xotira

PPTX 35 pages 2.4 MB Free download

35 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.4 MB

File type PPTX

Pages 35

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 35

prezentatsiya powerpoint shaxsning bilish jarayonlari 1. diqqat va sezgi 2. xotira va mnemik jarayonlar 3. tafakkur 4. nutq va xayol 5. idrok xotira individning o‘z tajribasida esda olib qolishi, esda saqlashi va keyinchalik uni yana esga tushirishi xotira deb ataladi. bunda xotira – atrof-muhitdagi narsa va hodisani bevosita va bilvosita, ixtiyoriy va ixtiyorsiz ravishda, passiv va aktiv (faol) holda, aks ettiruvchi esda olib qolish, esda saqlash, qaytadan esga tushirish, unutish hamda eslashdan iborat psixik jarayon (yunon. “mnema” - xotira) faoliyat sifatida namoyon bo‘ladi. odatda xotiraning ikki turi mavjud: 1) tug‘ma (irsiy) xotira; 2) orttirilgan xotira. tug‘ma xotira oddiygina qilib tushuntirganda shartsiz reflekslar yig‘indisi bo‘lsa, orttirilgan xotira esa shaxsning hayot va faoliyati jarayonida shakllanib, rivojlanib boradi. orttirilgan xotiraning o‘zi muayyan turlarga bo‘linadi: harakat xotirasi – turli harakatlar va ularni bajarilish tartibi, tezligi, sur’ati, tizimini esda qoldirish, saqlash, esga tushirishdan iborat xotira turiga aytiladi. agar insonda harakat xotirasi bo‘lmaganda edi, u bironta …

2 / 35

zlar uzoq vaqt inson ongida saqlanishi, mabodo ularning izlari yo‘qolib ketgan bo‘lsa ham, lekin hech qanday qiyinchiliksiz uning siymosi qayta tiklanishi mumkin ekan. tasavvur obrazlari xotiraning yanada murakkabroq turi bo‘lib, bunda eydetik obrazlarga qaraganda ancha boy bo‘lib, o‘ziga xos xususiyatlari bilan ajralib turadi. masalan, meva to‘g‘risidagi tasavvur obrazi uning tashqi ko‘rinishi (shakli, rangi, mazasi, og‘irligi, vazni)ni o‘zaro birlashtirib aks ettiradi. so‘z-mantiq xotirasi mazmunini fikr va mulohazalar, aniq hukm hamda xulosa chiqarishlar tashkil etib, ularni ifodalash faqat o‘zlashtirilayotgan materiallarning asosiy ma’nosini izohlash, talqin qilib berishga qaratilgan bo‘ladi. ixtiyoriy ixtiyorsiz xotira. qisqa muddatli, uzoq muddatli operativ xotira-u inson tomonidan bevosita amalga oshirilayotgan faol, tezkor harakatlar, usullar uchun xizmat qiluvchi jarayonni anglatuvchi mnemik holatdir. fenomenal-xotira tug‘ma qobiliyatlar bilan bevosita bog‘liq bo‘lib, bir vaqtning o‘zida nisbatan juda katta hajmdagi ma’lumotlarni esda olib qolish, saqlash va qayta esga tushirishdir. mnemik jarayonlar esda olib qolish ixtiyoriy ixtiyorsiz sensor mantiqiy mexanik harakat hissiy esda saqlash uzoq muddatli …

3 / 35

amal qilish usuliga qarab ixtiyorsiz, ixtiyoriy, ixtiyoriydan so‘nggi turlarga bo‘linadi. tashqi diqqat deb ongimizning ob’ektiv voqelikdagi narsa va hodisalarga, ularning ayrim belgi va xususiyatlariga yo‘naltirilishi, ularda faol to‘planishiga aytiladi. jumladan, ixtirochining o‘zi yaratgan narsasini tasavvur qilishi, rassomning obrazlarni kashf qilish jarayoni. ichki diqqat esa ongimizning o‘z sub’ektiv tassurotlarimiz, his-tuyg‘ularimiz va intilishlarimizga qaratilishidan iboratdir. bir kishi ongining muayyan ob’ektga qarata yo‘naltirilishi va unga to‘planishiga individual; bir guruh yoki ko‘pchilikdan iborat kishilar jamoasining ongi psixik faoliyatning biror ob’ektga qarata yo‘naltirilishi va shu ob’ekt ustida to‘planishiga guruh yoki jamoa diqqati deb yuritiladi. ixtiyoriy diqqat – ongning oldindan belgilangan maqsadga muvofiq irodaviy va asabiy faollik ko‘rsatgan holda muayyan ob’ektga yo‘nalishi va unga to‘planishidan iborat diqqat turidir. ixtiyorsiz diqqat – ongimizning oldindan belgilangan maqsadsiz ravishda muayyan ob’ektga yo‘naltirilishi va unga to‘planishidan iborat diqqat turidir. ixtiyoriydan so‘nggi diqqat – diqqatning muayyan ob’ektga avvalo ixtiyoriy ravishda qaratilib, so‘ngra uning ahamiyati tushunilgan sari o‘z-o‘zidan qaratilib boriladigan (avtomatlashgan) diqqat …

