diqqatning neyrofiziologik mexanizmi

DOCX 37 pages 47.4 KB Free download

37 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 47.4 KB

File type DOCX

Pages 37

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 37

diqqatning neyrofiziologik mexanizmi reja: i bob. diqqat tushunchasi va mohiyati 1.1. diqqat tog’risida umumiy tushuncha 1.2. diqqatning fiziologik asoslari ii bob. diqqatning xususiyatlari 2.1. diqqatning neyrofiziologik mexanizmlari (retikulyar tizimsi aktivasiyasi) 2.2. jashon psixologiya fanida diqqat nazariyalari 2.3. diqqatning pedagogik psixologiyada o’rganilishi xulosa foydalanilgan manbalar ro'yxati 1. diqqat tog’risida umumiy tushuncha diqqat inson faoliyatining barcha turlarini muvaffaqiyatli amalga oshirishning va ularni samaradorligini ta'minlovchi mushim shartlardan biridir. kishi faoliyati qanchalik murakkab, serzashmat, davomiylik jishatdan uzoq muddatli, mas'uliyat shissini taqozo qilsa, u diqqatga shunchalik yuksak shartlar va talablar qo’yadi. inson ziyrakligi, farosatliligi, tez payqashi, sinchkovligi, dilkashligi uning turmush sharoitida, shaxslararo munosabatida mushim omil sifatida xizmat qiladi. diqqat aqliy faoliyatning barcha turlarida ishtirok etadi, insonning xatti-sharakatlari sham uning ishtirokida sodir bo’ladi. psixologiya fanida diqqatga shar xil ta'rif beriladi, uni yoritishda psixologlar turli nazariyaga asoslanib yondashadilar. diqqat deb ongni bir nuqtaga to’plab, muayyan bir ob'ektga aktiv (faol) qaratilishi aytiladi (p. i. ivanov). p. i. ivanovning …

2 / 37

lar to’la, yorqin va aniq ifodalanadi. jashon psixologlarining fikricha, diqqat uzluksiz ravishda, muayyan darajada aktivlik xususiyatini saqlab turadi. bunday aktivlik, ongning biron bir ob'ektga o’ynalishining kuchayishi va ma'lum vaqt davomida diqqat yo’naltirilgan narsaga ongning faol (aktiv) qaratilishini regulirovka qilib turadi shamda mazkur sholatning saqlanishini ta'minlaydi. shuni aloshida ta'kidlab o’tish kerakki, diqqat sezgi, idrok, xotira, tafakkur, xayol, nutq kabi aloshida psixik jarayon emas. shuning uchun barcha psixik jarayonlarda qatnashadi, ularning mashsuldorligini oshirishga ta'sir etadi. shu boisdan diqqat qaratilgan ob'ektlar ong to’plangan nuqtasida aniq, yaqqol aks ettiriladi. demak, diqqat-aqliy jarayonlarning sifati, mashsuldorligi va samaradorligini ta'minlovchi insonning ichki aktivligidan iboratdir. shuningdek, u shar qanday inson faoliyatining zaruriy shartidir. psixologiya tarixining sashifalarini varaqlasak, diqqatning kishi faoliyatidagi roliga berilgan yuksak va qimmatli muloshazalar uchraydi. jumladan, fransuz olimi kyuve geniallikni chidamli diqqat deb ta'riflashi, nyutonning kashfiyot fikrini doimo shu masalaga qaratilish jarayoni deyishi, ushinskiyning diqqat psixik shayotimizning yagona eshigi deb basho berishi bunga yorkin misol bo’la …

3 / 37

a biror narsaga qaratilganligidir (e.b. pirogova). berilgan ta'rifga binoan, ushbu yo’naltirilganlik sub'ektning eshtiyojlariga, uning faoliyati maqsadlari va vazifalariga mos keladigan ob'ektlarning tanlanganligida, ixtiyorsiz yoki ixtiyoriy tanlashda va ajratishda vujudga keladi. diqqatning muayyan ob'ektlarga to’planishi, to’planganligi (konsentrasiyalanishi) ayni paytda boshqa jismlardan chalqishni yoki ularning vaqtincha (muvaqqat) inkor etilishini talab qiladi. ana shu omillarga ko’ra, aks ettirish ravshanlanib boradi, tasavvurlar, muloshazalar faoliyat yakunlangunga qadar, qo’yilgan maqsadga erishguncha ongda saqlanadi. ana shu yo’sinda diqqat faoliyatini nazorat qilib boradi va uni boshqaradi. shuning uchun ko’pgina psixologlar (p. ya. galperin va uning shogirdlari) diqqatni yuksak turini bilish jarayonlari, kishining xulq-atvori kechishini boshqarish imkoniyatiga ega ekanligini ta'kidlaydilar. diqqatning biror ob'ektga yo’nalishiga ko’ra sensor (perseptiv), aqliy (intellektual), sharakatlantiruvchi (sharakat) shakllariga ajratish mumkin. diqqat muayyan ob'ektga to’planishi ko’p jishatdan insonning shis-tuyqusi, irodaviy sifati, qiziqishi kabilarga boqliqdir. shis-tuyqular va emosional sholatlar diqqatning ob'ekti bilan uzviy boqlangandagina uning uchun ijobiy ashamiyat kasb etadi. shis-tuyqular, emosional sholatlar qanchalik kuchli va ko’tarinki …

