diqqat turlari va uning xususiyatlari

DOCX 16 pages 26,6 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 26,6 KB

Fayl turi DOCX

Pages 16

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

mavzu: diqqat turlari va uning xususiyatlari reja kirish 1. diqqat tushunchasi va psixologik mohiyati 2. diqqat turlari va ularning asosiy belgilar 3. diqqatning asosiy xususiyatlari xulosa kirish inson psixikasining murakkab jarayonlari ichida diqqat alohida o‘ringa ega bo‘lib, u har qanday bilish faoliyatining samaradorligini ta’minlaydigan muhim omillardan biridir. diqqat – bu inson ongining muayyan obyektga yo‘naltirilgan va shu obyektga barqaror qaratilgan holatini ifodalovchi psixik jarayon hisoblanadi. insonning o‘qish, mehnat qilish, nutqni tinglash, biror narsani eslab qolish yoki tahlil qilish kabi faoliyatlarida diqqat asosiy rol o‘ynaydi. chunki har qanday bilimni egallash, uni anglash va amalda qo‘llash diqqatning kuchi va barqarorligiga bevosita bog‘liqdir. psixologiyada diqqatni inson faoliyatining ichki mexanizmini boshqaruvchi tizim sifatida qaraladi. diqqat yordamida shaxs o‘z faoliyatini maqsadga muvofiq yo‘naltiradi, muhim bo‘lmagan axborotlarni chetlab o‘tadi va eng zarur ma’lumotlarga e’tiborini jamlaydi. diqqatning kuchli bo‘lishi insonning mehnat unumdorligini, o‘qishdagi muvaffaqiyatini, hatto ijtimoiy munosabatlardagi barqarorligini ham belgilaydi. shu sababli diqqat muammosi qadimdan olimlar, faylasuflar, …

2 / 16

ri – barqarorlik, bo‘linuvchanlik, ko‘chuvchanlik va intensivlik haqida ma’lumotlar beriladi. shuningdek, diqqatni rivojlantirishning psixologik va pedagogik yo‘llari ham ko‘rib chiqiladi. diqqat tushunchasi va psixologik mohiyati inson psixik faoliyati murakkab va ko‘p qirrali jarayondir. shu jarayonlar ichida diqqat alohida o‘rin egallaydi. diqqat – bu ongning muayyan obyektga yo‘naltirilgan va shu obyektga barqaror tarzda qaratilgan holatidir. u inson faoliyatining barcha turlarida — o‘qish, mehnat, nutq, idrok, xotira, tafakkur, hatto his-tuyg‘ular jarayonida ham muhim o‘rin tutadi. diqqatni ongning "yorug‘ nuqtasi" deb ta’riflash mumkin, chunki diqqat aynan shu “yorug‘lik” orqali inson idrok etayotgan narsa yoki hodisani to‘liq anglay oladi. psixologiya fanida diqqat mustaqil psixik jarayon sifatida emas, balki boshqa jarayonlarning kechishini boshqaruvchi mexanizm sifatida qaraladi. ya’ni diqqat xotira, idrok, tafakkur kabi jarayonlarga yo‘nalish beradi, ularni faol va maqsadga muvofiq qiladi. diqqatning mavjudligi sababli inson atrofdagi millionlab axborotlar orasidan aynan zarurini tanlaydi va unga e’tiborini jamlaydi. rus olimi a. n. leontev diqqatni “faoliyatning ichki tartibga …

3 / 16

chuqurligini belgilovchi psixik sifat hisoblanadi. diqqatning fiziologik asoslari diqqat jarayoni nafaqat psixologik, balki fiziologik asosga ham ega. diqqatning fiziologik mexanizmi birinchi navbatda miya po‘stlog‘ida sodir bo‘ladigan qo‘zg‘alish va tormozlanish jarayonlari bilan bog‘liq. i. p. pavlov ta’limotiga ko‘ra, diqqat miyada “dominanta” — ya’ni ustun qo‘zg‘alish o‘chog‘ining paydo bo‘lishi natijasidir. dominanta miya faoliyatining boshqa qismlarini o‘ziga bo‘ysundiradi va inson ongini muayyan obyektga yo‘naltiradi. masalan, o‘quvchi darsda o‘qituvchining nutqiga e’tibor bersa, aynan o‘sha tovush, mazmun, so‘zlar bilan bog‘liq miya markazlarida ustun qo‘zg‘alish yuz beradi. boshqa signallar — tashqi shovqin, ortiqcha harakatlar — esa tormozlanadi. shunday qilib, diqqat miyada energiyaning bir nuqtaga to‘planishini ta’minlaydi.pavlovning fikricha, diqqatning ikki asosiy turi mavjud: ixtiyorsiz diqqat va ixtiyoriy diqqat. ixtiyorsiz diqqat — bu tashqi ta’sirlar natijasida paydo bo‘ladigan tabiiy e’tibor holati, masalan, baland tovush, yorqin nur, keskin hid yoki harakatga insonning beixtiyor qarashi. ixtiyoriy diqqat esa ongli ravishda, maqsadga yo‘naltirilgan holda tashkil etiladi. bu jarayonda bosh miya po‘stlog‘ining …

