mahallalar – ijtimoiy o‘zini boshqarish organi

PPTX 31 pages 8.4 MB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 8.4 MB

File type PPTX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

mahallalar – ijtimoiy o‘z-o‘zini boshqarish organi mahallalar – ijtimoiy o‘z-o‘zini boshqarish organi reja: 1. mahallaning paydo bo‘lishi tarixidan 2. mahallaning ijtimoiy-pedagogik o‘rni 3. mahallada qadriyatlar va ijtimoiy ong translyatsiyasi tayanch tushunchalar: mahalla, tarix, ijtimoiy, pedagogik, qadriyatlar, ijtimoiy ong mahallaning paydo bo‘lishi tarixidan mahalla — oʻzbekistonda va boshqa koʻplab mamlakatlarda maʼmuriy-hududiy birlik. mahalla atamasi arabcha boʻlib, „oʻrin-joy“ degan maʼnoni anglatadi. mahalla turli mintaqalarda mahallot (joy), guzar, jamoa, elat, elod nomlarda atalib kelingan. mahalla tarixi qadim zamonlarga borib taqaladi. tarixiy manbalarda qayd etilishicha, jez davrining yodgorligi boʻlgan sopollitepada 8 ta oila yashagan. ularni faqat urugʻ jamoasigina emas, balki ishlab chiqarish manfaatlari ham birlashtirib turgan. keyinchalik ularning safiga patriarxal tizim asosida 100 dan ortiq oilalar kelib qoʻshilgan. katta oilalar jamoasini ular orasidan saylangan oqsoqol boshqargan. oqsoqollar oʻz navbatida oliy oqsoqollar kengashiga birlashgan. oqsoqollar, odatda, jamoa — qishloq hayoti bilan bogʻliq barcha masalalarni oliy kengash orqali hal qilishgan. miloddan avvalgi 3-asrdan milodiy 5-asrning boshlarigacha …

2 / 31

rda mahallalar fuqarolarning kasbkori asosida shakllangan va shunga qarab nomlangan. masalan, zargarlik, misgarlik, koʻnchilik, pichoqchilik, qoshiqchilik, temirchi, egarchi, taqachi va hokazo. mahalla qadimda mahalliy hokimiyatning oʻziga xos bir shakli, koʻrinishi tarzida faoliyat koʻrsatgan. uni boshqarish jamoatchilik asosida olib borilib, oʻzining yozilmagan ichki tartib-qoidalariga ega boʻlib, u hamma uchun birdek qonuniy hisoblangan. 20-asrning boshlaridayoq mahallalar daha boshliqlari — mingboshilar saylaydigan yuzboshi (oqsoqollar) tomonidan boshqarilgan. yuzboshi va uning yordamchilari mahalladagi barcha jamoat ishlari va marosimlarni boshqargan. shuningdek, fuqarolarning shahar yigʻinlari va shahar muassasalarida m. manfaatlarini himoya qilgan. 1932-yil 17-aprelda oʻzbekistonda birinchi marotaba shaharlardagi „mahalla qoʻmitalari toʻgʻrisida“ nizom qabul qilindi. 1935—36 yillarda mahallalarda oqsoqol boshchiligida mahalla qoʻmitalari tashkil etilib, aholi oʻrtasida olib boriladigan barcha ishlarni rais boshqargan 1961-yil avgustda oʻzbekiston oliy kengashi tomonidan chiqarilgan „respublika shahar, qishloq, posyolkalaridagi va ovullaridagi mahalla qoʻmitalari toʻgʻrisida“gi nizomda ham mahallaga yuridik shaxs maqomi berilmagan edi. mahalla qoʻmitalari biron-bir moliyaviy xoʻjalik faoliyati bilan shugʻullanishi mumkin emas, ular oldi-sotdi, …

3 / 31

unga asosan, har bir mahalla oʻz hududida ishlab chiqarishni tashkil etishi, kichik korxonalar ochishi, oʻzi ishlab chiqargan mahsulotni sotishi, uning bir qismini mahalladagi ehtiyojmandlarga bepul tarqatishi, oʻz hududidagi aholini ish bilan taʼminlashi, aholiga madaniymaishiy xizmat koʻrsatishi mumkin. hozirgi paytda mahallalarning bozor iqtisodiyoti qonunlari asosida, oʻz faoliyatlarini tashkil etishlari uchun barcha imkoniyatlar yaratildi. ular, toʻy-maʼraka marosimlarini oʻtkazish, hasharlar uyushtirish, oilaviy nizolarni bartaraf etish, bemorlar holidan xabar olish ishlari bilan shugʻullanadi. koʻpchilik mahallalarning oʻz masjidi bor, turli maʼrakalar uchun kerakli ashyolar (doshqozon, idishtovoq, choynak-piyola, tobut va boshqalar) mavjud. 90-yillarda mahalla hokimiyatning rasman quyi yuridik organiga aylandi. mahalla vazifalari ancha kengaydi, u demokratik davlatning eng muhim boʻgʻinlaridan biri. 2. mahallaning ijtimoiy-pedagogik o‘rni mahallaning ijtimoiy o’rni shunda namoyon bo’ladiki, u doimo jiddiy ijtimoiy o’zgarishlarga o’z munosabatini bildirgan va oliy insoniy va axloqiy tamoyillarga tayangan. masalan, xxasrning 20-30 yillarda mahalla ayollarning ijtimoiy ishlab chiqarishga qo’shilishi, savodsizlikni bartaraf etish, aholining madaniy dunyoqarashini kengaytirish qo’llab-quvvatlangan. hammaga mahalla …