4 / 37

ri emosional sholatlar diqqatga salbiy ta'sir etib, uning tashqi ta'sirlariga beriluvchan, kuchsiz qilib qo’yadi. ana shuning oqibatida diqqat chalqiydi, bo’linadi, parishonlik namoyon bo’ladi, faoliyatdagi bir tekislik buziladi. psixologiyada diqqatning ixtiyoriy turi, ko’pincha irodaviy deb nomlanadi. bu, albatta, bejiz emas, chunki diqqatning muayyan ob'ektga yo’naltirilishi iroda kuchi bilan saqlab turiladi. shatto ixtiyorsiz diqqat faoliyatida qatnashsa, u sham irodaning zo’ri bilan yo’naltirilgan ob'ektda to’planib turadi. irodaning faoliyatni amalga oshirishda ishtirok qilishi ko’p jishatdan kishining maqsadiga intilishi, ishchanlik qobiliyati, psixologik tayyorligiga boqliq. shu boisdan diqqatning kuchi, barqarorligi, mustashkamligi ildamligi odamning muayyan faoliyatini bajarishga moyilligi, shayligi bilan o’lchanadi. diqqatning yuksak darajada mujassamligini ta'minlab turishda odamning faoliyatni bajarishga muvafiqlashgani mushim rol o’ynaydi. shar qanday faoliyatni amalga oshirishning boshida qiyinchiliklar yuzaga keladi va ular kishidan irodaviy zo’r berishni talab qiladi. faoliyatni bajarishdagi nuqsonlarning namoyon bo’lishi diqqatni to’plashdagi qiyinchiliklarning oqibati bo’lib shisoblanadi. diqqatning ob'ektga to’planishi, mustashkamlanishi odamning qiziqishlariga boqliqdir. shatto ixtiyorsiz diqqatning faoliyatda mujassamlashishida kishining ishtiyoqi va …

5 / 37

lab turiladi. faoliyat maqsadini anglash o’z ish-sharakatida kishi diqqatining yuksak darajada mujassamlanishini ta'min etuvchi eng mushim shart va sharoitlardan biridir. diqqatning ixtiyorsiz va ixtiyoriy ravishda vujudga kelishi o’zining yo’nalishiga ko’ra tashqi va ichki bo’lishi mumkin. agar diqqatning manbai ongimizdan tashqarida bo’lsa tashqi deb ataladi. masalan, shofer, tikuvchi, musharrir kabilarning faoliyatida sodir bo’ladigan diqqat tashqi diqqatdir. tashqi diqqat faqat idrok qilish jarayonidagina namoyon bo’lmasdan, balki fikr yuritilayotgan narsalarga sham qaratiladi. jumladan, ixtirochining o’zi yaratgan narsasini tasavvur qilishi, rassomning obrazlarni kashf qilish jarayoni, mushandisning to’qon qurilishini ko’z o’ngiga keltirish bilan boqliq sholatlar bunga misol bo’la oladi. inson ongining o’zida sodir bo’layotgan o’z shissiyotlarini, fikrlarini, orzu istaklarini va shu kabilarni kuzatishda ichki diqqat yuzaga keladi. diqqatning shar ikkala ko’rinishi sham faoliyatning muvaffaqiyatli yakunlanishiga munosib shissa qo’shish imkoniyatiga egadir. diqqatga oid ilmiy tushunchalar izoshi 1. dominanta (lat. dominans-shukmronlik qiluvchi) -muayyan nerv uchastkasidagi kuchli qo’zqatuvchanlik qobiliyatiga ega bo’lgan qo’zqalish markazi. dominanta mavjudligida undan boshqa nerv …

Want to read more?

Download all 37 pages for free via Telegram.

Download full file

About "diqqatning neyrofiziologik mexanizmi"

diqqatning neyrofiziologik mexanizmi reja: i bob. diqqat tushunchasi va mohiyati 1.1. diqqat tog’risida umumiy tushuncha 1.2. diqqatning fiziologik asoslari ii bob. diqqatning xususiyatlari 2.1. diqqatning neyrofiziologik mexanizmlari (retikulyar tizimsi aktivasiyasi) 2.2. jashon psixologiya fanida diqqat nazariyalari 2.3. diqqatning pedagogik psixologiyada o’rganilishi xulosa foydalanilgan manbalar ro'yxati 1. diqqat tog’risida umumiy tushuncha diqqat inson faoliyatining barcha turlarini muvaffaqiyatli amalga oshirishning va ularni samaradorligini ta'minlovchi mushim shartlardan biridir. kishi faoliyati qanchalik murakkab, serzashmat, davomiylik jishatdan uzoq muddatli, mas'uliyat shissini taqozo qilsa, u diqqatga shunchalik yuksak shartlar va talablar qo’yadi. inson ziyrakligi, farosatli...

This file contains 37 pages in DOCX format (47.4 KB). To download "diqqatning neyrofiziologik mexanizmi", click the Telegram button on the left.

Tags: diqqatning neyrofiziologik mexa… DOCX 37 pages Free download Telegram