4 / 35

ikkinchi harakatga ataylab o‘tishida namoyon bo‘lib, bunda ko‘chish to‘liq yoki chala bo‘lishi mumkin. diqqatning bo‘linishi uning ko‘chishidan farqli o‘laroq ixtiyorsiz tarzda bo‘ladi. diqqatning bo‘linishi shaxsning asosiy faoliyatini muvaffaqiyatli amalga oshirish uchun ahamiyatsiz bo‘lgan ob’ektga ko‘chishida namoyon bo‘ladi. diqqatning taqsimlanishi – ikki va undan ortiq faoliyat turlarining ayni bir vaqtning o‘zida muvaffaqiyatli bajarish imkoniyati bilan bog‘liq xususiyatidir. masalan: shofyorning, o‘qituvchining ish jarayonidagi diqqati taqsimlangan diqqatdir. diqqatning ko‘lami (hajmi) uning taqsimlanish xususiyati bilan belgilanib, ayni bir vaqtning o‘zida aniq-ravshan idrok etiladigan ob’ektlar soni bilan tavsiflanadi. diqqatning ob’ektlari o‘rtasida qanchalik yaqin bog‘lanishlar mavjud bo‘lsa, uning hajmi shunchalik keng bo‘ladi. diqqatning hajmi eksperimental sharoitda 2 - 6 mustaqil ob’ektga tengdir. diqqatni ob’ektga qarata olmaslik va yo‘naltira olmaslik bilan bog‘liq salbiy xususiyatlar, ya’ni diqqatning buzilishi ham uchrab turadi. ulardan biri parishonlikdir. parishonlik – diqqatni ma’lum bir ob’ektga qarata olmaslikdan iborat salbiy xususiyat. parishonlik vaqtincha holat bo‘lishi ham, shaxsning nisbatan barqaror xislati bo‘lishi ham mumkin. parishonlikning …

5 / 35

g xossalarini o‘ziga xos xususiyatlarini sezgi organlari yordamida, sezgilar orqali biladi. ch.sherrington sezgilarni quyidagicha klassifikatsiya qiladi: tashqi muhitdagi narsa va hodisalarning xususiyatlarini aks ettirishga moslashgan hamda retseptorlarga tananing sirtqi qismiga joylashgan eksterioretseptiv sezgilar (retseptorlar); ichki tana a’zolari holatlarini aks etuvchi hamda retseptorlari ichki tana a’zolarida, to‘qimalarida joylashgan interioretseptiv sezgilar; tana va gavdaning holati hamda harakatlari haqida ma’lumot (axborot, xabar) beruvchi, muskullarda, bog‘lovchi paylarda, mushaklarda joylashgan proprioretseptiv sezgilar. sezgi turlarining psixologik tavsifi: 1. ko‘rish sezgilari. inson tomonidan rang va yorug‘likni sezish ko‘rish sezgilari tarkibiga kirib, uning organi – ko‘z hisoblanib, u ko‘z soqqasi va undan chiqib keladigan ko‘ruv nervlaridan tashkil topgan. 2. eshitish sezgilari tovushlarni eshitishdan iborat bo‘lib, musiqaviy va shovqinli tovushlarni aks ettiradi. odatda tovushlar oddiy va murakkab turlarga ajratiladi, ularning birinchisi bir tondan ikkinchisi esa bir necha tonlardan tashkil topadi. 3. hid bilish sezgilariga hidlarni his qilish kiradi va ularning opgani burun kovagining yuqori tomoni hisoblanib, bu erda hid …

Want to read more?

Download all 35 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xotira"

prezentatsiya powerpoint shaxsning bilish jarayonlari 1. diqqat va sezgi 2. xotira va mnemik jarayonlar 3. tafakkur 4. nutq va xayol 5. idrok xotira individning o‘z tajribasida esda olib qolishi, esda saqlashi va keyinchalik uni yana esga tushirishi xotira deb ataladi. bunda xotira – atrof-muhitdagi narsa va hodisani bevosita va bilvosita, ixtiyoriy va ixtiyorsiz ravishda, passiv va aktiv (faol) holda, aks ettiruvchi esda olib qolish, esda saqlash, qaytadan esga tushirish, unutish hamda eslashdan iborat psixik jarayon (yunon. “mnema” - xotira) faoliyat sifatida namoyon bo‘ladi. odatda xotiraning ikki turi mavjud: 1) tug‘ma (irsiy) xotira; 2) orttirilgan xotira. tug‘ma xotira oddiygina qilib tushuntirganda shartsiz reflekslar yig‘indisi bo‘lsa, orttirilgan xotira esa shaxsning hayot va faol...

This file contains 35 pages in PPTX format (2.4 MB). To download "xotira", click the Telegram button on the left.

Tags: xotira PPTX 35 pages Free download Telegram