umurtqali hayvonlar sezgi organlari, sensor mexanizmlari

PPTX 20 pages 282.0 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 282.0 KB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

umurtqali hayvonlar sezgi organlari , sensor mexanizmlari umurtqali hayvonlar sezgi organlari , sensor mexanizmlari umurqalilar umurtqalilar, bosh skeletlilar (vertebrata yoki craniata) — xordalilar tipiga mansub hayvonlar kenja tipi. turlari soni umurtqasizlarga nisbatan kam; shunga qaramay ular hozirgizamon biosferasida muhim oʻrin tutadi. u. yuksak tuzilgan; oʻzgaruvchan yashash xususiyatiga ega. ular okean suvining turli qatlamlarida, baland togʻlarda, choʻllarda va boshqa joylarda yashaydi. barcha umurtqalilar evolyutsiyasida ular tuzilishining bitta umumiy reja asosida rivojlanishi kuzatiladi. bunday rivojlanish morfologik, biokimyoviy va fiziologik xususiyatlari, xatti-xarakatlari hamda psixik faoliyati jihatidan takomillashgan formalar vujudga kelishiga olib kelgan. umurtqalilar dastlab chuchuk suvda paydo boʻlib, evolyutsiyaning dastlabki bosqichini oʻtgan. ular evolyutsiyasi davomida birlamchi oʻq skelet — xorda oʻrniga dastlab togʻayli, keyinroq suyakli umurtqa pogʻonasi paydo boʻlgan. natijada suv oqimiga qarshi xarakatlana oladigan kuchli muskulatura uchun pishiq va elastik tayanch skelet vujudga kelgan. umurtqalilarning suvdan quruqlikda yashashga oʻtishi bilan ular organizmida muhim oʻzgarishlar yuz bergan. harakat organlarining faol ishlashi uchun ovqat …

2 / 20

.ning nerv sistemasi va sezgi organlari ishi rivojlangan. baʼzilarida elektr va magnit sezuvchi organlar ham bor. umurtqalilar, odatda, ayrim jinsli, biroq, germafroditizm ham uchrab turadi ko'rish sezgi organlari (vizual sezgi) organ: ko‘z sensor mexanizmi: ko‘rish reseptorlari (fotoreseptorlar) — tayrodsimon hujayralar (rodlar) va konussimon hujayralar (konuslar). rodlar zaif yorug‘likni sezadi, konuslar esa rangni ajratadi. yorug‘lik nurlari ko‘z to‘r pardasida (retinada) fotoreseptorlarni qo‘zg‘atadi va bu nerv impulslariga aylantiriladi. impulslar ko‘zning orqa tomonidan ko‘ruv nervlari orqali bosh miya ko‘ruv markaziga uzatiladi. sezgi organlari eshitish (auditor sezgi) organ: quloq sensor mexanizmi: tovush to‘lqinlari tashqi quloq orqali ichki quloqqa o‘tadi. quloq suprasi va o‘rta quloq suyakchalari (bolg‘acha, o‘rkachcha, uzangi) tovush to‘lqinlarini kuchaytiradi. ichki quloqdagi **quloq spirali (korti organi)**dagi tolalar harakatga keladi va eshitish reseptorlari (mekanoreseptorlar) qo‘zg‘aladi. bu nerv signallariga aylantirilib, bosh miya eshitish markaziga yuboriladi. hid bilish (olfaktor sezgi) organ: burun sensor mexanizmi: havo bilan burun bo‘shlig‘iga kirgan hid molekulalari burunning yuqori qismidagi hid retseptorlarini …

3 / 20

ujayralari – uzoq muddatli bosimni sezadi. bu mexanik ta’sirlar elektr impulslariga aylantirilib, markaziy asab tizimiga yuboriladi. sezgi organlari muvozanat va holat sezgisi (vestibulyar tizim) organ: ichki quloqdagi yarim doira kanallari sensor mexanizmi: boshlovchi harakat va holat o‘zgarishlarida yarim doira kanallari ichidagi suyuqlik harakatlanadi. bu harakatdagi suyuqlik retseptorlarni qo‘zg‘atadi. bu sezgi muvozanatni saqlash uchun zarur va bosh miya hamda mushaklarga signallar yuboriladi. sezgi organlari tegish, bosim, harorat va og‘riq – teri ▪️ asosiy organ: teri ▪️ sensor retseptorlar: meissner tanachalari – yumshoq tegish, pacinian tanachalari – kuchli bosim, ruffini tanachalari – issiqlik, krause tanachalari – sovuqlik, noyob nerv tugunlari – og‘riq ▪️ sensor mexanizmi: teri stimulyatsiyasi natijasida nerv retseptorlari elektr impuls hosil qiladi. impulslar orqa miya orqali markaziy asab tizimiga boradi. sezgi organlari muvozanat va fazoviy holatni sezish ▪️ asosiy organ: ichki quloqdagi yarim doira kanallari va otolit organlari ▪️ sensor mexanizmi: harakat paytida suyuqlik ichki quloqdagi sensor hujayralarga bosim beradi. …

