diqqatning kognitiv psixologiyadagi o‘rni va dolzarbligi

DOCX 28 pages 43,6 KB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 43,6 KB

Fayl turi DOCX

Pages 28

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

kirish 1-bob. diqqatning nazariy asoslari va turlari……………………………..7 1.1. diqqatning psixologik va kognitiv asoslari……………………………7 1.2. kognitiv model va nazariyalar doirasida diqqatni tushuntirish………………………………………………………………….15 2-bob. diqqatning kognitiv buzilishlari va klinik psixologiyadagi tadqiqotlar……………………………………………………………………20 2.1. diqqat buzilishining umumiy ta’rifi va turlari………………………..20 2.2. . kognitiv reabilitatsiya va psixoterapevtik yondashuvlar…………...25 xulosa……………………………………………………………………...27 foydalaniladigan adabiyotlar……………………………….28 kirish: mavzuning dolzarbligi diqqatning kognitiv psixologiyadagi o‘rni va dolzarbligi diqqat tushunchasining psixologik fanlar tarixidagi shakllanishi psixologiyada “diqqat” tushunchasi qadimdan inson ruhiy faoliyatining markaziy jihatlaridan biri sifatida ko‘rib kelinadi. ilk falsafiy maktablarda ham diqqatni ong va idrok bilan bog‘lab o‘rganishga urinishlar bo‘lgan. ammo diqqat ilmiy psixologiya fani doirasida xix asr oxiri va xx asr boshlaridan boshlab maxsus ob'ekt sifatida chuqur o‘rganila boshladi. strukturalist psixologlar (w. wundt, e. titchener) ongiy faoliyatni tahlil qilishda diqqatni asosiy faktor sifatida ko‘rishgan bo‘lsa, funksionalistlar (w. james) diqqatni harakatga yo‘naltiruvchi kuch sifatida izohlashgan. w. james diqqatni “ongni ma’lum bir ob'ektga yo‘naltirish va ushlab turish qobiliyati” sifatida ta’riflagan. bu ta’rif hanuzgacha zamonaviy …

2 / 28

da. kognitiv psixologiyada diqqat tushunchasining dolzarbligi bugungi raqamli davrda inson har kuni minglab axborot oqimi bilan to‘qnash kelmoqda. televizor, internet, reklama, ijtimoiy tarmoqlar bularning barchasi diqqat uchun kurashadi. natijada inson miyasi tanlash, yo‘naltirish va konsentratsiyalashda yanada murakkab ishni bajarishga majbur bo‘ladi. aynan shu nuqtai nazardan diqqatni o‘rganish – kognitiv psixologiyaning asosiy muammolaridan biri hisoblanadi.kognitiv yondashuvda diqqat – axborotni saralash, muhimini ajratish, uni ongda ushlab qolish, fokuslash va vaqtinchalik bloklash jarayonlarining boshqaruv tizimi sifatida ko‘riladi. bu esa uni faqat mustaqil kognitiv jarayon emas, balki idrok, xotira, fikrlash, nutq va hatto emotsiyalar bilan uzviy bog‘liq bo‘lgan ko‘p yo‘nalishli tizimga aylantiradi.bugungi kunda psixologiyada quyidagi savollar diqqat masalalari doirasida tahlil qilinmoqda:inson diqqatining chegarasi bormi? diqqat qanday biologik asoslarga ega? qanday omillar inson diqqatini chalg‘itadi? diqqat yetishmovchiligi qanday shakllanadi va uni qanday tuzatish mumkin?ushbu savollarga javob berish nafaqat nazariy, balki amaliy jihatdan ham muhimdir. diqqatni o‘rganishning ilmiy va amaliy ahamiyati diqqatni o‘rganishning amaliy ahamiyati turli …

3 / 28

u cheklovlarni aniqlashga, ularni optimallashtirishga imkon beradi. obʼektiv voqeliqdagi narsa va hodisalar, subʼektiv ruhiy ke-chinmalar, muayyan taassurotlar, insonning xulqi, faoliyati diqqat-ning obʼekti bo‘lib hisoblanadi. diqqat jarayonida ongning voqe-likka nisbatan tanlab munosabatda bo‘lishi (to‘planish, qaratilish, yo‘naltirish, mustahkamlanish) xususiyati namoyon bo‘ladi. odamning biron-bir obʼektga eʼtiborini yo‘naltirar ekan, u ongida faqat xuddi shu obʼektning o‘zinigina aks ettirib qolmasdan, balki ayni bir davrda qolgan narsalar va hodisalarni ong doirasidan chetda qol-dirmaydi. diqqatning qo‘lami qanchalik keng doiraga yoyilsa, demak, u tanlangan obʼektning miqdori shunchalik ko‘p bo‘ladi va boshqalar. sobiq sho‘ro psixologiyasida diqqat muammosi xorijiy psixolo giya faniga nisbatan ancha murakkab, mustaqil, ilmii manbalarga ega hisoblanadi va u shu bilan o‘zaro farq qiladi. lekin sobiq sho‘ro psixologiyasida diqqatga nisbatan mukammal, qatʼiy fikr vujudga kelgani yo‘q, lekin uning atrofida juda ko‘p tortishuvlar, munoza-ralar bo‘lib o‘tgan. diqqatning psixologik tabiati to‘g‘risidagi xx asrning 20-30-yillarda boshlangan ilmiy bahslar to hozirgi kunga-cha davom etib kelmoqda. ilmiy munozaralarning zamirida asosiy fikr diqqatning …

