yengil atletika turlari texnikasini o‘rgatish metodikasi

DOCX 10 pages 151.6 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 151.6 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

1 mavzu: yengil atletika turlari texnikasini o‘rgatish metodikasi. reja 3.1. sportcha yurish texnikasi asoslari 3.2. yugurish texnikasi asoslari 3.3. sakrashlar texnikasi asoslari 3.4. uloqtirish texnikasi asoslari yurish – inson siljib harakatlanishining tabiiy usulidir. sportcha yurish yuqori darajada tezlik bilan siljib harakatlanishga, harakatlanish texnikasining musobaqa qoidalari bilan cheklanganligiga va boshqa texnik tomonlariga qarab oddiy yurishdan farq qiladi. sportcha yurish texnikasi siklik xususiyatga ega, ya’ni ma’lum bir sikl butun masofa davomida ko‘p marta takrorlanadi va boshqa siklli yengil atletika turlaridan farqli ravishda musobaqa qoidalari bilan qat’iy cheklangan. bu cheklanishlar sportcha yurish texnikasining paydo bo‘lishiga jiddiy ta’sir qilgan. birinchidan, sportcha yurishda uchish fazasi bo‘lmasligi lozim, ya’ni har doim tana bilan aloqa bo‘lishi zarur. ikkinchidan, birinchi cheklanishdan kelib chiqib, tayanch oyoq tik turgan paytda tizza bo‘g‘imidan to‘g‘rilangan bo‘lishi kerak (bir necha yil avval bu cheklanishga qo‘shimcha qilingan – tayanch oyoq tayanchga qo‘yilgan zahoti tizzadan to‘g‘rilanishi lozim) edi. sportcha yurishning tabiiy (turmushdagi) yurishdan tashqi ko‘rinishiga …

2 / 10

yanch davri boshqa oyoqni o‘tkazish davriga mos keladi. qo‘sh tayanch davri juda qisqa muddatli bo‘lib, ba’zan uni ko‘rib ham bo‘lmaydi. yakka tayanch davri uzoqroq davom etadi va ikkita fazaga bo‘linadi: 1) oldindan qattiq tayanish fazasi; 2) depsinish fazasi. oyoqni o‘tkazish davri ham ikkita fazaga ega: 1) orqa qadam fazasi; 2) oldingi qadam fazasi. bu fazalar ham chap oyoq uchun, ham o‘ng oyoq uchun o‘tkazish yoki tayanish davrida mavjud bo‘ladi. fazalar orasida shunday lahzalar bo‘ladiki, bunday bir zumlik lahzada harakatlarning o‘zgarishi sodir bo‘ladi. agar lahzalar harakatlarning bir yoki bir necha bo‘g‘inlarda o‘zgarish chegaralari hisoblansa, ushbu lahzalardagi holatlar – bu tana bo‘g‘inlarining otsmga yoki bir-biriga nisbatan holatlari ta’siridir, ya’ni holatlar harakatlarning almashishi manzarasini ko‘z orqali ko‘rishga imkon beradi. o‘ng oyoqning oldindan qattiq tayanish fazasi u tayanchga qo‘yilgan lahzadan boshlanadi. tizza bo‘g‘imidan to‘g‘rilangan oyoq tovondan qo‘yiladi. bu faza vertikal lahzagacha, uom tayanch nuqtasi ustida (o‘ng oyoq kafti ustida) turgan paytgacha davom etadi. vertikal …

3 / 10

alik tayanch vaqtida esa yana tenglashtiriladi. tosning qadam tashlaydigan oyoq tomonga bunday tushirilishi tebrangich harakati bilan bog‘liq, ya’ni oyoq, tebrangich singari, markazdan qochuvchi kuch ta’sirida aylanish o‘qidan intiladi. bu sonni orqaga uzatuvchi mushaklarga yaxshiroq bo‘shashishga yordam beradi (13-rasm). umurtqa ham qadam tashlayotgan oyoq o‘tkazilayotgan davrda u tomonga bukiladi. umuman, gavda har bir qadamda qator murakkab, deyarli bir vaqtda bajariladigan harakatlarni amalga oshiradi: bir oz bukiladi va yoziladi, gavdaning yon tomonga og‘ishlari va qayrilishlari sodir bo‘ladi. 13-rasm. sportcha yurishda tos harakati qo‘llar va oyoqlar, elka va tosning qarama-qarshi harakatlari, shuningdek, gavdaning boshqa harakatlari gavdani muvozanatda saqlashga yordam beradi, gavdaning to‘liq yon tomonga (yuruvchi boshqacha yurayotgan holat, ya’ni harakatlar qarama-qarshi bo‘lmagan paytdan farqli ravishda) burilishini bartaraf etadi, oyoqlarni qo‘yish, qadam tashlaydigan oyoqning samarali depsinishi va oqilona o‘tkazilishi uchun optimal sharoitlar yaratadi. sportcha yurishda qo‘llarning harakatlari qadamlar sur’atini oshirishga yordam beradi, shuning uchun yuqori elka kamari mushaklari kuchli ishlaydi. ayniqsa, masofa oxirida toliqish …

