шарқ фалсафаси ва унинг ижтимоий тараққиётдаги роли

PPT 64 pages 5.8 MB Free download

64 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.8 MB

File type PPT

Pages 64

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 64

тема: философские воззрения в древней греции и риме 2–мавзу: шарқ фалсафаси ва унинг ижтимоий тараққиётдаги роли тошкент тиббиёт академияси ижтимоий фанлар кафедраси маърузачи: ф.ф.н., доцент ф.с.атамуратова режа: 1. қадимги миср ва бобил фалсафаси. 2. қадимги ҳиндистон ва хитой фалсафаси. 3. ўрта аср шарқ фалсафаси. қадимги миср бу давлатларда фалсафий фикрларнинг пайдо бўлиши, бир томондан, дунё ҳақидаги фанлар бўлган - астрономия, космология, математика биринчи одимлари билан яқиндан боғлиқ бўлган бўлса, иккинчи томондан, афсоналар билан боғлиқ эди. энг муҳим илмий ютуқлар (ҳисобнинг олтмишталик тизими, йилнинг узунлиги, геометрик шакллар ҳажмининг ҳисоблаб чиқилиши ва бошқалар) амалий аҳамиятга эга бўлиб, хўжалик юритишда қўлланилар эди. афсоналарни фалсафий талқин қилишга уринишлар «арфа чалувчининг қўшиғи» (эр. авв. xxii аср) «арфист қўшиғи» ўлганлардан ҳеч ким қайтиб келган эмас, у дунё, охират тўғрисидаги гаплар ёлғон, у дунё йўқ, киши жисми ўлгандан кейин чириб лойга тупроққа айланади, ҳақиқий ҳаёт эса ердаги ҳаётдир, ердаги ҳаёт ва унда ўз бахтини топиш учун курашиш …

2 / 64

маълумки, ведалар турли тоифалар, гуруҳлар вакиллари томонидан тузилган, изоҳланган ва ривожлантирилган. хусусан, брахманлар тузган ведалар асосида брахманизм динининг назарий асослари яратилди. бу оқим вакиллари бирдан бир реаллик - дунёвий руҳ, яъни брахмандир, моддий дунё эса унинг ижодий маҳсулидир, дейдилар. ведалар веда адабиёти 4 қисмга бўлинади: самхитлар – диний гимнлар, «илоҳий ёзувлар»; брахманлар – асосий ритуаллар бўйича амалий қўлланмадир; араньяклар, ёки «ўрмонлар китоби» – ўрмонларда яшовчи тарки дунё қилган кишилар учун мўлжалланган; упанишадлар – сирли билим ведаларнинг фалсафий қисми. ведалар (самхитлар) ҳинд фалсафасининг асосий тушунчалари қадимги ҳинд фалсафий мактаблари икки гуруҳга бўлинади: астика настика астика санкхья вайшешика ньяя миманса веданта йога миманса бу таълимотга биноан сансара йўлидан қутилишнинг ягона чораси ведалар нимадан таълим берган бўлса, ўшаларни изчил бажаришдир. настика асосий уч мактабдан ташкил топган чарвака буддизм джайнизм чорвака – локаята («чар» -4; «вак» сўз) — моддиюнча фалсафий мактаб инсон тўрт моддий унсур (тупроқ, сув, олов ва ҳаво) дан ташкил топгандир улар …

3 / 64

б бориладиган йўл нирвана ётади. * хайрли саккиз ўлчовли йўл: тўғри сўзлаш тўғри қарор қабул қилиш тўғри ҳаётий йўл тутиш тўғри ҳукм юритиш тўғри ният тўғри орзу тўғри диққат-эътибор тўғри разм солмоқлик қадимги хитой фалсафаси vi асрдан бошлаб қадимги хитойда илк фалсафий мактаблар ва турли йўналишлар вужудга кела бошлади. хитой фалсафасининг манбалари “билим даражасининг мумтоз китоблари” “ашулалар китоби” (эр. ол. xi-vi асрлар) “тарих китоби” (эр.ол. 1-нчи мингйилликнинг бошлари) “тартиб китоби” (эр.ол. iv-i асрлар) “ўзгаришлар китоби” (эр.ол. xii-vi асрлар) “баҳор ва куз китоби” (эр.ол. vii-iv асрлар) инь ва ян унсурлари ҳақидаги таълимотдир инь ва яннинг ҳаракати – 5 элементдан иборат бўлган ягона нарсада юз берадиган ўзгаришларнинг диалектик ҳаракатидир. инь ва яннинг ўзаро бир-бирига киришидан уларнинг ўзаро таъсирини акс эттирувчи бир қатор тушунчалар пайдо бўлади. 5 асосий элементнинг диалектик ҳаракати: олов - ҳаракат, энергия, иссиқлик, болиқ, ёнғин,руҳ; ер - марказ, сирт, тупроқ, мувозанат; металл - боѓланувчанлик, мутаносиблик, материя, шакл; сув - куч, …

