shaxsning psixik bilish jarayonlari

DOCX 43 стр. 375,3 КБ Бесплатная загрузка

43 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 375,3 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 43

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 43

iv. shaxsning psixik bilish jarayonlari. 1.bilish jarayonlari haqida tushuncha . 2.sezgi va uning turlarining psixologik tafsifi, óziga xos xususiyatlari. 4.idrok haqida tushuncha . 5.diqqad va uning fiziologik asoslari. 6.xotiraning umumiy xarakteristikasi va fiziologik asoslari. 7.tafakkur psixologiyasining predmeti. 8.shaxsda mustaqil fikirlashni shakllantirish vositalari. 9.hayol . 10.hayol turlari . iv bobning qisqacha mazmuni xotira va mnemik jarayonlar. xotira tushunchasi. xotira nazariyalari. mnemik jarayonlar (esda olib qolish, esda saqlash, qayta esga tushirish, va unutish). xotira turlari. xotiraning individual farqlari. diqqat va sezgi. diqqat. diqqat haqida tushuncha. diqqatning fiziologik asoslari. diqqatning turlari, xususiyatlari. parishonlik. sezgi. sezgi turlari, ularning o‘rni va o‘ziga xos xususiyatlari. idrok. idrokning umumiy ta’rifi va fiziologik asoslari. idrokning yaxlitligi, anglangan bo‘lishi, ayrim narsalarga qaratilishi va barqarorligi. tafakkur. tafakkurning umumiy ta’rifi. tafakkur turlari va aqlning muhim sifatlari. fikrlash operatsiyalari. tushuncha, hukm va xulosa chiqarish. mantiqiy masalalarni echish. nutq va xayol. til va nutq to‘g‘risida umumiy tushuncha. tafakkur va nutq. nutqni idrok qilish …

2 / 43

da, psixikaning “tanasi” sifatida e’tirof etiladi. chunki insonning psixik taraqqiyoti va ongi uning xotirasidagi ma’lumotlarning hajmi, mohiyati, mazmundorligi, anglanganligi, ularning o‘zaro bog‘langanligi bilan belgilanadi. boshqa bilish jarayonlari (diqqat, sezgi, idrok, tasavvur, tafakkur, nutq, xayol) esa “tananing a’zolari” (xuddi organizmning harakati uning a’zolari funksiyasi bilan bog‘liq bo‘lgani singari) sifatida ma’lumotlarni o‘zlashtirishda o‘z funksiyalarini bajarish bilan unga yordam beradilar. jumladan, avvalo biz ma’lumotlarni o‘zlashtirish jarayonida ongimiz yoki his-tuyg‘ularimizni muayyan (o‘zlashtirilayotgan) ob’ektga qaratamiz, yo‘naltiramiz (diqqat). so‘ngra sezgilarimiz o‘sha ob’ektning tashqi xususiyatlarini alohida-alohida, bevosita aks ettirsa, idrokimiz esa ancha murakkab jarayon sifatida hodisalarni yaxlit bir tizimga keltirishimizni amalga oshiradi. tasavvur idrok qilingan narsa va hodisalarning obrazi miyamizda qayta tiklanishiga yordam berib, u hissiydan aqliy bilishga o‘tishga vositachilik rolini o‘taydi. tafakkur o‘zlashtirilayotgan ob’ektning ichki, yashirin tomonlarini umumlashtirib, bilvosita aks ettirib, muayyan fikr, g‘oya, mulohaza, faraz, taxminlarni nutq orqali ifoda etishni ta’minlaydi. xayol idrok qilinmagan narsa va hodisalarning obrazini miyamizda aks etishi orqali xotirani ma’lumotlar bilan …

3 / 43

‘oyalar ilgari surilganligi ma’lumdir. bu nazariyalar negizida xotira jarayonlarining shakllanishiga insonning faolligi qanday ahamiyatga egaligi va bunday faollikning mexanizmi qanday yuzaga chiqishi haqidagi muammolarni tasniflash va baholash yotadi. 1.assotsiativ nazariyasi. ushbu nazariyaga ko‘ra o‘zlashtirilishi lozim bo‘lgan narsa va hodisalarning ongda bir vaqtda yoki birin-ketin xotiradagi mavjud ma’lumotlar bilan o‘xshashligi, yondoshligi, qarama-qarshiligi asosida bog‘lanishlar hosil qilinishi xotira samaradorligini belgilaydi. 2.geshtalt nazariyasi esa ma’lumotlarni umumlashtirib, yaxlitlab o‘rganishni tavsiya qiladi. geshtaltizm ong hodisalariga nisbatan assotsianistlarning qismlarga ajratgan holda yondashuviga avvalo qismlarni sintez qilish prinsipini, uning qismlariga nisbatan yaxlitlikning birlamchiligi prinsipini qarama-qarshi qilib qo‘yadi. mazkur ta’limot bog‘lanishlar hosil bo‘lishining negizini shakliga o‘xshashligi bo‘yicha miyadagi izlarning aynan o‘xshaydigan tarzda tuzilishini ham belgilaydigan ma’lumotning tashkil etilishini ilgari suradi. 3.freydizm nazariyasi asoschilarining fikricha, ma’lumot shaxs ehtiyoji, qiziqishi, motivi, motivatsiyasi, emotsiyasi, faoliyatining maqsadi bilan bog‘liq bo‘lsa, bu ma’lumot oson o‘zlashtirilib, sekin unutiladi. 4.bixeviorizm nazariyasi esda saqlashning muhim omili – takrorlash ekanligini e’tirof etadi. 5.mantiqiy nazariyaga ko‘ra ma’lumotlarning mazmundorligi, …

