sutemizuvchilar sinfi

DOCX 43 pages 1.6 MB Free download

43 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.6 MB

File type DOCX

Pages 43

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 43

mundarija kirish…………………………………………………………………...…3 i bob. sutemizuvchilar sinfi vau larning sistematikasi………..………5 ii bob. kemiruvchilar turkumiga umumiy tavsif……………………19 iii bob. kemiruvchilarning asosiy vakillari va ahamiyati…………..24 3.1. manzarali kemiruvchilar……………………………………………24 3.2. foydali kemiruvchilar turlari………………………….…………….27 3.3. zararli kemiruvchilar va ularga qarshi kurash………………………30 xulosa…………………………………………………….……………..34 foydalanilgan adabiyotlar…………………………………………….38 kirish mavzuning dolzarbligi. sutemizuvchilar (mammalia), umurtqali hayvonlar sinfi. trias oxirida yirtqich sudralib yuruvchilar — sinodontlardan kelib chiqqan. sinodontlar bir guruhidan koʻp boʻrtiqlilar (qirilib ketgan), ikkinchisidan kloakalilar paydo boʻlgan. koʻp boʻrtiqlilardan yura davrida pantoteriyalar, ulardan esa hozirgi xaltalilar va yoʻldoshlilar vujudga kelganligi taxmin qilinadi. sutemizuvchilarning tashqi koʻrinishi va oʻlchami har xil. pakana oq tishlining (hasharotxoʻrlardan) uzunligi 4 sm, vazni 1,2 g kelsa, quruklikda yashovchi eng yirik hayvon — afrika filining balandligi 4,5 m, vazni 7,5 t ga yaqin. hozirgi hayvonlar orasida eng yirigi koʻk kitning uzunligi 33 m, vazni 150 t. sutemizuvchilar qadimdan odam hayotida katta ahamiyatga ega boʻlgan. koʻpchilik sutemizuvchilar ovlangan. bir qancha turlari xonakilashtirilib, ulardan oziq-ovqat manbai, ishchi kuchi yoki …

2 / 43

%) qirilib ketgan. rejasiz ovlash, qishloq xoʻjaligi. ekinlari, xonaki va ov hayvonlarini muhofaza qilish maqsadida qirish, ular yashash joyining buzilishi va qisqarishi, introduksiya qilingan turlar taʼsiri yoki tabiiy omillar sut emizuvchilar soni kamayib ketishining asosiy sabablari hisoblanadi. sutemizuvchilarning 230 turi va 91 kenja turi tabiatni muhofaza qilish xalqaro ittifoqi “qizil kitobi”ga kiritilgan. shuning bilan birga ayrim sinantrop sut emizuvchilar areali va soni ortib bormoqda. sutemizuvchilarning 7 turi (jumladan prjevalskiy oti, david bugʻusi) faqat tutqunlikda yoki yarim tutqunlikda (zubr, okdum gnu) saqlanib qolgan. sutemizuvchilarni muhofaza qilishda noyob turlarning ovlanishini taqiqlash, ularning yashash joyini saklab qolish, milliy bogʻlar, qoʻriqxonalar va buyurtma qoʻriqxonalar tashkil etish, tutqunlikda koʻpaytirish orqali hayvonlarni reakklimatizatsiya kilish (qaytadan tabiiy arealiga qaytarish) katta ahamiyatga ega. qoʻriqxonalar tashkil etish orqali zubr, qulin, buxoro bugʻusi (xongul), yoʻlbars, leopard va boshqa hayvonlar saqlanib qoldi; saygʻoq, sobol, bobyor va boshqa soni qayta tiklandi. kurs ishining maqsadi: kemiruvchilar turkumini o‘rganish va tadqiq etishdan iborat. kurs …

3 / 43

gan sinfi hisoblanadi. sutemizuvchilar o’ziga xos morfologik belgilari bilan xarakterlanadi. terisi jun bilan qoplangan, har xil bezlarga boy. bosh skeleti umurtqa pog’onasi bilan 2ta ensa bo’rtmasi orqali birikadi. tishlari maxsus chuqurchalarda tish alveolalarida joylashadi. bilak bo’g’imi orqaga, tizza bo’g’imi esa oldinga qaratilgan bo’ladi. ko’krak va qorin bo’shlig’ini diafragma pardasi ajratib turadi. sutemizuvchilar - umurtqali hayvonlar sinfi, hayvonlarning eng mashhur guruhi, shu jumladan, dunyo faunasida 4600 dan ortiq turi ma’lum. bunga mushuklar, itlar, sigirlar, fillar, sichqonlar, kitlar, odamlar va boshqalar kiradi. evolyutsiya jarayonida sutemizuvchilar eng keng adaptiv nurlanishni amalga oshirdilar, ya'ni ular turli xil ekologik bo'shliqlarga moslashgan. ular qutbli muzlarda, mo'tadil va tropik kenglikdagi o'rmonlarda, dashtlarda, savannalarda, cho'llarda va suv havzalarida yashaydilar. bir nechta istisnolardan tashqari (chumolilar kabi), ularning jag'lari tish bilan qurollangan va sutemizuvchilar go'sht, o'simliklar, umurtqasizlar va hatto qon bilan oziqlanishi mumkin. hayvonlarning kattaligi cho'chqa go'shtli mayda (craseonycteris thonglongyai) dan farq qiladi. 29 mm va og'irligi 1,7 g, fanga …

