traxeyalilar (tracheata) kenja tipi

PPTX 16 pages 583.6 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 583.6 KB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

traxeyalilar (tracheata) kenja tipi traxeyalilar (tracheata) kenja tipi traxeyalilar – quruqlikda yashashga moslashgan, traxeya yordamida nafas oladigan bo‘g‘imoyoqlilar. ulaming bosh akronni 4 ta tana bo‘g‘imi bilan qo‘shilishidan hosil boigan. bosh o’simtalari bir juft mo’ylovlar va 3 juft og‘iz organlaridan iborat. mo’ylovlar qisqichbaqalar antennullalariga mos keladi. antennalarga mos keladigan o simtalai bo‘lmaydi; antenna bo‘g‘i qisman reduksiyaga uchragan. og‘iz organlari bir juft yuqori j ag‘ – mandibulalar va ikki juft pastki jag‘ – maksillalardan iborat traxeyalilar orasida ko‘poyoqlilar halqali chuvalchanglarga o‘xshash tuzilish belgilariga ega. lekin og’iz organlarining tuzilishiga ko‘ra traxeyalilar qisqichbaqasimonlarga o’xshab ketadi. traxeyalilar qisqichbaqasimonlar va trilobitasimonlar bilan birga halqali chuvalchanglarning uch xil guruhidan kelib chiqqan bolishi ehtimol qilinadi.traxeyalilar kenja tipi ko‘poyoqlilar va hasharotlar sinflariga bo’linadi. ko‘poyoqlilar (myriapoda) sinfi tashqi tuzilishi. ko‘poyoqlilarning chuvalchangsimon tanasi yaxlit bosh va bo’g imlarga bolinngan gavdadan iborat. gavda bo‘g”imlari soni pauropodlarda 14 ta, simfillarda 18 ta bolsa, laboyoqlilarda 181 taga vetadi. bosh bolimi gavdadan ajralib chiqqan akrondan …

2 / 16

o‘g’imi ilmoqqa o’xshash egilgan. bu oyoqlaming asosida zahar bezi joylashgan. bez ilmoqning uchiga ochiladi. laboyoqlar deb ataladigan jag’oyoqlar yordamida hayvonlar o’z o’ljasini tutadi va oldiradi. laboyoqlilarning zahari bo‘g‘imoyoqlilar va umurtqalilar uchun xavfli. qiloyoq barmoqni chaqib olganida qol shishib, ogriy boshlaydi. ichki tuzilishi hazm qilish sistemasi to’g’ri nay shaklida, hamma bo‘g‘imoyoqlilarga o’xshash bolimlardan iborat ( 139-rasm). og’iz teshigi boshining pastki tomonida jaglarining o‘rtasida joylashgan. kivsyaklarning uch juft solak bezlarining har qaysisi alohida yol bilan og’iz bo’shlig’iga yoki og‘iz teshigi yoniga ochiladi. ko’poyoqlilar jag’lari yoniga ochiladigan 2 juft bezlarini hasharotlarning ipak bezlariga tenglashtirish mumkin. o’rta ichak ancha uzun. oziq o’rta ichakda hazm boladi. orqa ichak esa juda kalta boladi. ko’pchilik ko’poyoqlilar yirtqich hayot kechiradi. ular orasida otxorlari kam uchraydi. ayirish sistemasi tana bo‘shlig‘ida joylashgan ikki juft uzun malpigi naychalaridan iborat. naychalaming tana bo’shlig’ida joylashgan uchi berk, ikkinchi uchi esa o’rta va orqa ichak chegarasida ichak bo’shlig’iga ochiladi. asosiy modda almashinuv mahsuloti siydik …

3 / 16

gan. odatda ko’poyoqlilarniiig har bir tana bog’imida birjuftdan, ikki juft oyoqlilarda 2 juftdan, ko‘pchilik laboyoqlilarda esa hat ikki bo‘g‘imda bir juftdan nafas teshiklari bo‘ladi. ayrim kalmashinadirning (laboyoqlilar) traxeya naylari kuchli shoxlangan. tanadagi traxeya naychalari o’zaro tutashib, yaxlit traxeya sistemasini hosil qilgan. ikki juft oyoqlilarda esa har bir traxeya nayi alohida nafas teshigiga ochiladi. traxeya naychalarining uchki qismi barcha to‘qimalarga tarqaladi. tana muskullarining qisqarishi va bo’shashishi tufayli traxeya naychalaridagi havo almashinadi. qon aylanish sistemasi yaxshi rivojlangan, yurak va undan boshlanadigan arteriya qon tomirlaridan iborat. yuragining tuzilishi va joylanishi hasharotlamikiga o’xshaydi. bu organ ichakning ustida joylashgan tana bo‘g‘imlari soniga teng miqdorda alohida kamaralarga bolingan uzun naychadan iborat. har qaysi kameraning ikki yonida klapanli bir juft ostiylar boladi. klapanlar qo‘shni kameralar orasida ham joylashgan. yurak maxsus qanotsimon muskullar yordamida tana devoriga osilgan boiib, orqadan oldingi tomonga qarab tolqinsimon qisqarish xususiyatiga ega yurakdan chiqadigan qon tomirlari ko’poyoqlilarda turlicha rivojlangan. yurakning keyingi uchi hasharotlarga o’xshash …