4 / 16

quyidagi xususiyatlari ajralib chiqadi: · yo‘naltirilganlik – diqqatning muayyan obyektga qaratilganligi; · barqarorlik – diqqatning ma’lum vaqt davomida bir obyektga qaratilgan holda saqlanishi; · ko‘chuvchanlik – diqqatning bir obyekt yoki faoliyatdan boshqasiga o‘tish qobiliyati; · bo‘linuvchanlik – bir vaqtning o‘zida bir nechta obyektga e’tibor berish imkoniyati. diqqatning psixologik mohiyatini yanada chuqurroq tushunish uchun uni insonning maqsad, motiv va ehtiyojlari bilan bog‘lab o‘rganish lozim. chunki inson faqat o‘ziga ahamiyatli, qiziqarli yoki maqsadga xizmat qiluvchi narsalargagina diqqat qaratadi. masalan, o‘qishga qiziqqan talaba ma’ruza jarayonida diqqatini oson jamlaydi, ammo boshqa mavzuda chalg‘iydi.shuningdek, diqqat jarayonida hissiyot va emotsiyalar ham muhim rol o‘ynaydi. ijobiy emotsiyalar diqqatni mustahkamlaydi, salbiy kechinmalar esa uni tarqatadi. shu bois ta’lim jarayonida o‘qituvchi darsni qiziqarli tashkil etishi, o‘quvchilarda ijobiy ruhiy holat yaratishi zarur. diqqatning inson faoliyatidagi roli inson faoliyatining samarasi ko‘p jihatdan uning diqqat darajasiga bog‘liq. diqqat kuchli bo‘lgan shaxs o‘z ishini aniq, to‘liq va sifatli bajaradi. masalan, shifokor operatsiya vaqtida, …

5 / 16

erilishi esa xatoliklar, yo‘qotishlar va jarohatlarning asosiy sabablaridan biridir. diqqatni shakllantiruvchi omillar diqqatning rivojlanishida biologik, psixologik va ijtimoiy omillar o‘zaro bog‘liq holda ta’sir qiladi. biologik omillarga nerv tizimining sog‘lomligi, miya faoliyatining barqarorligi, sezgi organlarining rivojlanganligi kiradi. psixologik omillar esa shaxsning qiziqishlari, ehtiyojlari, motivlari va hissiy holatiga bog‘liqdir.ijtimoiy omillar esa tarbiya, ta’lim muhitiga, shaxsning oila va jamoa bilan o‘zaro munosabatlariga bog‘liq bo‘ladi. bolalik davridan boshlab to‘g‘ri tashkil etilgan ta’lim jarayoni diqqatni shakllantirishda muhim rol o‘ynaydi. o‘qituvchi bolalarning e’tiborini jalb qilish uchun turli didaktik o‘yinlar, qiziqarli topshiriqlar va vizual vositalardan foydalanadi. psixologik tadqiqotlarda aniqlanishicha, diqqatni rivojlantirish uchun mashqlar bajarish juda samarali hisoblanadi. masalan, qisqa muddatda ko‘p obyektni eslab qolish, raqamlar orasidan ma’lum belgini topish, shovqinli sharoitda matn o‘qish, bir nechta topshiriqni ketma-ket bajarish — bular diqqatni mustahkamlaydigan amaliy mashqlardir. diqqatning o‘rganilish tarixi diqqat muammosi qadimdan olimlar diqqat markazida bo‘lgan. aristotel, abu ali ibn sino, dekart singari mutafakkirlar inson idroki va ongining yo‘naltirilganligi …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "diqqat turlari va uning xususiyatlari"

mavzu: diqqat turlari va uning xususiyatlari reja kirish 1. diqqat tushunchasi va psixologik mohiyati 2. diqqat turlari va ularning asosiy belgilar 3. diqqatning asosiy xususiyatlari xulosa kirish inson psixikasining murakkab jarayonlari ichida diqqat alohida o‘ringa ega bo‘lib, u har qanday bilish faoliyatining samaradorligini ta’minlaydigan muhim omillardan biridir. diqqat – bu inson ongining muayyan obyektga yo‘naltirilgan va shu obyektga barqaror qaratilgan holatini ifodalovchi psixik jarayon hisoblanadi. insonning o‘qish, mehnat qilish, nutqni tinglash, biror narsani eslab qolish yoki tahlil qilish kabi faoliyatlarida diqqat asosiy rol o‘ynaydi. chunki har qanday bilimni egallash, uni anglash va amalda qo‘llash diqqatning kuchi va barqarorligiga bevosita bog‘liqdir. psixologiyada diqq...

This file contains 16 pages in DOCX format (26,6 KB). To download "diqqat turlari va uning xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: diqqat turlari va uning xususiy… DOCX 16 pages Free download Telegram