

3 / 26

dograflar asosida p va s to'lqinlar tezligining chuqurlik bo'yicha o'zgarishi grafiklari tuziladi (3.5–rasm). bu rasmdagi ma'lumotlar erni asosiy geosferalarini ajratish imkonini beradi (3.6–rasm): a – er qobig'i, 30 – 40 km gacha chuqurlikda ajratiladi va unga tezliklarning birinchi maksimumlari to'g'ri keladi; mantiya - v, s va d qatlar, 2900 km chuqurlikkacha; yadro - e, f va g qatlar. er qobig'i, mantiya va ichki yadro chegaralariga bo'ylama va ko'ndalang to'lqinlar tezligining keskin o'zgarishlari to'g'ri keladi. 3.4 – rasm. djeffris – bullen godografi erning ichki tuzilishini o'rganishda seysmologik 3.5 – rasm. bo'ylama va ko'ndalang to'lqinlarning erda tarqalishi 3.6 – rasm. erning asosiy qatlari v qat o'z tarkibiga tezliklari minimum bo'lgan 200 km chuqurlikkacha cho'zilgan zonani qamrab oladi. s qatida tezliklar 900 km chuqurlikkacha tez ortib borib, shu erdan uning grafigi buriladi va tezlikni oshishi gradienti kamayadi. erning ichki va tashqi yadrosida hajm to'lqinlarining tarqalishi er yadrosi va mantiyasi orasidagi chegara aniq chegara …

4 / 26

l er qobig'i; litosfera va astenosfera yoritilgan yuqorida berilgan ma'lumotlar bo'yicha, er asosiy sferalarining holati haqida ba'zi bir xulosalarni shakllantirish mumkin. v, s va d qatlarda ko'ndalang to'lqinlarning o'tishi ularning qattiq holatda ekanligini ko'rsatadi. bu to'lqinlarning tashqi yadroda kuzatilmagani (e qat), bu qatning suyuq holatdaligini yoki u erda juda kuchli to'lqin yutilishi jarayoni mavjudligini tahmin qilsa bo'ladi. lekin, bu yutilish jinslarning ichki ishqalinishidan hosil bo'ladigan samara emasligi aniq. turli chuqurlikdagi vp va vs tezliklarni bilish erning muhim mexanik parametrlarini aniqlash imkonini beradi: bu erda, ks – adiabatik siqilish moduli, σ – puasson koeffitsienti. yuqoridagi tenglamalarni tahlil qilish quyidagi xulosalarga olib keladi. s qatni bir jinsli deb bo'lmaydi. bu qatda jinslarning kimyoviy tarkibi o'zgaradi yoki fazaviy o'zgarishlar sodir bo'ladi. ikkala hol ham kuzatilishi mumkin. yuqori mantiya (v qat) ham bir jinsli emas, u dunit, peridotit va eklogitlardan tarkib topgan. erning ichki va tashqi yadrosida hajm to'lqinlarining tarqalishi er sferalaridagi bo'ylama va …

5 / 26

3,2 km/s; gabbroda - vp= 6,4 - 6,7 km/s, vs=3,5 km/s; dunitda - vp= 7,4 km/s, vs=3,8 km/s; eklogitda - vp= 8,0 km/s, vs=4,3 km/s. bulardan tashqari granit qatning o'zida ba'zi bir hududlarda to'lqinlarning tezliklari va qat ichidagi chegaralar bir-biridan farq qiladi. okean ostida, shelfdan keyin granit qatning o'zi mavjud emas. kontinentlarda granit qatning quyi chegarasi konrad chegarasiga to'g'ri keladi. hozirgi kunda moxo va konrad chegaralari aniq ko'rsatkichlarga ega. bir qancha kontinental oblastlar uchun bo'ylama to'lqinlar tezliklari 6,5 km/s dan 7,0 km/s gacha, 7,0 km/s dan 7,5 km/s gacha. diorit va gabbro qatlari mavjud bo'lib, ularning tezliklari vp=6,1km/s va gabbroda vp=7,0 km/s. okeanlar ostida moxo chegarasi 10 km chuqurlikda yotadi. ko'p kontinentlar uchun moxo chegarasining chuqurligi platformalarda 35–40 km, tog'li rayonlarda esa 50 km va undan yuqori. tog'li rayonlarda moxo chegarasi chuqurroq joylashgan (tog' ildizlari). bu tog' ildizlari birinchi bor gravitatsion ma'lumotlar asosida aniqlangan. erning ichki va tashqi yadrosida hajm …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "seysmologik malumotlar bo`yicha yerning ichki tuzilishi"

seysmologik malumotlar bo`yicha yerning ichki tuzilishi. seysmologik malumotlar bo`yicha yerning ichki tuzilishi. 1) erning ichki tuzilishini o'rganishda seysmologik usullar. 2) er qobig'ida seysmik to'lqinlar va ularning tezliklarini taqsimlanishi 3) seysmik to'lqinlar tarqalishining o'ziga xos hususiyatlari 4) erning xozirgi zamon tezlik modellari. prem modeli. 5) seysmologik ma'lumotlar bo'yicha er geosferalarini ajratish. 6) zilzilalar va ularning fizik xususiyatlari 7) er ichki tuzilishining xozirgi zamon modellari. djeffris –gutenberg, bullen modellari, prem modeli. 1) erning ichki tuzilishini o'rganishda seysmologik usullar. kuchli zilzila natijasida hosil bo'lgan hajm to'lqinlari erni huddi ichidan yoritgandek barcha qatlamlaridan kesib o'tadi va qaytariladi. lekin, geometrik optik...

This file contains 26 pages in PPTX format (2.8 MB). To download "seysmologik malumotlar bo`yicha yerning ichki tuzilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: seysmologik malumotlar bo`yicha… PPTX 26 pages Free download Telegram