sutemizuvchilar

PPT 68 стр. 10,5 МБ Бесплатная загрузка

68 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 10,5 МБ

Тип файла PPT

Страницы 68

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 68

slayd 1 reja 1. yashash sharoiti va tarqalishi 2. oziqlanishi, tsikllilik, davriy migratsiyasi. 3. sutemizuvchilarda jinsiy dimorfizm, himoyalanish va hujum qilish moslamalari. cutemizuvchilar umurtqali hayvonlar kenja tipining eng yosh sinflaridan hisoblanadi. ular er yuzida antarktidadan tashqari barcha qit'alarda quruqlik va okeanlarda tarqalgan. tibetda 6 ming m balandlikda yovvoyi qo'y va echkilar, arabistonning giyohsiz cho'lu-sahrolarida ohular podasi uchraydi. markaziy tyanshanda 3-4 ming m balandlikda yumronqoziq, sug'ur, yovvoyi echkilar, yovvoyi qo'ylar va irbis uchraydi. himolayning 6 ming m gacha bo'lgan balandliklarida qo'ylar, hatto bo'rilar 7150 m balandlikka ko'tarilganligi ma'lum. ayrim sutemizuvchilar borki, (oq tovushqon) ular uya qurmasdan butun yil bo'yi faol hayot kechiradi va -300s suvuqqa hamda +350s issiqqa chidab yashaydi. oq tovushqonlar yakutiyadagi -680c li sovuqqa va yozda bo'ladigan +350s li issiqqa chidaydi, shunday sharoitda yakutiyada tulkilar ham yashaydi. tulkilar o'rta osiyoning +500c li issig'iga va -300s li sovug'iga chidaydi. namlik sutemizuvchilarning tarqalishiga unchalik ta'sir qilmaydi. yashash sharoiti va tarqalishi sutemizuvchilar …

2 / 68

yashaydigan boshqa xaltalilar kiradi er ustida yashovchi sutemizuvchilar olmaxon xaltalilar prejavalskiy oti er ostida yashovchi sutemizuvchilar ekologik guruhiga turli turkum vakillari kiradi. ular er osti muhitiga o'ta moslashgan bo'lib, hayotining ko'p qismini er ostida o'tkazadi. bu guruhga kiruvchi sutemizuvchilarning ko'zlari va quloq supralari rivojlanmagan. dumi kalta va qilsiz bo'ladi yoki mutloqo bo'lmaydi. ko'rsichqonlar, so'qirsichqonlar, erqazarlar er ustiga deyarli chiqmaydi. er kovlovchi darrandalardan qopchiqlilar orasida qopchiqli krot, hasharotxo'rlar orasida krot va afrika oltin kroti, noto'liq tishlilardan zirhlilar kiradi. ular kuchli oldingi oyoqlari bilan erni kovlab uya yasaydi. ba'zilari erni tishlari bilan kovlab uya yasaydi (krot, ko'rsichqon). ularning lablari og'ziga tuproq kirishidan saqlaydi. bu guruhga kiruvchi hayvonlardan ko'rsichqon, so'qirsichqon, krotlar evropa va osiyoda, tillarang krotlar afrikada va qopchiqli krotlar avstraliyada tarqalgan er ostida yashovchi sutemizuvchilar ko'rsichkon zirhli krot suvda yashovchi sutemizuvchilar orasida morfologik tomondan suvda yashashga kamroq moslashgan vakillariga norka, oq ayiq, suv kalamushi, qunduz, dengiz bobori, suv erqazari, suv dalasichqoni, ondatra, …

3 / 68

paydo bo'lgan, to'sh suyagining oldingi yuzasida ko'krak toj suyagi rivojlangan. bosh skeleti suyaklari qo'shilib ketgan. tungi hayvonlar bo'lganligi uchun eshitish va sezish organlari yaxshi rivojlangan. ular mevalar va hasharotlar bilan oziqlanadi. mevaxo'r ko'rshapalaklar daraxt shoxlari orasida dam oladi. bizda yashaydigan ko'rshapalaklar orasida malla shomshapalak daraxt kovaklarida dam oladi. sutemizuvchilarning boshqa turkumlari orasida letyaga, junqanot, olmaxon va qopchiqli olmaxonlar bir daraxtdan ikkinchi daraxtga 10 metrdan ortiq masofaga sakrab uchib o'tadi. uchar darrandalar kichik taqaburun sutemizuvchilarning ozig'i nihoyatda xilma-xil. oziqning xiliga qarab sutemizuvchilar go'shtxo'rlar va o'simlikxo'rlar guruhlariga bo'linadi. go'shtxo'rlar guruhi o'z navbatida hasharotxo'rlar (ko'rshapalaklar, erqazarlar, chumolixo'rlar, naytishlilar, exidnalar), yirtqichlar (yirtqich-lar, ayrim qopchiqlilar, delfinlar, tyulenlar) va o'laksaxo'rlar (shoqol, sirtlon) ga bo'linadi. o'simlikxo'r darrandalar juda ham ko'p. bu guruhga ko'pchilik maymunlar, kemiruvchilar, tuyoqlilar, qopchiqlilar kiradi. sutemizuvchilarning mazkur guruhlari qisman shartli bo'lib, hayvonlarning geografik tarqalishi, yoshi, yil fasllariga qarab o'zgarib turadi. masalan: qo'ng'ir ayiq janubiy kavkazda o'simlik bilan oziqlansa, uzoq sharqda baliq va tyulenlar bilan …

