oilaning turmush tarzi olimlar talqinida

DOCX 1 page 38.2 KB Free download

1 page

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 38.2 KB

File type DOCX

Pages 1

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 1

oilaning turmush tarzi olimlar talqinida oilaviy hayotni tizimli tarzda tasavvur etib, uning psixologik xususiyatlarini o‘rganishga jazm etgan olimlardan biri amerikalik tadqiqotchi virjiniya satir (1992, 2000) hisoblanadi. u oilaviy hayotni tavsiflash uchun quyidagi tushunchalarni ishlatadi: oila energetikasi, oila tizimi, chegarasi va funksional xuso‘yoiyatlari. bu bilan u kelib chiqishi nuqtai nazaridan biologik hisoblangan ijtimoiy institutga texnologik metodologiyani tatbiq etishga urinadi. bunday yondashuv xx asr o‘rtapariga xos bo‘lib, u tufayli sushm oilani tushunish borasida nafaqat yangi yo‘nalishga asos soldi, balki uni davolash, bu boradagi tibbiy muammolarni ham o‘rganishni boshlab berdi. oila energetikasi tushunchasi o‘z ichiga ko‘plab jabxalarni xususan, oilaning tibbiy-biologik xususiyatlaridan tortib, uning psixologik mavjudligini belgilovchi omillar, ekologik shart- sharoitlardan boshlab, tiriklikning mezonlari bo‘lmish ovqatlanish hamda har bir oila a’zosining xatti-harakatlarining namoyon bo‘lishigacha kamrab oldi. oilaviy hayotning psixologik energetikasini tavsiflash uchun satir “oilaning emotsional qozoni” tushunchasini ishlatadi, ya’ni oila a’zolarining kundalik muloqot, muomala jarayonlarini u go‘yoki “bir qozonda qaynovchilarning birgalikda yashashida namoyon bo‘ladigan …

2 / 1

rdam bermoqchi bo‘lgan terapevtga ayni shu xarita kerak, chunki u real a’zolarning real o‘zaro munosabatlarini boshqachasiga tasavvur etishi mushkul. u xaritaga ayni shu oila a’zolaridan tashqari, ularning yaqinlarining ta’siri ham kiradi. masalan, agar erkak kishi oilada qandaydir ajrab qolgan bo‘lib, xotini va farzandlari bilan yashagan taqsirda ham uning xotiniga bo‘lgan real munosabatlariga boshqa uyda yashaydigan onasining ta’siri bo‘lsa, demak, oilaviy munosabatlar xaritasida qaynonaning ta’siri ham albatta nazarda tutilishi shart. yoki birinchi nikohidan ajralgan ayol sobiq erining farzandi bilan birga yashayotganligi bois, hamisha uni eslab turishi, bolasining istagiga ko‘ra, sobiq eri bilan ko‘rishib turishi, hattoki, moliyaviy jihatdan unga tobe ham bo‘lishi mumkin. bu tabiiy, ayni paytda real oilaviy munosabatlarga ta’sir etmay qolmaydi. oilaning funksional xususiyatlari - bu onpa a’zolari o‘rtasidagi munosabatlarning sifatiy taraflarini tavsiflaydi. masalan, muloqot uslublari; har bir oilaga xos bo‘lgan tartib-qoidalar; o‘zaro muloqot jarayonida kommunikativ to‘siqlarning mavjudlari (yo‘qligi). satir o‘zining psixoterapevtik tajribasidan kelib chiqqan holda oilaviy munosabatlar jarayonida ko‘zga …

3 / 1

roz o‘zini tortish bilan bog‘liq kommunikativ harakatlarni o‘z ichiga oladi. birinchi va ikkinchi uslublar go‘yoki bir birini to‘ddiradi. hisob-kitobli muomala uslubi shundayki, unga ko‘ra odam hamisha va har qanday vaziyatda aniq, bexato. harakatlar qilishga intiladi, chunki bunday odam adashmay, doimo “to‘g‘ri, benuqson” bo‘lishga intiladi, shuning uchun bunday insonning harakatlari doimo sun’iyday, his-tuyg‘ulari esa mazmunsiz, doimo tazyiq ostiga olinganday bo‘ladi. chetlashtirilgan muomala uslubi o‘zini nima qilib bo‘lsa-da o‘zgalardan uzoqda, muayyan masofada tutishga qaratilgan, odamoviday boshqalarning nazaridan ham, ularning ta’siridan ham o‘zini tortadi (masalan, bizda odatda yangi kelinchak o‘zitsi ana shunday tutadi). ez^k, adaptiv muomala uslubida esa inson hamisha o‘z oiladoshlari bilan to‘g‘ri, samimiy, ochiq munosabatlarga tayyor bo‘ladi. bunday odam o‘zining barcha fazilatlarini bilgani va saqpagann holda boshqalarning ham shaxs ekanligini, individualligini unutmagan tarzda mulokotga kirishadi. u gapirishni xam maromida eplaydi, o‘zgalarni tinglashni ham biladi, shu sababli, unga kandaydir kommunikativ to‘siqlar xatarli emas. psixoterapevtik amaliyotda satir ham karl rojers kabi barcha muomala …