4 / 43

bezlar borligi bilan bog'liq. bu atama birinchi marta 1758 yilda shved botanigi linney tomonidan "tabiat tizimi" kitobining 10 -nashrida ishlatilgan. biroq, sutemizuvchilarning alohida guruh sifatida ilmiy ta'rifini bundan oldin ham (1693) ingliz botanigi va zoologi j. ray o'z asarida to'rt oyoqli hayvonlar va ilonlarning kelib chiqishiga uslubiy sharh va hayvonlarning kundalik ko'rinishi insoniyat tarixining boshida bir -biri bilan chambarchas bog'liq bo'lgan mavjudotlar guruhi shakllangan. kelib chiqishi. zamonaviy sutemizuvchilar tuzilishining asosiy rejasi ular tomonidan sudralib yuruvchi ajdodlaridan meros bo'lib o'tgan. sinapsid yoki hayvonlarga o'xshash dinozavrlar. ularning eng qadimgi qoldiqlari taxminan 315 million yilga to'g'ri keladi, bu pensilvaniya (yuqori karbon davri) davriga to'g'ri keladi. sinapsidlar birinchi sudralib yuruvchilar (anapsidlar) paydo bo'lganidan ko'p o'tmay, missisipi (quyi karbon davri) davrida paydo bo'lgan deb ishoniladi. ok. 340 million yil oldin va taxminan yo'q bo'lib ketgan. 165 million yil oldin, yura davrining o'rtalarida. "sinapsid" nomi bosh suyagida, har ikki tomonida ko'z teshigi orqasida bir juft teshik …

5 / 43

llar bilan tasdiqlanmagan taxminlarga asoslamaydilar, xususan, suyaklari va tishlari, asosan, yo'q bo'lib ketgan umurtqali hayvonlardan qolgan. shuning uchun sudralib yuruvchilarni sutemizuvchilardan ajratish uchun ular skeletning bir nechta asosiy xususiyatlaridan foydalanadilar, ya'ni jag'ning tuzilishi, jag 'bo'g'imining joylashishi (ya'ni, pastki jag'ning bosh suyagiga birikish turi) va suyak tizimi o'rta quloq. sutemizuvchilarda pastki jag'ning har bir shoxchasi bitta suyakdan - tishdan, sudralib yuruvchilarda esa yana bir nechta suyakdan iborat. sutemizuvchilarda jag’ bo'g'imi pastki jag'ning tishli suyagi va bosh suyagining skuamoz suyagidan, sudralib yuruvchilarda esa bo'g'im va kvadrat suyaklardan hosil bo'ladi. sutemizuvchilarning o'rta qulog'ida uchta suyak bor (molleus, incus va stapes), sudralib yuruvchilarda faqat bittasi bor (shtapellarning gomologi, shtapel deb ataladi). kvadrat va artikulyar suyaklardan ikkita qo'shimcha quloq suyagi paydo bo'ldi, ular mos ravishda anvil va malleusga aylandi. sutemizuvchilarga tobora yaqinlashib kelayotgan sinapsidlarning butun ketma -ketligini tuzish mumkin bo'lsa -da, ular tashqi ko'rinishi va biologiyasi bo'yicha deyarli to'liq o'xshashligiga qadar, hayvonlarning alohida guruh bo'lib …

Want to read more?

Download all 43 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sutemizuvchilar sinfi"

mundarija kirish…………………………………………………………………...…3 i bob. sutemizuvchilar sinfi vau larning sistematikasi………..………5 ii bob. kemiruvchilar turkumiga umumiy tavsif……………………19 iii bob. kemiruvchilarning asosiy vakillari va ahamiyati…………..24 3.1. manzarali kemiruvchilar……………………………………………24 3.2. foydali kemiruvchilar turlari………………………….…………….27 3.3. zararli kemiruvchilar va ularga qarshi kurash………………………30 xulosa…………………………………………………….……………..34 foydalanilgan adabiyotlar…………………………………………….38 kirish mavzuning dolzarbligi. sutemizuvchilar (mammalia), umurtqali hayvonlar sinfi. trias oxirida yirtqich sudralib yuruvchilar — sinodontlardan kelib chiqqan. sinodontlar bir guruhidan koʻp boʻrtiqlilar (qirilib ketgan), ikkinchisidan kloakalilar paydo boʻlgan. koʻp boʻrtiqlilardan yura davrida pantoteriyalar, ulardan...

This file contains 43 pages in DOCX format (1.6 MB). To download "sutemizuvchilar sinfi", click the Telegram button on the left.

Tags: sutemizuvchilar sinfi DOCX 43 pages Free download Telegram