4 / 31

a bo’ldi. mahalla maktablarining yuqori sinf o’quvchilarning ijtimoiy va ma’naviy qiyofalari ham ancha o’zgarib qoldi. ularning aksariyati muassasa, maktablarda tashkiliy ish tajribasiga egalar. oqsoqollarning aksariyat qismi savodxon, ularning ba’zilari ilmiy darajaga egadirlar. mahalla insonlarning axloqiy birlashuvi markazi bo’lishni davom ettirmoqda. bu avvalambor, mahalla qo’mitalari faoliyatlarining asosiy yo’nalishlaridan biri ijtimoiy mehnatlarni, shu jumladan obodonlashtirish bo’yicha ishlarni tashkil qilishda namoyon bo’ladi. bunaqa ishlarning asosiy turlari-ariqlarni tozalash, daraxtlarni kesish, axlatni chiqarish bo’yicha hasharlardir. bunaqa tadbirlar asosan navro’z, ramazon, qurbon hayitlari, mustaqillik kunlari oldidan o’tkaziladi. hashar yo’li bilan uylar, klublar, oshxona, masjidlar bunyod etilmoqda. eng muhim an’analardan biri mehr-muruvvat bo’lib, u quyidagi qiyofalarda namoyon bo’ladi: -jamoaning g’amxo’rligi, qo’shnilarning kasal, keksa va kam ta’minlanganlariga yordam ko’rsatishadi; -o’ziga to’q kishilarlarning kam ta’minlangan qarindoshlariga va qo’shnilarga moddiy yordam berishlari; -oqsoqol va mahalla qo’mitasi tomonidan boquvchisini yo’qotgan va qariyalarga yordam ko’rsatishi va boshqalar. hozirgi kunda mahalla jamiyatda etnomadaniy qadriyatlarni tiklash jarayonida muhim rol o’ynamoqda. nikoh, janoza, aqiqa to’yi, …

5 / 31

ni tarbiyalashda muhim o’rin tutmoqda. hozirda mahalla bolalar bog’chalari va maktablari bilan yaqin hamkorlik olib borib, ularga ta’mirlash ishlarini olib borishda, tarbiya ishlarida yordam ko’rsatmoqda. mahalla qo’mitasi majlislarida maktab intizomining jiddiy buzilishlari ham ko’rib chiqilmoqda. yoshlarga ta’sir ko’rsatishning bu rasmiy tarmoqlaridan tashqari jamoani nazorat qilishning an’anaviy usuli ham saqlanib qolgan. har qanday mahallada boy hayotiy tajribaga ega odamlar mavjud. ularning asosiy vazifasi aholining an’anaviy axloq-odob qoidalariga rioya qilishlarini, bolalarning ko’chadagi yurish-turishini nazorat qilishdir. ular har qanday odamga tanbeh berishlari mumkin, biroq bu ishni doimo ularning hurmatini saqlagan holda amalga oshiriladi. ota-onalarning bunday munosabatni qadrlashi taqsinga sazovor. shuning uchun “mahalla sening ham otang ham, onang” degan maqol mavjud. boshqa sohalarda namoyon bo’ladigan milliy tiklanish, xalqning milliy o’z-o’zini anglashni faollashtirish orqali bo’ladi. hozirgi kunda mahallaning ahamiyati oshib bormoqda. biroq yoshlar tarbiyasida muammolar kam emas. bozor iqtisodiyoti sharoitida yoshlarning axloqiy tarbiyasiga xalaqit beradigan bir qancha holatlar ham kelib chiqmoqda. yoshlarning yoshligidanoq savdo-sotiq qilishga …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mahallalar – ijtimoiy o‘zini boshqarish organi"

mahallalar – ijtimoiy o‘z-o‘zini boshqarish organi mahallalar – ijtimoiy o‘z-o‘zini boshqarish organi reja: 1. mahallaning paydo bo‘lishi tarixidan 2. mahallaning ijtimoiy-pedagogik o‘rni 3. mahallada qadriyatlar va ijtimoiy ong translyatsiyasi tayanch tushunchalar: mahalla, tarix, ijtimoiy, pedagogik, qadriyatlar, ijtimoiy ong mahallaning paydo bo‘lishi tarixidan mahalla — oʻzbekistonda va boshqa koʻplab mamlakatlarda maʼmuriy-hududiy birlik. mahalla atamasi arabcha boʻlib, „oʻrin-joy“ degan maʼnoni anglatadi. mahalla turli mintaqalarda mahallot (joy), guzar, jamoa, elat, elod nomlarda atalib kelingan. mahalla tarixi qadim zamonlarga borib taqaladi. tarixiy manbalarda qayd etilishicha, jez davrining yodgorligi boʻlgan sopollitepada 8 ta oila yashagan. ularni faqat urugʻ jamoasigina emas, ...

This file contains 31 pages in PPTX format (8.4 MB). To download "mahallalar – ijtimoiy o‘zini boshqarish organi", click the Telegram button on the left.

Tags: mahallalar – ijtimoiy o‘zini bo… PPTX 31 pages Free download Telegram