abuabdulloh xorazmiyning didaktik qarashlari

PPTX 16 pages 94.3 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 94.3 KB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

prezentatsiya powerpoint sharq uyg’onish davrida pedagogik fikrlarning rivojlanishi reja: 1. abu abdulloh xorazmiyning didaktik qarashlari. 2. abu nasr forobiyning asarlaridagi pedagogik fikrlar. 3. abu rayhon beruniyning ilmiy-pedagogik qarashlari. 1. abu abdulloh xorazmiyning didaktik qarashlari. muhammad al-xorazmiy (783-850) insonning kamolga yetishi va insoniy munosabatlarni yo‘lga qo‘yishda ilm-fanning muhim ahamiyatiga ega ekanligi to‘g‘risidagi g‘oyani ilgari surgan holda pedagogik fikr taraqqiyotida munosib o‘rin egallaydi. ayniqsa, u matematika sohasida yangilik yaratgan nazariyotchi hamda pedagog-uslubiyotchi olim sifatida tarixda qolgan. asarlari: «al jabr va al-muqobala», «hind arifmetikasi xaqida kitob», «yer satxini o’lchash», «quyosh soatlari to’g’risida», «yaxudiylar tarixi va ularning bayramlarini belgilash» va boshqalar. xorazmiy bilim olishda talabaning shaxsiy kuzatishlariga hamda olgan bilimlaridan foydalanishga katta e’tibor berdi. bunda u ilm izlovchilarning ilmiy manbalarni to‘plash, ularni ifodalash va kuzatganlarni tushintira olish malaka va ko‘nikmalarini hosil qilishga katta baho berdi. masalan, “al-kitob al-muxtasar fi hisob al-jabr val muqobala” asarida olimlarni uch guruhga bo‘lib shunday yozadi: ulardan biri o‘zidan avvalgilar …

2 / 16

di. muhammad al-xorazmiy bilishni sezgidan mantiqiy tasavvur orqali farq qilish haqida fikr bayon etgan: “sezgi” orqali bilish bu qisman bilish bo‘lsa, mantiqiy bilish esa haqiqiy bilimning muhim tomonini namoyon etadi. muhammad al-xorazmiy bilish nazariyasiga muhim hissa qo‘shdi. u birinchilardan bo‘lib, sinov-kuzatish va sinov metodlariga asos soldi (samoviy obyektlarning harakatini aks ettiruvchi jadval asosida matematik masalalarning algoritm metodida yechishni ishlab chiqdi). didaktik qarashlari: al-xorazmiy bilish nazariyasiga muxim hissa qo’shdi. u birinchilardan bo’lib, induktsiya, deduktsiya, sinov-kuzatish va sinov metodlariga asos soldi. u birinchi marta insonlar o’rtasidagi munosabatlarni matematik shakllarda ifodaladi. hindlarning o’nlik raqamlari xorazmiy tufayli «arab raqamlari» nomi bilan butun dunyoga yoyildi. xorazmiy xindlarning falakiyot jadvallarini tahlil etib, «xorazmiy ziji» nomi bilan mashxur astronomik jadvallar tuzdi. 2. abu nasr forobiyning asarlaridagi pedagogik fikrlar abu nasr forobiyning inson kamoloti haqidagi ta’limoti ta’lim – tarbiya sohasida katta ahamiyatga ega. mashhur yunon faydasufi arastudan keyin sharqda o‘z bilimi, fikr doirasining kengligi bilan nom chiqargan. forobiyni …

3 / 16

(buyuk musiqa kitobi)ni yozgan. biroq uning eng mashhur asari “madina al-fadila” (fozil odamlar shahri)ni gayriplaton yo’nalishi vakillari tomonidan platon davlatchiligi bilan taqqoslaganlar. farobiyning ko’p tomli asarlari “baxt saodatga erishuv to‘g‘risida”, “ixso – al - ulum”, “ilmlarning kelib chiqishi”, “aql ma’nolari to‘g‘risida”asarlarini o’z ichiga olgan. forobiy ta’lim tarbiyaga bag‘ishlangan asarlarida ta’lim – tarbiyaning muhimligi, unda nimalarga e’tibor berish zarurligi, ta’lim – tarbiya usullari va uslubi haqida fikr yuritadi. “fozil odamlar shahri”, “baxt saodatga erishuv to‘g‘risida”, “ixso – al - ulum”, “ilmlarning kelib chiqishi”, “aql ma’nolari to‘g‘risida” kabi asrlarida ijtimoiy – tarbiyaviy qarashlari o‘z ifodasini topgan. forobiy o‘z ishlarida ta’lim – tarbiyani uzviy birlikda olib borish haqida ta’lim bergan bo‘lsa ham, ammo har birining insonni kamolga yetkazishda o‘z o‘rni va xususiyati bor ekanligini alohida ta’kidlaydi. forobiy “baxt – saodatga erishuv to‘g‘risida” asarida bilimlarni o‘rganish tartibi haqida fikr bayon etgan. uning ta’kidlashicha, avval bilish zarur bo‘lgan ilm o‘rganiladi, bu – olam asoslari haqidagi …