4 / 28

nitiv psixologiyada bu jarayon axborotni boshqarish tizimi sifatida ko‘riladi. kognitiv modelda inson aqli turli darajadagi axborot oqimlariga duch keladi va bu oqimlarni boshqarish diqqat orqali amalga oshiriladi. diqqat – bu cheklangan resurs, ya’ni inson bir vaqtning o‘zida cheklangan miqdordagi axborot bilan ishlay oladi. bu cheklovlar ongli tanlovga asoslangan strategiyalarni zarur qiladi. diqqatning kognitiv asoslari quyidagicha izohlanadi: sensor filtrlash: axborot oqimi ichidan muhim bo‘lmaganlarini to‘sib turish. tanlab olish (selektivlik): muhim axborotni tanlab olish. qaror qabul qilish bilan bog‘liqlik: e’tibor yo‘nalgan obyekt asosida harakatlarni rejalashtirish. ishchi xotira bilan aloqadorlik: tanlangan axborotni ongda saqlash va uni ishlov berishad psixologik adabiyotda diqqatning quyidagi asosiy xususiyatlari keng o‘rganilgan: 1. diqqatning konsentratsiyasi (jamlanganligi)bu xususiyat orqali inson faqat bitta obyektga butun e’tiborini qaratadi va boshqa tashqi ta’sirlarni e’tibordan chetda qoldiradi. 2. barqarorlik (stabilitet) barqaror diqqat — vaqt davomida e’tiborni bir obyekt ustida saqlab turish qobiliyati. bu o‘quv jarayoni, ishlov berish va strategik fikrlashda muhim ahamiyatga ega. 3. …

5 / 28

adi. post-ixtiyoriy diqqat: dastlab ongli nazorat bilan boshqariladi, keyin esa odatga aylanib avtomatlashtiriladi. b) sensor manbaga ko‘ra: vizual diqqat: ko‘rish orqali axborotga e’tibor qaratish (reklama, grafik dizayn). kishi diqqati mehnat faoliyatiga, faoliyat jarayoniga, mehnat qurollariga yo‘naltiriladi. diqqat predmetlari bir xil emas, bal-ki har xil faoliyat turlarida har xil bajariladigan mehnat opera-siyalari va vositalari kishi mehnat predmetiga taʼsir qiladi. bu-larga bog‘liq ravishda diqqatni faoliyat turlarida o‘rganish va har xil obrazli psixologik muammolar vujudga keladi. o‘tkazilgan tek-shirishlar asosida diqqat ko‘p funksiyali jarayondir, degan xulosaga i. v. straxov keladi. bu funksiyalarni praktik bajarish - mehnat, o‘qish, ilmiy va boshqa faoliyat turlaridan birontasining shart-sharoiti mahsuldorligidir. faoliyatning har bir turi diqqatga alo-hida masʼuliyat yuklaydi. shuning uchun uning funksiyasi faoliyat-ning shu turiga to‘g‘ri kelishi juda muhimdir. diqqat tafakkur bilan birgalikda aks etadi. u bilish jarayoni-ningtiniq va asosli bo‘lishiga sababchidir. bu planda, ayniqsa, ijo-diy ilhomlanishning hisobga olmaganda, diqqatning qidirish ori-entirovkasi muhim ahamiyatga ega. diqqatning nazorat qilish - …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "diqqatning kognitiv psixologiyadagi o‘rni va dolzarbligi"

kirish 1-bob. diqqatning nazariy asoslari va turlari……………………………..7 1.1. diqqatning psixologik va kognitiv asoslari……………………………7 1.2. kognitiv model va nazariyalar doirasida diqqatni tushuntirish………………………………………………………………….15 2-bob. diqqatning kognitiv buzilishlari va klinik psixologiyadagi tadqiqotlar……………………………………………………………………20 2.1. diqqat buzilishining umumiy ta’rifi va turlari………………………..20 2.2. . kognitiv reabilitatsiya va psixoterapevtik yondashuvlar…………...25 xulosa……………………………………………………………………...27 foydalaniladigan adabiyotlar……………………………….28 kirish: mavzuning dolzarbligi diqqatning kognitiv psixologiyadagi o‘rni va dolzarbligi diqqat tushunchasining psixologik fanlar tarixidagi shakllanishi psixologiyada “diqqat” tushunchasi qadimdan inson ruhiy faoliyatining markaziy jihatlaridan biri sifa...

This file contains 28 pages in DOCX format (43,6 KB). To download "diqqatning kognitiv psixologiyadagi o‘rni va dolzarbligi", click the Telegram button on the left.

Tags: diqqatning kognitiv psixologiya… DOCX 28 pages Free download Telegram