4 / 16

v zanjiri boshda joylashgan halqumosti hamda uzun qator boiib joylashgan qorin gangliylaridan iborat. halqumosti gangliysidan og’iz organlariga nervlar chiqadi. qorin nerv gangliylari har bir bo‘g‘imda bir juftdan bo‘ladi. gangliylardan organlarga nervlar chiqadi ikkijuftoyoqlilarning oldingi tana bo’gimlarida bir juft, qolgan bo’g’imlarida ikki juftdan nerv gangliylari bo’ladi. sezgi organlari tuyg‘u, hid bilish va ko‘rishdan iborat. tuyg‘u va hid bilish fimksiyasini antennalar bajaradi. antennalar sezgir tukchalar va qadoqchalar bilan ta’minlangan. ko’pchilik ko‘poyoqlilar boshi ikki yonida mo‘ylovlari asosida temeshvar organlari joylashgan. bu organlar nerv xujayralari bilan ta’minlangan chukurchalar yoki sezuvchi xujayralar to’plamidan hosil boigan pushtachalardan iborat. temeshvar organlar xemoretseptorlar hisoblanadi. ko‘poyoqlilarning ko‘zlari turli darajada rivojlangan. ko‘pchilik turlarida 2,4 yoki undan ko‘proq oddiy ko‘zchalai boshi ikki yonida, ya’ni antennalar asosida joylashgan. kostyankalar kozlari siyrak joylashgan ko‘p sonli ommatidlardan iborat. nihoyat ayrim ko‘poyoqlilar (pashshatutarlar)da haqiqiy fasetkali ko‘zlar bo‘ladi. jinsiy sistemasi. ko’poyoqlilar- ayrim jinsli. ko‘pchilik turlarining jinsiy bezlari toq, tuban tuzilgan ayrim vakillari (pauropadalar)da juft bo’ladi. jinsiy …

5 / 16

brional rivojlanishi esa bir necha xil boiadi. bir qancha laboyoqlilar (geofillar, skolopendralar) tuxumidan oyoqlari va tana bogimlari to’la rivojlangan, voyaga yetgan davriga o’xshash yosh hayvon chiqadi. bu o’zgarishsiz. ya’ni bevosita rivojlanishdir. ikkinchi xil rivojlanish- anamorfoz april laboyoqlilar va ikki juftoyoqlilar uchun hos bo’ladi. anamorfozda tuxumdan chiqqan yosh hayvonning tana bo‘g ‘imlari toliq bolmaydi. po’stembrional rivojlanish davomida har bir tullashdan keyin tananing keyingi uchiga yana bitta bo‘g‘im qo‘shilib boradi. yangi bo‘g‘imlar telson oldida joylashgan o‘sish zonasi hisobidan hosil boiadi. ko’poyoqlilar 10000 dan ko‘proq, faqat quruqdikda yashaydigan. tanasi uzian chuvalchangsimon hayvonlami o‘z ichiga oladi. ular, asosan kechasi faol hayot kechiradi. kunduzi toshlar, daraxt po’stlog’i va boshqa narsalar ostiga yashirinib oladi. eng yirik kivsyaklar va skolopendralar tropik maralakatlarda tarqalgan boiib, uzunligi 28 sm ga yetadi. hamma ko‘poyoqlilar yirtqich hayvonlar. mayda hasharotlar, chuvalchanglar va boshqa tuproq hayvonlari bilan oziqdanadi. ular orasida ayrim turlari zararkunanda hisoblanadi. ko’poyoqlilar simfillar, paurodalar, ikki juftoyoqlilar, laboyoqlilar kenja sinflarga ajratiladi. …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "traxeyalilar (tracheata) kenja tipi"

traxeyalilar (tracheata) kenja tipi traxeyalilar (tracheata) kenja tipi traxeyalilar – quruqlikda yashashga moslashgan, traxeya yordamida nafas oladigan bo‘g‘imoyoqlilar. ulaming bosh akronni 4 ta tana bo‘g‘imi bilan qo‘shilishidan hosil boigan. bosh o’simtalari bir juft mo’ylovlar va 3 juft og‘iz organlaridan iborat. mo’ylovlar qisqichbaqalar antennullalariga mos keladi. antennalarga mos keladigan o simtalai bo‘lmaydi; antenna bo‘g‘i qisman reduksiyaga uchragan. og‘iz organlari bir juft yuqori j ag‘ – mandibulalar va ikki juft pastki jag‘ – maksillalardan iborat traxeyalilar orasida ko‘poyoqlilar halqali chuvalchanglarga o‘xshash tuzilish belgilariga ega. lekin og’iz organlarining tuzilishiga ko‘ra traxeyalilar qisqichbaqasimonlarga o’xshab ketadi. traxeyalilar qisqichbaqasimonlar va tril...

This file contains 16 pages in PPTX format (583.6 KB). To download "traxeyalilar (tracheata) kenja tipi", click the Telegram button on the left.

Tags: traxeyalilar (tracheata) kenja … PPTX 16 pages Free download Telegram