mahalliy boshqaruv va o‘zini o‘zi boshqarish

DOCX 7 pages 37.6 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 37.6 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

3-mavzu: xorijiy mamlakatlarda mahalliy boshqaruv va o‘zini o‘zi boshqarish. reja: 1. mahalliy boshqaruv. o‘zini o‘zi boshqaruv 2. xorijiy mamlakatlarda munitsipal organlarning vujudga kelishi va rivojlanishi. 3.vakolatlar doirasi. majburiy va majburiy bo‘lmagan vakolatlar 4. munitsipal faoliyatning asosiy turlari 1. mahalliy boshqaruv. o‘zini o‘zi boshqaruv xorijiy mamlakatlar davlat (konstitutsiyaviy) huquqi fanining munitsipal tizimini o‘rganish jarayonida «mahalliy o‘zini o‘zi boshqarish» va «mahalliy boshqaruv» tushunchalariga duch kelamiz. ammo mazkur iboralar o‘rtasidagi farq aksariyat adabiyotlarda aniq ko‘rsatilmaydi. «mahalliy o‘zini o‘zi boshqarish» va «mahalliy boshqarish» tushunchalari orasida muayyan farq bo‘lib, ayrim tadqiqotchilarning fikricha, mazkur tushunchalarni bir biriga qarama-qarshi qo‘yish kerak emas, mahalliy boshqaruv tushunchasi joylardagi davlat ma’muriyatini hamda fuqarolar tomonidan saylanuvchi organlarni ya’ni mahalliy o‘zini o‘zi boshqarish organlarini o‘z ichiga oladi, chunki mahalliy o‘zini o‘zi boshqarish mahalliy boshqarishning tarkibiy qismi hisoblanadi. boshqa tadqiqotchilar esa mahalliy o‘zini o‘zi boshqarish va mahalliy boshqarish tizimi o‘rtasida ba’zi qarama-qarshiliklar mavjud, deb hisoblaydilar. mahalliy boshqarish deganda, mahalliy hududiy birlikdagi markaziy hokimiyat …

2 / 7

gi asosiy farqdir. lekin tadqiqotchilar bir masalada bir xil fikr bildiradilar: mahalliy boshqaruv va o‘zini o‘zi boshqarish bevosita aholi va uning kundalik hayoti bilan bog‘liqdir. ammo saylanish – mahalliy o‘zini o‘zi boshqarish organla-rining birdan-bir belgisi emas. ular faqat saylanib qolmas-dan, balki mustaqil ekanligini belgilaydigan muayyan vakolat-lar majmuiga, ya’ni real huquqqa ega bo‘lishlari kerak. shuni qayd etib o‘tish kerakki, 1985 yilning 15 oktyabrida mahalliy o‘zini o‘zi boshqarishning yevropa xartiyasi qabul qilingan bo‘lib, yevropa ittifoqiga a’zo mamlakatlar uchun majburiy bo‘lgan mazkur xartiya o‘zida mahalliy o‘zini o‘zi boshqarishning muhim konstitutsional, qonunchilik asoslarini o‘zida mujassam etadi. unda, jumladan, mahalliy o‘zini o‘zi boshqarish prinsiplari mam-lakat qonunchiligida, konstitutsiyasida ham tan olinishi lozimligi to‘g‘risida aytiladi. mahalliy o‘zini o‘zi boshqarishning yevropa xartiyasining 3-moddasiga ko‘ra, mahalliy o‘zini o‘zi boshqaruv deganda, mahalliy o‘zini o‘zi boshqarish organlarining qonun doi-rasida mahalliy aholi manfaatlaridan kelib chiqqan holda, davlat ishlarining ma’lum bir qismini belgilab olishi, uni boshqarish qobiliyati va huquqlari tushuniladi. bu huquqlar erkin, …

3 / 7

boshqaruv masalalarini yetarli darajada, to‘laqonli tartibga soladi. davlatning asosiy qonuni bo‘lmish federal konstitutsiya mazkur masalalarga bag‘ishlangan bir necha moddalarni o‘z ichiga oladi. jumladan, yerlar, okruglar, jamoalarda xalq umumiy, erkin, teng va yashirin ovoz bilan saylangan o‘z vakillariga ega bo‘lishi kerak, - deyiladi 28-moddada. shuningdek, jamoalarga qonun doirasida mahalliy hamjamiyatning barcha ishlarini o‘z javobgarligi ostida tartibga solish huquqi berilishi kerakligi ham qayd etiladi. yaponiya konstitutsiyasining 8-bobi «mahalliy o‘zini o‘zi boshqaruv»ga bag‘ishlangan bo‘lib, jami to‘rtta moddani (92-95-moddalar) o‘z ichiga oladi. ularda mahalliy o‘zini o‘zi boshqaruvga doir asosiy prinsip va qoidalar aks ettiriladi. jumladan, bu bobda mamlakatda, shunday organlar borligi, ularning ishlari qonun asosida joriy etilishi, bu ommaviy hukumat organi rahbarining aholi tomonidan saylanishi, mahalliy organlarning o‘z vositalariga egalik qilish huquqi mavjudligi aytiladi. muayyan mahalliy organga nisbatan qo‘llaniladigan maxsus qonun esa parlament tomo-nidan chiqarilgan bo‘lishi mumkin. shunda ham, albatta ushbu maral-liy organ hududida yashovchi ko‘pchilik saylovchilarning roziligi olinishi shart. parlament – umumdavlat organi …

