ma'ruza mavzu. ayiruv fiziologiyasi va uning yoshga bog'liq xususiyatlari

PPTX 13 стр. 559,8 КБ Бесплатная загрузка

13 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 559,8 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 13

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 13

14- ma'ruza mavzu. ayiruv fiziologiyasi va uning yoshga bog'liq xususiyatlari 14- ma'ruza mavzu. ayiruv fiziologiyasi va uning yoshga bog'liq xususiyatlari reja: 1. ayiruv jarayonlarining ahamiyati. 2. siydik hosil bo'lish jarayoni. 3. buyraklar funktsiyasining boshqarilishi. 4. siydik ajralishining yoshga bog'liq xususiyatlari 5. bolalar enurezi va uni oldini olish (gigienasi) organizmda moddalar almashinuvining to'xtovsiz borishi natijasida keraksiz ba'zi moddalar hosil bo'ladi. ular ayiruv a'zolari: buyraklar, ter bezlari, o'pka va ichak yordamida organizmdan tashqarida chiqariladi.ayrish jarayonlari ichki muhit suyuqliklarining kimyoviy tarkibi va hajmining doimiyligini saqlashda katta ahamiyatga ega bo'lib, a'zolar va tizimlar samarali ishlashi uchun zarur sharoit yaratadi. ayruv a'zolari orqali oqsil va aminokislotalarning parchalanishi tufayli vujudga keladigan mochevina, siydik kislotasi, kreatin, karbonsuvlar va yog'larning chala oksidlanishi tufayli hosil bo'ladigan atsetonli birikmalar, sut kislotasi, pirouzum kislotasi va boshqalar kiradi. bulardan tashqari, organizmdan ortiqcha mineral moddalar siydik bilan ajralib chiqadi. ayruv jarayonlarda buyraklar asosiy rolni o'ynaydi. buyraklarda ishlab chiqarilgan faol moddalar qonning osmotik bosimini …

2 / 13

rakni chayqalish va siljishdan saqlab turadi. buyraklarning ichki botiq tomonida chuqurcha mavjud bo'lib u buyrak darvozasi deb nomlanadi. buyrak darvozalari orqali buyrak arteriyasi qon olib keladi, buyrak venasidan qon hamda siydik nayi chiqib ketadi. buyrak murakkab tuzilma bo'lib u po'stloq va mag'iz qavatlardan iborat. nefron buyrakning struktura birligi hisoblanadi. u shumlyanskiy-bauman kapsulasi, koptokcha va malpigi naychalardan tuzilgan. odam buyragida 1 millionga yaqin nefronlar bor. shumlyanskiy-bauman kapsulasi ikki qavatdan iborat bo'lib, ichki qavati qon tomirli o'simtalarga tegib turadi, uni bazal filtrlaydigan membrana tashkil qiladi. shu membrana va kapsulaning qavatlari o'rtasida maxsus oraliq bo'lib, unga plazma oqib keladi. qonni koptokcha kapillyarlariga olib keladigan tomirlar diametri chiqaruvchi tomirlar diametridan 2 barobar katta bo'lganligi sababli o'simtachalarda zarur qon bosimi saqlanib turiladi.olib ketuvchi arteriollalar buyrak kanalchalriga va bu kanalchalar malpigi venalariga borib qo'shiladi. o'z navbatida bu venalar buyrak venasiga qo'shilib ketadi. o'simtachalar kapillyarlarida qon bosimi 70-80 mm simob ustuniga teng bo'lsa, buyrak kanalchalaridagi kapillyarlarida 20-40 …

3 / 13

ar bir sutkada odam buyraklari orqali 170 l ga yaqin birlamchi siydik ajralib chiqadi. kanalchalardagi reabsorbtsiya buyrak kanalchalari orqali ajralgan birlamchi siydikning asosiy qismi qonga qayta so'riladi. bu jarayon reabsorbtsiya deyiladi.qon kapillyarlariga organik, mineral moddalar va suv qaytib so'riladi. qonga 99% gacha birlamchi siydik so'riladi. buyrakda mavjud bo'lgan yuqoriga ko'tariluvchi va pastga tushuvchi burama kanalchalar va ularda suyuqliklarning turli kontsentratsiyada bo'lishi filtratsiyani boshqarib boradi. reabsorbtsiya murakkab jarayon bo'lib, u membrana orqali sodir bo'ladigan faol va passiv transportdan iboratdir. buyrak o'simtalari pushtning paydo bo'lishidan rivojlana boshlaydi. bola endi tug'ilgan paytda filtrlangan birlamchi siydik miqdori har daqiqada 20-50 ml bo'lib, 2-3 yoshlarga kelib katta odamlardek bo'lib qoladi. kanalchalardagi sekretsiya sekretsiya paytida ikki xil holat bo'lib o'tadi. birinchidan kanalchalardagi sekretsiya tufayli qondan kanalchalar bo'shlig'iga keraksiz moddalarni o'tkazish natijasida turli moddalarning siydikka ekskretsiyasi oshib ketadi. qayta so'rilmaydigan moddalar (oqsillarning oxirgi mahsuloti) organizmdan chetga to'liqlicha chiqarib yuboriladi. buyraklar funktsiyasining boshqarilishi buyraklar ishining boshqarilishi nerv va …