4 / 64

амалга ошириш анъанавий конфуцийчиликнинг асосий тушунчалари: «и» - бурч, «син» -самимийлик «чжен» - инсонпарварлик конфуций таълимотидаги беш муқимлик ёки беш фазилат бурчга содиқлик тавфиқлилик инсонпарварлик ақлга мувофиқлик ҳақиқатгўйлик конфуцийнинг беш алоқа қоидаси жамиятдаги муносабатлар тизими давлат билан фуқаролар ота-оналар билан болалар дўстлар катталар билан кичиклар эр ва хотин «халқни шафқат билан бошқариш ва халқ ичига хулқ-атвор қоидалари ёрдамида тартибни жорий қилиш»; «осмон иродасидан қўрқиш» ва «ўлганлар руҳини ҳурмат билан ёдга олиш»; «туғма билимларга эга бўлганлар» (мукаммал донишмандлар) ва «ўқиш-ўрганиш натижасида билимга эга бўлганлар» мавжудлигини тан олиш, яъни ўқиш-ўрганиш туфайли билимларни касб этиш имконияти борлиги ва таълим-тарбиянинг буюк ролини қайд этиш; «олтин ўртамиёналик йўли», «икки қарама-қарши қиррани қўлда ушлаб, аммо халқ учун ўртачасидан фойдаланиш». конфуций (эр.ол. 551-449 йй.) (кун фу-цзи –кун -устоз). ўрта аср шарқ фалсафаси ислом маърифатчилиги босқичида шаклланган борлиқ ҳақиқатини англаб етишнинг турли йўналишлари (“ҳақиқат изловчи”ларнинг тоифалари): йўналишлар (тоифалар) асосий оқимлари асосчилари ёки машҳур вакиллари калом (мутакаллимлар) а) мўътазила …

5 / 64

.), шахристани (xi в.), насриддин ат-туси (xiii в.), абу бакр ар-рази (865-925 гг.) илк ислом файласуфлари бўлиб, оллоҳнинг ва дунёнинг моҳияти ҳақидаги таълимотларни ишлаб чиққанлар дунёни тарк этиш ва ўзини оллоҳга бағишлаш калом илмига асос солдилар ва исломнинг диний ақидаларини ишлаб чиқдилар (“шарқ схоластикаси”) абу бакр розий (865-925) буюк мутафаккир ва аллома (энциклопедик) олим эди. ар-розийнинг қайд этишича, абадий беш ибтидо мавжуд: холиқ мутлақ макон мутлақ замон руҳ модда дунё ана шулар йиғиндисидан ташкил топган. ар-розий маълум даражада демокритнинг атомлар ва бўшлиқ ҳақидаги назариясини қайтадан тиклади. у руҳ билан баданнинг бирлиги ҳақидаги қоидани ўртага қўйди. билиш назариясида файласуф табиатни билиш имконияти борлигидан келиб чиқди. розий тажрибага катта аҳамият берди. у ҳатто бир кишининг тажрибаси, амалиётда текширилмаган мантиқий хулосалардан кўра, афзаллигини қайд этди. муҳаммад ал-хоразмий (780-850) ix асрнинг энг йирик энциклопедик олими бўлиб, хоразмда туғилган. шарқнинг биринчи академияси бўлган бағдоддаги «байтул ҳикма» - «донишмандлик уйи» асосчиси ҳисобланади. «мафотиҳ ал-улум» («илмларнинг калитлари») …

Want to read more?

Download all 64 pages for free via Telegram.

Download full file

About "шарқ фалсафаси ва унинг ижтимоий тараққиётдаги роли"

тема: философские воззрения в древней греции и риме 2–мавзу: шарқ фалсафаси ва унинг ижтимоий тараққиётдаги роли тошкент тиббиёт академияси ижтимоий фанлар кафедраси маърузачи: ф.ф.н., доцент ф.с.атамуратова режа: 1. қадимги миср ва бобил фалсафаси. 2. қадимги ҳиндистон ва хитой фалсафаси. 3. ўрта аср шарқ фалсафаси. қадимги миср бу давлатларда фалсафий фикрларнинг пайдо бўлиши, бир томондан, дунё ҳақидаги фанлар бўлган - астрономия, космология, математика биринчи одимлари билан яқиндан боғлиқ бўлган бўлса, иккинчи томондан, афсоналар билан боғлиқ эди. энг муҳим илмий ютуқлар (ҳисобнинг олтмишталик тизими, йилнинг узунлиги, геометрик шакллар ҳажмининг ҳисоблаб чиқилиши ва бошқалар) амалий аҳамиятга эга бўлиб, хўжалик юритишда қўлланилар эди. афсоналарни фалсафий талқин қилишга уринишлар «а...

This file contains 64 pages in PPT format (5.8 MB). To download "**шарқ фалсафаси ва унинг ижтимоий тараққиётдаги роли**", click the Telegram button on the left.

Tags: **шарқ фалсафаси ва унинг ижтим… PPT 64 pages Free download Telegram