4 / 7

erkin, to‘g‘ridan-to‘g‘ri va yashirin ovoz berish yo‘li bilan saylanadi. alkaldlar maslahatchilar yoki aholi tomonidan saylanadi. «munitsipal» iborasi «mahalliy» iborasi bilan mutlaqo bir xil ma’noni bildiradi. rim imperiyasida municipium so‘zi o‘zini o‘zi boshqarish huquqiga ega bo‘lgan (aholi tomonidan mansabdor shaxslarni saylash) shaharning nomini bildirgan. municipium so‘zi lotin tilidan olingan bo‘lib, «munis» (mas’uliyat), capio, recipio (bo‘ynimga olaman) ma’nosini bildirgan. mahalliy aholi o‘z bo‘yniga muayyan maxsus ishlarni boshqarish mas’uliyatini olgan. «munitsipalitet», «munitsipal organ» atamalari ko‘plab mamla-katlarda, mahalliy o‘zini o‘zi boshqarish organi bo‘lgan saylanuvchi organ tushunchasiga to‘g‘ri keladi. aqsh vaangliyada faqat shahar organlari, boshqa mamlakatlarda esa barcha saylanuvchi organlar munitsipal organ deb ataladi. gresiya konstitutsiyasida («ma’muriyatni tashkil etish» deb nomlangan 1-bob, “ma’muriyat to‘g‘risida”gi f bo‘lim) mahalliy ishlar boshqaruvi mahalliy hokimiyat organiga tegishli ekanligi aytiladi. shundan so‘ng, mahalliy boshqaruv organlari haqida so‘z boradi. bizning nazarimizda, grek qonunchiligida mahalliy boshqa-ruv va mahalliy hokimiyat tushunchalari o‘zaro tenglashtiriladi. 102-moddaning 2-bandida shunday yoziladi: «mahalliy boshqaruv organ-lari ma’muriy mustaqillikdan foydalanadi. …

5 / 7

ularni farqlaymiz hamda faqat saylanuvchi organlarnigina o‘zini o‘zi boshqarish organlari deb ataymiz. 2. xorijiy mamlakatlarda munitsipal organlarning vujudga kelishi va rivojlanishi «o‘zini o‘zi boshqarish» tushunchasi (selfgovernment) angliya revolyusiyasidan keyin xvii asrda vujudga kelgan bo‘lib, eng avvalo ingliz xalqining umumiy holatini anglatgan. shu davrdan e’tiboran mahalliy boshqaruv o‘zini o‘zi boshqarish deb atalmaydigan bo‘ldi. mustaqil va xalq manfaatini ko‘zlamaydigan monarx hokimiyati tugatildi, xalq parlament boshqaruvi tizimida oliy mansab-dor shaxsga aylandi. britaniya siyosiy tizimini tadqiq qilgan xorijiy huquqshu-noslar «o‘zini o‘zi boshqarish» (selfgovernment) atamasini mexanik ravishda, o‘zgacha siyosiy vaziyatga ega bo‘lgan yevropa kontinentiga olib kirdilar. prus huquqshunosi r. gnest ta’biri bilan aytganda, ingliz munitsipaliteti mahalliy o‘zini o‘zi boshqarish bo‘lib, bu atama beixtiyor ravishda prussiya yerlariga hamda shahar mahalliy boshqaruviga olib kirildi. barcha farbiy yevropa davlatlari o‘zini o‘zi boshqarishning ma’lum bir darajasiga ega bo‘lgan, u yoki bu shakldagi mahalliy boshqaruv tizimiga egadir. farb manbalarida ta’kidlanishicha, mahalliy o‘zini o‘zi boshqarishga alohida tizim sifatida emas, balki davlat …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mahalliy boshqaruv va o‘zini o‘zi boshqarish"

3-mavzu: xorijiy mamlakatlarda mahalliy boshqaruv va o‘zini o‘zi boshqarish. reja: 1. mahalliy boshqaruv. o‘zini o‘zi boshqaruv 2. xorijiy mamlakatlarda munitsipal organlarning vujudga kelishi va rivojlanishi. 3.vakolatlar doirasi. majburiy va majburiy bo‘lmagan vakolatlar 4. munitsipal faoliyatning asosiy turlari 1. mahalliy boshqaruv. o‘zini o‘zi boshqaruv xorijiy mamlakatlar davlat (konstitutsiyaviy) huquqi fanining munitsipal tizimini o‘rganish jarayonida «mahalliy o‘zini o‘zi boshqarish» va «mahalliy boshqaruv» tushunchalariga duch kelamiz. ammo mazkur iboralar o‘rtasidagi farq aksariyat adabiyotlarda aniq ko‘rsatilmaydi. «mahalliy o‘zini o‘zi boshqarish» va «mahalliy boshqarish» tushunchalari orasida muayyan farq bo‘lib, ayrim tadqiqotchilarning fikricha, mazkur tushunchalarni bir bi...

This file contains 7 pages in DOCX format (37.6 KB). To download "mahalliy boshqaruv va o‘zini o‘zi boshqarish", click the Telegram button on the left.

Tags: mahalliy boshqaruv va o‘zini o‘… DOCX 7 pages Free download Telegram