алкимёнинг пайдо булиши. шарқ алкимёси ва унинг машҳур намоёндалари

DOC 93.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1424104918_60037.doc алкимёнинг пайдо булиши. шарқ алкимёси ва унинг машҳур намоёндалари аждодларимиз кимёни қачон ва қандай усулда дастлаб фойдаланганлигини биз аниқ билмаймиз. лекин дастлаб табиий жараёнлардан ўз эхтиёжлари максадида масалан, чириш ва ачитишлардан фойдаланган. кейинроқ эса оловдан фойдаланиб металларни куйдириб, ганчкорлик, шишасозликда фойдаланган. шарқий туркиядан топилган археологик казилмалар мис ва қўрғошиндан ясалган маҳсулотлар суюқлантириш печлари,девордаги ёзувлар уларнинг 10 минг йиллар оддин кимёвий билимларга эга бўлганлигидан далолат берди. цивилизация ўчоғи бўлган хитой, миср, хиндистон ва мессопотомияларда рудалардан металлар ажратиб олган, бўёқ тайёрлаган, лой идишларни тайёрлаган ва касалларни ўт билан даволаган. қадимий мисрда топилган бунцан 6 минг олдин ясалган шиша таркиби хозирги шишаларга ўхшаш экан.эрамизгача 5000 йил олдин мисрда оҳактошни 1100°с да куйдиради. эрамизгача 3 минг йил олдин мисрда катта микдорда мисни углерод ёрдамида қайтариб олишган.шу даврда мессопотомияда мис, бронза, темир, кумушни ола бошлади, натижада кишилар турмуш маданияти ўзгарди. озиқ-овқат. кулинария ва парфюмерия ишлари бошланди қадимги дунёдаги кимёвий билимлар 100 минг йиллар олдинги …
2
аданият бошланишидан тортиб то iv асрга қадар давом этган ва тажрмбада қўлга киритилган билимлар авлоддан авлодга ўтиб келган. хомашёлардан мис, бронза, темир, шиша, бўёқ ва бошқа маҳсулотлар ишлаб чиқариш асосини ташкил этган кимёвий жараёнлар ҳақидаги таълимотлар кўпминг йиллик тарихга эга. инсонлар жуда қадим замонлардан бери олтин, симоб, кумуш, олтингугурт каби элементларни, ош тузи, аччиқтош каби мураккаб моддаларни яхши билганлар. амалий кимё милоддан қарийиб 4000 йил илгари миср, мессопогамия, ҳиндистон, хитой мамлакатларида ривожлана бошлайди ва кимёвий билимлар мисрдан қадимги дунёнинг турли қисмларига тарқалган. бизнинг эрамизгача 1000 йил олдин қадимий мисрда - керамика, лазур, шиша, охра бўёғи, индиго, пигментлар ишлатилган. шунинг учун француз кимёгари бертло кимёни мисрча "хеми"деб атади (ҳунармандчиликни ривожлантирган одамларни "хеми" деб атаган), грек алхимиги зосима кимё - олтин ва кумуш ясаш санъати ("хемиа" метадл қуйиш санъати ) деган сўздан олинган дейди. кимё сўзининг маъноси ҳақида турлича фикрлар мавжуд. химия сўзи - сўзнинг ўзаги хем - ёки хим -, ҳамма …
3
и гермес трисмегистни айтади. александр македонский солдатлари унинг қабрида ўрнатилган тошга 13 та маслаҳат ёзилганлигини ва унинг 7 -маслаҳати (вмдели земля от огня, тонкого от грубого, с величайшим осторожностью, с трепетньш тшанием) алхимикларга бағишланганлигини айтишади. александр македонский 332-331 йил олдин мисрда қурган александрия шаҳрида александрия мусейони номи билан академия ташкил қилади. химия қутлуғ саньат деб унга алоҳида жой ажратади. металл сўзи "излаш" маъносини билдиради. энг дастлабки металлар - мис, олтин, темирлар вужудга келди. осирийлар армияси темирдан энг биринчи қурол ясаб (900 йилда бизнинг эрамизгача) урушлар қилганлар. эрамиздан 12 аср олдин хитойда асосий элементлар системаси сув, олов, дарахт, олтин, ва ер деб биринчи марта назйрий жиҳатдан системалаштиришга ҳаракат қилинди. мессопотомияда эса қарама - қарши жуфт идеялар эркак-аёл, иссиқ-совуқ, намгарчилик- қуруқлик қабул қилинди. макрокосмос ва микрокосмоснинг ягоналиги тан олинди. табиат ҳодисаларига фалсафий нуқтаи назардан қараш дастлаб юнон мамлакатидан бошланди. юнон олимлари материя қаердан келиб чиққан деган саволга жавоб излай бошлайдилар. чунончи, юнон …