4 / 1

rning namoyon etimasligida ko‘rinadi. masalan, otasining oldingi nikohdan farzandlari borligi mavzusi, oilada nogiron borligi, bolaning qandaydir falokat tufayli ruhan yoki jismonan dardman bo‘lib qolgani, kimnidir qamalib ketganligi, ota va onaning birga yotmayotganligi, otaning spirtli ichimliklarga ruju qo‘yganligi kabilar odatda oila a’zolari to‘plangan paytda ochiq muhokama qilinmaydi. chunki rasman taomil bo‘yicha bunday holatlarga bevosita bolalarning aloqasi ham, aybi ham bo‘chmaydi, shuning uchun ularda shu kabi salbiy tajriba paydo bo‘lishidan saqpagan tarzda bu kabi holatlar muhokama qilinmaydi. oilaning chegarasi va hududi deyilganda, odatda oilaning boshqa sotsiomadaniy muhit vakillari bilan aloqasi, ularga bog‘liqligi darajasi nazarda tutiladi. satirning fikricha, shunday oilalar ham bo‘ladiki, ular boshqalar bilan deyarli muloqotga kirmaydi, bu oilaga darvozadan ham, devoridan oshib ham kirib bo‘lmaydi, u go‘yoki o‘z qobig‘iga o‘ralib olganday, o‘z navbatida u boshqa oilalarga ham qiziqmaydi, oilaviy tantanalarga yaqin qo‘shnilarni ham chaqirmaydi, o‘qishi yoki ishxonasini hisobga olmaganda, boshqa ijtimoiy muassasalarga, masalan, teatr, kino, klublarga ham bormaydi. odatda bunday “yopiq” …

5 / 1

oilani qo‘llab-kuvvatlash vazifasini ham bajaradi. oila - eng avvalo rivojlanuvchi tuzilma bo‘lib, unga yoshga oid qonuniyatlar xosdir. chunki oila a’zolari yillar o‘tgani sari rivojlanadi, etuklikka erishadi, kariydi, shu bois ham oila doimiy o‘zgarish va rivojlanishlarni boshidan kechiradi. oilaning tarkibiy tuzilmasi ham ilmiy jihatdan muhim bo‘lib, uni eng avvalo alohida individlar tashkil etadi. alohida individ o‘z xohish-istaklari, ehtiyojlari, motivatsiyasi, hayotiy maqsad-muddaolariga ega dastlabki avtonom birlikdir. oila a’zolari esa oilaga kirishib, ko‘shilib ketganligi nuqtai nazaridan bir-biridan farq kiladi. oilaning ayrim a’zolari butun vujudi, borlig‘i bilan oilaviy hayotga uyg‘unlashga ketgan bo‘lsa, boshqalari uning tarkibiga boshqa tashqi tuzilmalar hisobidan qo‘shiladi. mac.biah, uy bekasi oilaning birinchisi bo‘lsa, yangi tushgan kelinchak ikkinchi xil oila a’zosini tashkil etadi. lekin barcha oila a’zolari uning psixologik muhitini, undagi samimiyatni barqaror etishga o‘z hissasini qo‘shadi, faqat birinchisi oila manfaatlarini ichkaridan turib, faqat yaxshilikni, barqarorlikni o‘ylab ish tutsa, boshqalari tashkaridan turli ma’lumotlar, “o‘ziga xos havo” olib kirish yo‘li bilan oila muhitini …

Want to read more?

Download all 1 pages for free via Telegram.

Download full file

About "oilaning turmush tarzi olimlar talqinida"

oilaning turmush tarzi olimlar talqinida oilaviy hayotni tizimli tarzda tasavvur etib, uning psixologik xususiyatlarini o‘rganishga jazm etgan olimlardan biri amerikalik tadqiqotchi virjiniya satir (1992, 2000) hisoblanadi. u oilaviy hayotni tavsiflash uchun quyidagi tushunchalarni ishlatadi: oila energetikasi, oila tizimi, chegarasi va funksional xuso‘yoiyatlari. bu bilan u kelib chiqishi nuqtai nazaridan biologik hisoblangan ijtimoiy institutga texnologik metodologiyani tatbiq etishga urinadi. bunday yondashuv xx asr o‘rtapariga xos bo‘lib, u tufayli sushm oilani tushunish borasida nafaqat yangi yo‘nalishga asos soldi, balki uni davolash, bu boradagi tibbiy muammolarni ham o‘rganishni boshlab berdi. oila energetikasi tushunchasi o‘z ichiga ko‘plab jabxalarni xususan, oilaning tibbiy-biol...

This file contains 1 page in DOCX format (38.2 KB). To download "oilaning turmush tarzi olimlar talqinida", click the Telegram button on the left.

Tags: oilaning turmush tarzi olimlar … DOCX 1 page Free download Telegram