4 / 10

tashlaydigan oyoq bilan oldinga bir vaqtda harakat-lanish va depsinadigan oyoqda itarilish tayanchdan itarilishni tashkil qiladi. tana a’zolarining hamma harakatlari tezlanish bilan amalga oshiriladi, buning natijasida ayrim a’zolarning inersiya kuchlari yuzaga keladi. ulardan birlari butun gavdaga tezlik berishda qatnashadi, boshqalari salbiy inersiya kuchlarini (qo‘llar harakatlari) bartaraf etadi. butun tana a’zolarining (ular og‘irlik markazlarining) harakatlari egri chiziqli yo‘nalish bo‘ylab sodir bo‘ladi, tananing siljib harakatlanishi va uning tezlanish olishi to‘g‘ri chiziq yo‘nalishida amalga oshiriladi, ya’ni to‘g‘ri chiziqli yo‘nalish bo‘yicha harakat hosil qiluvchi aniq harakatlantiruvchi kuch mavjud emas. yurishda hamma siljib harakatlanishlarning mohiyati – bu egri chiziqli yo‘nalish bo‘yicha yo‘naltirilgan teng ta’sir qiluvchi kuchlar hamda tana va tayanch siljishlariga nisbatan burchak ostida yo‘naltirilgan kuchlarning yig‘indisidir. harakatlantiruvchi inersiya va mushak kuchlari oyoq kafti (oyoq kaftlari) orqali tayanchga ta’sir qiladi. mexanikaning uchinchi qonunidan kelib chiqib, ularga qarshilik qiluvchi kuchlar – tayanch reaksiyasi kuchlari yuzaga keladi. ularsiz uom harakatlarining o‘zgarishi mumkin emas (14-rasm). 14-rasm. tayanch reaksiyasi kuchlarining …

5 / 10

i tuproqli qoplamaga nisbatan qattiqroq, demak, yugurish yo‘lkasida tanyach reaksiyasi kuchlari ko‘proq bo‘ladi. shunday qilib, depsinish kuchi deganda mushak kuchlanishlari va tayanchga inersiya kuchlarining ta’siri ostida yuzaga keladigan tayanch reaksiyasi kuchini tushunish kerak. depsinish kuchi kattaligi quyidagilarga bog‘liq: - tayanch sifatiga; - mushak kuchlanishlari kattaligiga; - inersiya kuchlari kattaligiga; - mushak kuchlanishlari va kuchlarining ta’sir qilish yo‘nalishiga; - faol tana og‘irligining passiv og‘irligiga nisbatlariga (faol tana og‘irligi – depsinish uchun mushak kuchlanishlarini yaratishda qatnashuvchi mushaklarning og‘irligi; passiv tana og‘irligi – sportchining qolgan barcha tana og‘irligi). sportcha yurishda depsinish kuchining maksimal kattaligi emas, balki uzoq vaqt ishlashga mo‘ljallangan optimal kattaligi juda muhimdir. sportchi tayanchga unga nisbatan burchak ostida ta’sir ko‘rsatadi, depsinish kuchi gorizontal tezlik vektoriga nisbatan burchak ostida uomga ta’sir qiladi. depsinish kuchi vektori gorizontal tezlik vektoriga qancha yaqin bo‘lsa, siljib harakatlanish tezligi shuncha yuqori bo‘ladi. depsinish kuchi vektori va gorizontal tezlik vektori tomonidan hosil qilingan burchak depsinish burchagi deb ataladi. …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yengil atletika turlari texnikasini o‘rgatish metodikasi"

1 mavzu: yengil atletika turlari texnikasini o‘rgatish metodikasi. reja 3.1. sportcha yurish texnikasi asoslari 3.2. yugurish texnikasi asoslari 3.3. sakrashlar texnikasi asoslari 3.4. uloqtirish texnikasi asoslari yurish – inson siljib harakatlanishining tabiiy usulidir. sportcha yurish yuqori darajada tezlik bilan siljib harakatlanishga, harakatlanish texnikasining musobaqa qoidalari bilan cheklanganligiga va boshqa texnik tomonlariga qarab oddiy yurishdan farq qiladi. sportcha yurish texnikasi siklik xususiyatga ega, ya’ni ma’lum bir sikl butun masofa davomida ko‘p marta takrorlanadi va boshqa siklli yengil atletika turlaridan farqli ravishda musobaqa qoidalari bilan qat’iy cheklangan. bu cheklanishlar sportcha yurish texnikasining paydo bo‘lishiga jiddiy ta’sir qilgan. birinchidan, spo...

This file contains 10 pages in DOCX format (151.6 KB). To download "yengil atletika turlari texnikasini o‘rgatish metodikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: yengil atletika turlari texnika… DOCX 10 pages Free download Telegram

yengil atletika turlari texnikasini o‘rgatish metodikasi

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "yengil atletika turlari texnikasini o‘rgatish metodikasi"

Similar files