4 / 13

joylashgan bo'lib, uni uzunchoq miya, o'rta miya va miya yarim sharlaridagi siydik markazlari doimo nazarat qilib turadi. siydik ajralishining ixtiyoriy bo'lishi katta yarim sharlardagi markazlarning shakllanishga bog'liq. bolalarda siydik ajralishining yoshga bog'liq xususiyatlari yangi tug'ilgan bolalarning buyraklari – 12 g bo'lsa, 5-6 oyga borib 22- 24 g, 1 yoshga borib 33-34 g, 15 yoshga kelib 110-120 g bo'ladi. buyraklarning ichki tuzilishi asosan 5-7 yoshlarda shakllanadi. bola tug'ilgan paytda uning siydik pufagida 5-6 ml siydik bo'lib, uning reaktsiyasi kislotalidir. endi tug'ilgan bolalar sog'lom bo'lsa, bir sutkada har bir kg og'irligiga nisbatan 50-70 ml siydik ajratib turadi. u ko'rsatkich katta odamlarnikiga nisbatan ikki marta ko'pdir. yoshning oshishi bilan sutkalik siydik ajralishi ham kamayib boradi. umumiy siydikning ajralishi bolaning vazni oshganligi uchun oshib boradi. bir oylik bolada bir sutkada 350-360 ml, 1 yoshli bolada – 750 ml, 4-5 yoshlik bolada -1000 ml, 10 yoshda – 1,5 va jismoniy rivojlanish davrida – 2 l …

5 / 13

alishining ixtiyoriy bo'lishi katta yarim sharlar va orqa miya o'rtasidagi funktsional aloqalarning paydo bo'lishi bilan bog'liq bo'lib, u bir yoshning oxirida boshlanib, 2 yoshda to'liq shakllanadi. qovuqqa kelayotgan siydik uning ichki bosimini oshirib, baroretseptorlarni qitiqlaydi. hosil bo'lgan impulslar orqa miyadagi siydik ajralish markaziga etib boradi, signallar qovuq muskullariga etib borishi natijasida qovuq qisqaradi va siydikdan bo'shaydi. ba'zida kechasi siydik ushlay olmaslik, beixtiyor siyib qo'yish- enurez holatlari 5-10 yoshgacha bolalarda bo'lishi mumkin. ko'pincha bu bolalarning ruhiy va asabiy holatiga bog'liq bo'lib, keyinchalik o'tib ketadi. bunday bolalarni urolog va nevropatolog vrachlar tomonidan tekshirish shart. shifokor maslahati bilan kun tartibini tuzish, vaqtida dam olish, to'g'ri ovqat ratsioni tuzish, yotishdan oldin suyuqlik kam iste'mol qilish va boshqalarga amal qilinadi. bolalarni yoshligidan siydik-tanosil a'zolarining gigienasiga o'rgatish lozim. mavzu buyicha xulosa: ayirish tizimi tufayli organizmning ichki muhiti doimiyligi saqlanib turadi. organizmdagi turli zararli moddalar, yot moddalar, dorivor moddalar, ortiqcha suv va tuzlar, gazlar chiqarib yuboriladi. ayirish …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 13 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ma'ruza mavzu. ayiruv fiziologiyasi va uning yoshga bog'liq xususiyatlari"

14- ma'ruza mavzu. ayiruv fiziologiyasi va uning yoshga bog'liq xususiyatlari 14- ma'ruza mavzu. ayiruv fiziologiyasi va uning yoshga bog'liq xususiyatlari reja: 1. ayiruv jarayonlarining ahamiyati. 2. siydik hosil bo'lish jarayoni. 3. buyraklar funktsiyasining boshqarilishi. 4. siydik ajralishining yoshga bog'liq xususiyatlari 5. bolalar enurezi va uni oldini olish (gigienasi) organizmda moddalar almashinuvining to'xtovsiz borishi natijasida keraksiz ba'zi moddalar hosil bo'ladi. ular ayiruv a'zolari: buyraklar, ter bezlari, o'pka va ichak yordamida organizmdan tashqarida chiqariladi.ayrish jarayonlari ichki muhit suyuqliklarining kimyoviy tarkibi va hajmining doimiyligini saqlashda katta ahamiyatga ega bo'lib, a'zolar va tizimlar samarali ishlashi uchun zarur sharoit yaratadi. ayruv a'zo...

Этот файл содержит 13 стр. в формате PPTX (559,8 КБ). Чтобы скачать "ma'ruza mavzu. ayiruv fiziologiyasi va uning yoshga bog'liq xususiyatlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ma'ruza mavzu. ayiruv fiziologi… PPTX 13 стр. Бесплатная загрузка Telegram