4 / 20

uktura – korti organiga yetadi. bu yerda soch hujayralari vibratsiyani elektr impulsga aylantiradi. impulslar eshitish nervi orqali bosh miyaga yuboriladi. sezgi organlari elektrosezuvchanlik (elektrorepsiya) ba'zi umurtqali hayvonlar, ayniqsa suvda yashovchilar, elektr maydonlarini sezish qobiliyatiga ega. ampullae of lorenzini: bu maxsus elektrosezuvchan organlar asosan akulalar va skatlarda uchraydi. ular suvdagi elektr maydonlarini aniqlash orqali ovni topish va atrof-muhitni idrok etishda yordam beradi. platypus (ornitorink): bu sutemizuvchi hayvon tumshug'ida joylashgan taxminan 40,000 ta elektrosezuvchan retseptorlar orqali suv ostidagi elektr signallarini aniqlay oladi. sezgi turlari sezgi tizimlarining turlari 1. fotoreseptsiya (ko‘rish) ko‘zlar orqali amalga oshadi. fotoreseptorlar yorug‘likni qabul qilib, uni nerv impulslariga aylantiradi. bu impulslar matga uzatiladi va tasvir hosil bo‘ladi. 2. olfaktor tizim (hid bilish) burun bo‘shlig‘idagi reseptorlar orqali hid molekulalari aniqlanadi. bu reseptorlar kimyoviy signallarni elektr impulslariga aylantirib, matga yuboradi. 3. gustator tizim (ta’m bilish) til yuzasidagi ta’m kurtakchalari orqali ta’m moddalari aniqlanadi. bu reseptorlar kimyoviy ta’sirlarni elektr impulslariga aylantirib, matga …

5 / 20

lish va navigatsiya uchun muhimdir. sezgi retseptorlar sezgi retseptorlari (masalan, fotoretseptorlar, mexanoretseptorlar) o‘xshash tuzilmada bo‘lishiga qaramay, sezgirlik darajasi turlarga qarab farqlanadi. amaliy ahamiyati. veterinariya amaliyotida turli hayvonlarning nevrologik holatini tushunish kasalliklarni aniqlashda muhim. biomeditsina sohasida hayvonlar ustida o‘tkazilgan tadqiqotlar orqali inson miyasi va sezgi tizimlari haqidagi bilimlar chuqurlashmoqda. robototexnika va sun’iy intellektda hayvonlar sezgi sistemasi modellari ilhom manbai sifatida ishlatilmoqda (masalan, sun’iy ko‘z, sun’iy burun). asab tizimi: markaziy va periferik komponentlar. umurtqali hayvonlarning asab tizimi quyidagilarga bo'linadi. sezgi retseptorlar markaziy asab tizimi (cns): miya va orqa miya. periferik asab tizimi (pns): boshsuyagi va orqa miya nervlari. baliqlar nisbatan oddiy miya tuzilishiga ega, ular beshta asosiy qismdan iborat: telensefalon (old miya), diensefalon, mezentsefalon (o'rta miya), metensefalon (orqa miya) va myelentsefalon (medulla). orqa miya cheklangan segmentatsiyani ko'rsatadi. amfibiyalarning miyalari ko'proq farqlanadi. oldingi miya ko'proq rivojlangan bo'lib, ularning ikkilamchi suv va quruqlik turmush tarzini aks ettiradi. sudralib yuruvchilar miya yarim sharlari va serebellumda …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "umurtqali hayvonlar sezgi organlari, sensor mexanizmlari"

umurtqali hayvonlar sezgi organlari , sensor mexanizmlari umurtqali hayvonlar sezgi organlari , sensor mexanizmlari umurqalilar umurtqalilar, bosh skeletlilar (vertebrata yoki craniata) — xordalilar tipiga mansub hayvonlar kenja tipi. turlari soni umurtqasizlarga nisbatan kam; shunga qaramay ular hozirgizamon biosferasida muhim oʻrin tutadi. u. yuksak tuzilgan; oʻzgaruvchan yashash xususiyatiga ega. ular okean suvining turli qatlamlarida, baland togʻlarda, choʻllarda va boshqa joylarda yashaydi. barcha umurtqalilar evolyutsiyasida ular tuzilishining bitta umumiy reja asosida rivojlanishi kuzatiladi. bunday rivojlanish morfologik, biokimyoviy va fiziologik xususiyatlari, xatti-xarakatlari hamda psixik faoliyati jihatidan takomillashgan formalar vujudga kelishiga olib kelgan. umurtqalilar da...

This file contains 20 pages in PPTX format (282.0 KB). To download "umurtqali hayvonlar sezgi organlari, sensor mexanizmlari", click the Telegram button on the left.

Tags: umurtqali hayvonlar sezgi organ… PPTX 20 pages Free download Telegram