4 / 68

at ko'proq kemiruvchilarda uchraydi. masalan: cho'lda yashaydigan dumsiz sichqonlar, dala sichqonlari, ko'rsichqonlar, olaxurjunlar, sassiqqo'zan, norka va boshqalar o'tlarni quritib qoyalar yorig'iga va toshlar ostiga ko'mib qo'yadi. qo'ziqorin ko'p bo'lgan yillari bitta olmaxon 10 tadan 2 ming donagacha qo'ziqorinni g'amlab qo'yadi. sassiqqo'zan va norkalar baqalarni ham o'ldirib uyalariga to'playdi. oziq g'amlash pichan yig'uvchi kum sichqon sutemizuvchilarda tinchlik davri bilan faollik davrining sutka va yil fasllarida muntazam ravishda almashinib turishi oziq topishiga moslanishidir. tsikllilik tirikchilikni tunda yoki kunduzi o'tkazish darrandaning oziq topish xarakteriga bog'liq. kemiruvchilar bilan oziqlanuvchi ko'pchilik yirtqichlar turlicha faollik bilan ularni kechasi ham, kunduzi ham tutadi. ko'rshapalaklar, aksincha, faqat kechasi faol bo'ladi. sutkalik tsiklliligi fasliy tsikllilik ham oziq topish qiyin bo'ladigan yil fasllariga moslanishidir. bu moslanish uyquga kirish hodisasi bilan ifodalanadi. uyquga kirish kloakalilar, qopchiqlilar, hasharotxo'rlar, qo'lqanotlilar, yirtqichlar va kemiruvchilarda nomoyon bo'ladi. qishki uyquga kiradigan darrandalar kuzda tanasiga yog' to'plab oladi. hayvon uyquga kirganda gavda harorati pasayib, moddalar almashinuvi susayadi. …

5 / 68

onlarining unchalik pasaymasligi bilan xarakterlanadi. bu uyqu osonlik bilan buzilishi mumkin. bunday uyqu ayiqlar, enotlar, enotsimon itlar va bo'rsiqlarga xos. ular asosan yiqilgan daraxtlar ostida (qo'ng'ir ayiqlar), xashaklar ostida, daraxtlar kovagida (qora ayiq, enot) qishki uyquga ketadi. qishki uyquning uzoqligi har yili o'zgarib turadi. enotsimon itlar, enotlar qishning issiq kunlarida uyqudan uyg'onib uyadan va daraxt kovaklaridan chiqib, faol yashaydi. uxlash muddati shimolda ko'proq va janubga borgan sari kamayib boradi. qishki uyquga kiradigan enot poloskun haqiqiy uyquga kiradigan sutemizuvchilarning gavda harorati ancha pasayadi. nafas olishi sekinlashadi va chuqur dong qotib uxlaydi, lekin qish vaqtida qisqa muddatga, havo juda isib ketganda ular uyg'onadi. bunday uyqu asosan ko'pchilik ko'rshapalaklar, olasichqonlar va olaxurjunlarga xos bo'ladi. haqiqiy uyquga kirish ba'zan qishda emas yozda ham bo'ladi (yumronqoziq). haqiqiy uyquga kiradigan olaxurjun sariq yumronkoziq uzluksiz mavsumiy uyquga kirish kuchli, nihoyatda dong qotib uxlash, gavda harorati va nafas olishning keskin pasayishi bilan xarakterlanadi. bunday uyqu asosan tipratikanlarga, ayrim …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 68 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sutemizuvchilar"

slayd 1 reja 1. yashash sharoiti va tarqalishi 2. oziqlanishi, tsikllilik, davriy migratsiyasi. 3. sutemizuvchilarda jinsiy dimorfizm, himoyalanish va hujum qilish moslamalari. cutemizuvchilar umurtqali hayvonlar kenja tipining eng yosh sinflaridan hisoblanadi. ular er yuzida antarktidadan tashqari barcha qit'alarda quruqlik va okeanlarda tarqalgan. tibetda 6 ming m balandlikda yovvoyi qo'y va echkilar, arabistonning giyohsiz cho'lu-sahrolarida ohular podasi uchraydi. markaziy tyanshanda 3-4 ming m balandlikda yumronqoziq, sug'ur, yovvoyi echkilar, yovvoyi qo'ylar va irbis uchraydi. himolayning 6 ming m gacha bo'lgan balandliklarida qo'ylar, hatto bo'rilar 7150 m balandlikka ko'tarilganligi ma'lum. ayrim sutemizuvchilar borki, (oq tovushqon) ular uya qurmasdan butun yil bo'yi faol hayot ke...

Этот файл содержит 68 стр. в формате PPT (10,5 МБ). Чтобы скачать "sutemizuvchilar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sutemizuvchilar PPT 68 стр. Бесплатная загрузка Telegram