sezgi organlari

DOCX 22 pages 2.9 MB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.9 MB

File type DOCX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

16-mavzu. sezgi organlari mavzuning ahamiyati nerv tizimining barcha sezgi hosilalari retseptorlar va sezgi a’zolariga bo‘linadi. retseptorlar organizmda mustaqil ahamiyatga ega bo‘lgan turli organ va to‘qimalar tarkibiga kirib, ularda yordamchi vazifani bajaradi. sezgi a’zolarida ham retseptorlar mavjud, biroq bu yerda ular a’zoning "asosiy qismi" hisoblanib, funksional xususiyatlarni ifodalaydi, a’zoning boshqa to‘qima elementlari esa yordamchi rol o‘ynaydi. sezgi a’zolari hujayra va to‘qima elementlarining eng muhim tizim hosil qiluvchi o‘zaro munosabatlari ushbu mavzuda ko‘rish, eshitish va muvozanat a’zolari misolida ko‘rib chiqiladi. gistologik materialni tahlil qilishda o‘rganilayotgan a’zolar haqidagi anatomik va fiziologik ma’lumotlar, shuningdek, hujayra va to‘qima tuzilmalarining ilgari o‘rganilgan xususiyatlari ham hisobga olinadi. dars vazifalari 1. o‘rganilayotgan a’zolarning tarkibiy qismlarini, ularning to‘qima va hujayra elementlarini hamda ular o‘rtasidagi tuzilmaviy-funksional munosabatlarni bilish. 2. gistopreparatlarning mikrofotografiyalari va elektron mikrofotografiyalar yordamida maxsus qo‘zg‘atuvchilarni qabul qilish gistofiziologiyasini aniqlash va tahlil etish. 3. mavzuga oid zaruriy atamalar va ularga mos keladigan tushunchalar to‘plamini o‘zlashtirish. o‘rganish obyektlari 1. 119-preparat. …

2 / 22

(2) kuchsiz bilinadi va ingichka oqish chiziq ko‘rinishida bo‘ladi. shox pardaning xususiy moddasi (3) - eng keng qatlami o‘ziga xos plastinkasimon biriktiruvchi to‘qimadan iborat. hujayra tashqarisidagi matriks kollagen tolalarining pushti tutamlari bilan bir-biridan ajralgan ko‘p sonli bazofil urchuqsimon fibroblastlarni toping. orqa chegara (detsimetov) membranasi (4) katta qalinlikka ega bo‘lib, preparatda bir xil yorug‘ chiziq ko‘rinishida yaxshi ajralib turadi. eng ichki qavati (5) - orqa epiteliy (endoteliyi - bir qavatli yassi). shox pardada qon tomirlar va pigment yo‘qligiga e’tibor bering. 16.2-foto. shox parda (kattalashtirilgan) belgilar: 1. oldingi epiteliy (ko‘p qavatli yassi muguzlanmaydigan) 2. oldingi chegaralovchi membrana 3. shox pardaning asosiy moddasi 4. orqa chegaralovchi membrana 5. orqa endoteliy (bir qavatli yassi) topshiriq: 1) mashg‘ulot bayonnomasini albomga yozib olish; 2) 16.2-rasm asosida shox pardaning gistologik tuzilmalarini chizish va belgilash. 121-preparat. ko‘zning orqa devori bo‘yash: gematoksilin va eozin mikroskopning kichik kattalashtirishida (16.3-rasm) ko‘z orqa devorining to‘liq ko‘ndalang kesimida uchta parda ko‘rinadi: ichki - …

3 / 22

tashkil etadi (2.2). parda qalinligida ko‘pincha qon bilan to‘lgan mikrotsirkulyator o‘zan tomirlari ko‘rinadi (2.1). to‘r parda (3) eng murakkab tuzilgan. to‘r pardada quyidagilarni belgilash lozim: (3.1) - tayoqchalar va kolbachalar qavati yoki fotoretseptor qavat; (3.2) - tashqi yadro yoki donador qatlam fotoretseptor neyronlar tanalarini o‘z ichiga oladi; (3.3) tashqi to‘rsimon qavat impulsni neyrondan neyronga o‘tkazish uchun sinaptik kontakt hosil qiluvchi bipolyar neyronlarning fotoretseptor aksonlari va dendritlaridan iborat; (3.4) ichki yadro yoki donador qatlam qayta ulagich yoki oraliq neyronlar tanalari bilan ifodalanadi; (3.5) ichki to‘rsimon qavat impulsni neyrondan neyronga o‘tkazish uchun sinaptik kontakt hosil qiluvchi ganglioz neyronlarning bipolyar aksonlari va dendritlaridan iborat; (3.6) ganglionar qavatda bir nechta yirik multipolyar (ganglioz) neyronlar mavjud bo‘lib, ular o‘zlarining uzun aksonlarini nerv tolalari qavatiga yuboradi; (3.7) nerv tolalari qavatini ko‘ruv nervini hosil qiluvchi ganglioz neyronlarning aksonlari hosil qiladi. 16.4-foto. shox parda (kattalashtirilgan) belgilar: 1. sklera 2. tomirli parda 2.1. tomirlar 2.2. melanotsitlar 3. to‘r parda …