4 / 16

ib oladi va hayotda to‘g‘ri yo‘l tutadi, boshqalar bilan to‘g‘ri munosabatda bo‘ladi, jamiyat tartib qoidalariga rioya etadi. forobiyning pedagogik qarashlari quyidagilar: forobiy birinchi bo’lib ta’lim va tarbiyaga ta’rif bergan olimdir: ta’lim – so’z va o’rganish bilangina amalga oshiriladi. tarbiya – esa amaliyot, ish-tajriba bilan amalga oshiriladi. ta’lim-tarbiya ikki yo’l bilan amalga oshiriladi: qanoatbaxsh, ilxomlantiruvchi so’zlar va majbur etish. har kimki ilm, hikmatni desa, uni yoshligidan boshlasin, so’zining ustidan chiqsin, yomon ishlardan saqlanadigan bo’lsin, hiyonat, makr va hiylalardan uzoq bo’lsin, diyonatli bo’lsin, ilm va ahli ilmdan mol-dunyosini ayamasin. 4. inson yaxshi tarbiya ko’rmagan va turmushda yaxshi tajriba orttirmagan bo’lsa, u ko’p narsalarni nazarga ilmay va ulardan jirkanadi. bunday narsalar unga noo’rin bo’lib ko’ringan narsalar zaruriy bo’lib chiqadi. abu rayhon beruniyning ilmiy-pedagogik qarashlari beruniy barcha illatlarning asosiy sababi ilmsizlikda deb biladi. ilmlarni egallashda esa shaxsda intilish va qiziqish, muhitni alohida ta’kidlaydi. bilim olishda tushunib o‘rganish, ilmiy tadqiqotchining poklikka rioya etishiga alohida e’tibor …

5 / 16

omonlik o‘rtasidagi kurash natijasida namoyon bo‘ladi va tarkib topadi deydi, u. yaxshilik va yomonlik insonning xulq-atvorini belgilaydigan mezon sifatida qo‘llaniladi. u yaxshi xislatlarga to‘g‘rilik, odillik, o‘zini vazmin tutish, insof, kamtarlik, lutf, sobitqadamlik, ehtiyotkorlik, saxiylik, shirinsuxanlik, rahbarlikda adolatlilik, tadbirkorlik kabilarni kiritadi. yomon illatlarga esa xasadgo‘ylik, baxillik, nosog‘lom raqobat, o‘z manfaatini ko‘zlash, mansabparastliklarni kiritadi. beruniy faxrlanishni yaxshi xulq ma’nosida ishlatib, “yodgorliklar”da shunday deydi: “faxrlanish - haqiqatda yaxshi xulq va oliy fe’llarda oldin ketish, ilmu xikmatni egallash va imkoniyat boricha mavjud nopokliklardan tozalanishdir. kimda shunday sifatlar topilsa, hukm uning foydasiga va kimda bular yetishmasa, hukm uning zarariga bo‘ladi” demak, beruniy insonning ma’naviy qiyofasidagi barcha axloqiy xislatlarni yaxshilik va yomonlik kabi ikki turga bo‘ladi. asarlari:«minerologiya», «geodeziya», «hindiston», «qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar», «saydana» va boshqalar. ilmiy-pedagogik qarashlari: beruniy insonni tabiatning eng oliy kamoloti deb qaraydi. u insonning ma’naviy qiyofasidagi barcha axloqiy xislatlarni yaxshilik va yomonlik kabi ikki turga bo’ladi. beruniy ta’limotiga ko’ra inson kamolotida uch …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "abuabdulloh xorazmiyning didaktik qarashlari"

prezentatsiya powerpoint sharq uyg’onish davrida pedagogik fikrlarning rivojlanishi reja: 1. abu abdulloh xorazmiyning didaktik qarashlari. 2. abu nasr forobiyning asarlaridagi pedagogik fikrlar. 3. abu rayhon beruniyning ilmiy-pedagogik qarashlari. 1. abu abdulloh xorazmiyning didaktik qarashlari. muhammad al-xorazmiy (783-850) insonning kamolga yetishi va insoniy munosabatlarni yo‘lga qo‘yishda ilm-fanning muhim ahamiyatiga ega ekanligi to‘g‘risidagi g‘oyani ilgari surgan holda pedagogik fikr taraqqiyotida munosib o‘rin egallaydi. ayniqsa, u matematika sohasida yangilik yaratgan nazariyotchi hamda pedagog-uslubiyotchi olim sifatida tarixda qolgan. asarlari: «al jabr va al-muqobala», «hind arifmetikasi xaqida kitob», «yer satxini o’lchash», «quyosh soatlari to’g’risida», «yaxudiylar tarix...

This file contains 16 pages in PPTX format (94.3 KB). To download "abuabdulloh xorazmiyning didaktik qarashlari", click the Telegram button on the left.

Tags: abuabdulloh xorazmiyning didakt… PPTX 16 pages Free download Telegram