4
ўлиб, у моддаларнинг хоссаларини - табиатдаги сифат ўзгаришлари белгилайди дейди. грек философларидан яна бир гуруҳи демокрит (эрамизгача 470-460 йил), эпикур, левклипп-дунё асосида кичик гиштчалар, бўлинмас атомлар ётади дейди. улар бир-биридан ўлчами, шакли билан фарқ қилишини таъкидлайди. демокрит модда тузилишининг семантик моделини таклиф қилади, яъни бўлинмас атомлар молекула таркибидаги ҳарфлар бўлса, молекулалар моддалар турини белгиловчи сўзлардир дейди. бошқа грек философи аристотел (эрамизгача 383-322 йил) табиатнинг яратилиши асосида-иссиқлик, совуқлиқ, қуруқлик ва намгарчиликка асосланган кимёвий система ётади дейди. шу тўрт элемент бирламчи асос қилиниб, юқоридаги 4 асосий субстант яратилади. у бу тўрталаси мавжуд ва лекин мавжуд бўлмаган яна бир бешинчи элемент - эфирсенциал /танланган/ ҳам бор дейди. аристотель -қаттиқ, суюқ, газ афегат ҳолатларни биридан иккинчисига ўтишини, аралашма - кимёвий бирикма эканлигини айтиб, назарий кимё элементларини ривожлантирди. уларнинг фикрича, атомлар ўзаро бир-биридан бўш фазо билан ажралиб туради. аристотель атомлар ва бўш фазо мавжудлигига қарши чикди. унинг фикрича, бутун дунё «совуқлик», «иссиклик», «намлик», ва «қуруклик» …
5
сима панополис шаҳрида (эрамиздан iv - v аср олдин) кимёдан 28 китоб ёзиб, олтин ва кумуш имитациясини, амальгамаларни олишни,қўрғошин ацетатнинг олинишини,алхимик асбобларни, ҳамда биринчи бўлиб алхимик медиатор- философия тошини таклиф қилди. мисрликларнинг амалий кимёси ва юион олимларининг фалсафий тасаввурлари асосида милодцан 300 йил аввал қадимий дунёнинг маданий маркази александрияда академия ва қутубхоналар ташкил гопди. милодимизнинг 47 -йилида бу кутубхоналарда содир бўлган ёнғин жуда кўп (40000 жилд) китобларга зарар етказди. мисрни араблар забт этганидан кейин, александрия академиясининг қолган бойликлари vii асрда араблар қўлига ўтади. араблар «кимё» сўзи олдига, араб тилига хос «ал» қўшимчасини қўшиб кимёни «алкимё» деб атаганлар. араблар фаолияти натижасида кимёвий матьлумотлар бирмунча ривожланди; улар янги-янги моддалар кашф қилдилар. viii асрда кимёвий билимлар араблардан испанияга ва ундан европага ўта бошлайди. қадимий марказий осиё, жумладан ўзбек олимлари ҳам араб олимлари қаторига киритилганлар. ҳозирги марказий осиё худудида ижод этган табиатшунослар орасида дунёга танилган олимлардан бухоролик абу али ибн сино (980-1037) тиббиёт соҳасида …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "алкимёнинг пайдо булиши. шарқ алкимёси ва унинг машҳур намоёндалари"

1424104918_60037.doc алкимёнинг пайдо булиши. шарқ алкимёси ва унинг машҳур намоёндалари аждодларимиз кимёни қачон ва қандай усулда дастлаб фойдаланганлигини биз аниқ билмаймиз. лекин дастлаб табиий жараёнлардан ўз эхтиёжлари максадида масалан, чириш ва ачитишлардан фойдаланган. кейинроқ эса оловдан фойдаланиб металларни куйдириб, ганчкорлик, шишасозликда фойдаланган. шарқий туркиядан топилган археологик казилмалар мис ва қўрғошиндан ясалган маҳсулотлар суюқлантириш печлари,девордаги ёзувлар уларнинг 10 минг йиллар оддин кимёвий билимларга эга бўлганлигидан далолат берди. цивилизация ўчоғи бўлган хитой, миср, хиндистон ва мессопотомияларда рудалардан металлар ажратиб олган, бўёқ тайёрлаган, лой идишларни тайёрлаган ва касалларни ўт билан даволаган. қадимий мисрда топилган бунцан 6 минг олд...

DOC format, 93.5 KB. To download "алкимёнинг пайдо булиши. шарқ алкимёси ва унинг машҳур намоёндалари", click the Telegram button on the left.