4 / 22

va muvozanat a’zolarining tuzilish sxemasi preparat 123. kortiy a’zosi (chakka suyagi chig‘anog‘ining o‘q kesmasi) bo‘yoq: gematoksilin-eozin kichik obyektivda (16.6-rasm) chakka suyagi chig‘anog‘ining total o‘q kesmasi ko‘rinadi. kesma chig‘anoqning uchidan uning asosigacha davom etadi. chig‘anoqning bu o‘qi suyak o‘zagidan (sariq strelka) hosil bo‘lib, uning bag‘rida eshituv nervi tolalari yotadi. suyak sterjeni bo‘ylab, xuddi burama mixdagi rezbaga o‘xshab, spiral suyak qirra joylashadi, uning qalinligida sensor neyronlarning tanalari bilan spiral eshituv gangliysi yotadi. bu hujayralarning dendritlari kortiy a’zosining tukli hujayralariga (2) borib, tovushni qabul qilishda ishtirok etadi, aksonlari esa eshituv nervi tolalarini hosil qiladi. chig‘anoq spiral kanaldan iborat bo‘lib, chig‘anoq chig‘anog‘iga o‘xshab o‘ralgan va sterjen atrofida 2,5 marta aylanadi. spiral kanalning har bir kesmasida (16.6-rasm) rangli doirachalar bilan belgilangan uchta bo‘shliq farqlanadi: vestibulyar narvon (yashil doira), nog‘ora narvon (ko‘k doira) va ular orasidagi parda kanal (qizil doira). 16.6-foto. kortiy a’zosi (kichik kattalashtirish) parda kanal (1) ning katta obyektivda tuzilishini kuzating (16.7-rasm). kesmada u …

5 / 22

rat bo‘lib, yuqori rivojlangan sitoplazmaga ega. tukli hujayralar - sensor epitelial hujayralar bo‘lib, ularning cho‘qqisida tovush tebranishlarining detektorlari bo‘lib xizmat qiladigan bir tutam sitoplazmatik o‘simtalar - "tuklar" mavjud. tayanch hujayralar yordamchi vazifani bajaradi. ular va boshqalari topografik jihatdan ular orasidagi spiral tunnelga nisbatan ichki va tashqi turlarga bo‘linadi. shunday qilib, ichki tukli (2.2) va ichki tayanch (2.3) hujayralar, tashqi tukli (2.4) va ichki tayanch (2.5) hujayralar farqlanadi. kesimdagi spiral tunnel uchburchak shaklga ega bo‘lib, uning yon tomonlari sifatida g‘ayrioddiy baland tayanch hujayralar ustunlar xizmat qiladi (2.1). tunnelning asosi bazilyar membrana bo‘lib, uning ustida tukli hujayralarga boradigan sezuvchi nerv tolalarining tutamlari yotadi. bazilyar membrana lateral uchi bilan spiral boylamga o‘tadi, medial uchi bilan esa spiral qirra chetiga birikadi. rasmdan ko‘rinib turibdiki (16.7-rasm), kortiy a’zosi, asosan, bazilyar membranada yotadi, uning chekkalari esa spiral boylamda va limbning pastki labida joylashgan. foto 16.7. kortiev organ (bolshoe uvelichenie) oboznacheniya: 1. pereponchatiy ili ulitkoviy kanal 1.1. …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sezgi organlari"

16-mavzu. sezgi organlari mavzuning ahamiyati nerv tizimining barcha sezgi hosilalari retseptorlar va sezgi a’zolariga bo‘linadi. retseptorlar organizmda mustaqil ahamiyatga ega bo‘lgan turli organ va to‘qimalar tarkibiga kirib, ularda yordamchi vazifani bajaradi. sezgi a’zolarida ham retseptorlar mavjud, biroq bu yerda ular a’zoning "asosiy qismi" hisoblanib, funksional xususiyatlarni ifodalaydi, a’zoning boshqa to‘qima elementlari esa yordamchi rol o‘ynaydi. sezgi a’zolari hujayra va to‘qima elementlarining eng muhim tizim hosil qiluvchi o‘zaro munosabatlari ushbu mavzuda ko‘rish, eshitish va muvozanat a’zolari misolida ko‘rib chiqiladi. gistologik materialni tahlil qilishda o‘rganilayotgan a’zolar haqidagi anatomik va fiziologik ma’lumotlar, shuningdek, hujayra va to‘qima tuzilmalarinin...

This file contains 22 pages in DOCX format (2.9 MB). To download "sezgi organlari", click the Telegram button on the left.

Tags: sezgi organlari DOCX 22 pages Free download Telegram