4 / 43

uri mavjud: 1) tug‘ma (irsiy) xotira; 2) orttirilgan xotira. tug‘ma xotira oddiygina qilib tushuntirganda shartsiz reflekslar yig‘indisi bo‘lsa, orttirilgan xotira esa shaxsning hayot va faoliyati jarayonida shakllanib, rivojlanib boradi. orttirilgan xotiraning o‘zi muayyan turlarga bo‘linadi: harakat xotirasi – turli harakatlar va ularni bajarilish tartibi, tezligi, sur’ati, tizimini esda qoldirish, saqlash, esga tushirishdan iborat xotira turiga aytiladi. agar insonda harakat xotirasi bo‘lmaganda edi, u bironta harakatni amalga oshirish tugul o‘sha harakatning aynan o‘zini har gal “boshdan boshlar”, o‘rganar edi. his-tuyg‘u yoki hissiy xotira. bu xotira his-tuyg‘ular, ruhiy kechinmalar, hissiyotlar bizning ehtiyojlarimiz va qiziqishlarimiz qanday qondirilayotganligidan, atrofimizdagi narsa va hodisalarning xususiyatiga nisbatan munosabatlarimiz qay tarzda amalga oshirilayotganligidan doimo xabar berib turadi. shuning uchun har bir kishining hayoti va faoliyatida hissiy xotira turi juda katta ahamiyat kasb etadi. obrazli (sensor) xotira – tasavvurlar va turmush manzaralari, shuningdek, tovushlar, ta’mlar, ranglar, shakllar bilan bog‘liq bo‘lib, u narsa va hodisalarning aniq obrazlarini, ularning xususiyatlari va …

5 / 43

a sekunddan keyin paydo bo‘lib, 15 sekunddan to 45-60 sekundgacha o‘sha ob’ektda saqlanib turadi, shundan so‘ng u asta-sekin oqara boshlaydi. natijada o‘zining aniq konturini yo‘qotadi, keyinchalik mutlaqo yo‘qolib ketadi, goho butunlay yo‘qolish uchun qaytadan paydo bo‘lishi mumkin. odamlarning individual-tipologik xususiyatlariga qarab, izchil obrazlarning aniqligi va davomiyligi turlicha bo‘lishi mumkin. eydetik obrazlar (yunon. “eydos” - obraz) izchil obrazlardan farqli ravishda bunda narsa va hodisalarning obrazlari yaqqolroq namoyon etadi. tajribalarda aniqlanishicha, eydetik obrazlar uzoq vaqt inson ongida saqlanishi, mabodo ularning izlari yo‘qolib ketgan bo‘lsa ham, lekin hech qanday qiyinchiliksiz uning siymosi qayta tiklanishi mumkin ekan. tasavvur obrazlari xotiraning yanada murakkabroq turi bo‘lib, bunda eydetik obrazlarga qaraganda ancha boy bo‘lib, o‘ziga xos xususiyatlari bilan ajralib turadi. tasavvur obrazlarini eydetik obrazlardan ajratuvchi farq – tasavvur obrazlarining polimodallik xususiyati, buning asosiy mohiyati tasavvur obrazlari ko‘rish, eshitish, teri orqali sezish izlarining tarkibiy qismlarini birlashtirishidir. masalan, meva to‘g‘risidagi tasavvur obrazi uning tashqi ko‘rinishi (shakli, rangi, mazasi, og‘irligi, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 43 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "shaxsning psixik bilish jarayonlari"

iv. shaxsning psixik bilish jarayonlari. 1.bilish jarayonlari haqida tushuncha . 2.sezgi va uning turlarining psixologik tafsifi, óziga xos xususiyatlari. 4.idrok haqida tushuncha . 5.diqqad va uning fiziologik asoslari. 6.xotiraning umumiy xarakteristikasi va fiziologik asoslari. 7.tafakkur psixologiyasining predmeti. 8.shaxsda mustaqil fikirlashni shakllantirish vositalari. 9.hayol . 10.hayol turlari . iv bobning qisqacha mazmuni xotira va mnemik jarayonlar. xotira tushunchasi. xotira nazariyalari. mnemik jarayonlar (esda olib qolish, esda saqlash, qayta esga tushirish, va unutish). xotira turlari. xotiraning individual farqlari. diqqat va sezgi. diqqat. diqqat haqida tushuncha. diqqatning fiziologik asoslari. diqqatning turlari, xususiyatlari. parishonlik. sezgi. sezgi turlari, ularning...

Этот файл содержит 43 стр. в формате DOCX (375,3 КБ). Чтобы скачать "shaxsning psixik bilish jarayonlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: shaxsning psixik bilish jarayon… DOCX 43 стр. Бесплатная загрузка Telegram