ontologiya - borliq haqidagi falsafiy ta’limot

PPT 27 pages 2.5 MB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.5 MB

File type PPT

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

ontologiya-borliq falsafasi * ontologiya - borliq falsafasi. ontologiya-borliq haqidagi falsafiy ta’limot reja: 1.borliq tushunchasining mohiyati va mahnosi. 2. olamning mohiyati va unda odamning o’rni.(substansiya, ontologiya) 3. borliq va uniig mavjudlik shakllari.(moddiy, ideal, vertual, real, potensial, konkret) 4. xarakat, fazo va vaqt (makon va zamon.)ning o’zaro aloqadorligi. 5.borliqning fazo va vaqtda mavjud bo‘lish tamoyili. makon va zamon tushunchalari va ularning o‘zaro bog‘liqligi. * ontologiya – atamasi falsafada faqat, xvii asrdan beri ishlatiladi, lekin u yunoncha o'zaklarga ega bo'lib (ontos – borliq, logos – so'z, ta'limot), borliq haqidagi ta'limot degan ma'noni anglatadi. borliq – «bo'lish», «mavjud bo'lish», «hozirlik», «hozir bo'lish», «mavjudlik» ma'nolarini anglatadi. borliq falsafiy kategoriyasining mazmunini ochib beradigan qoidalar: atrof olam, predmetilar, hodisalar mavjud bo'ladi; atrof olam rivojlanadi, ichki sababga ega bo'ladi, materiya va ruh – yagona, lekin shu bilan birga qarama-qarshi mohiyatlar, real mavjud. borliq falsafiy kategoriya sifatida dunyoni butun rang-barangligi va turli-tuman namoyon bo'lish shakllari bilan yaxlit aks ettirish …

2 / 27

enid «borliq bor, yo'qliq esa – yo'q »degan o'tgan zamondagi borliq yo'qlikdir. borliq doim hozirgi zamonda mavjud bo'ladi, u faqat hozirgi zamonda o'zini namoyon etadi. * yunon olimlarining fikricha borliq yunon olimi falesningfikricha borliqning asosini suv tashkil qiladi pifagor«hamma narsa sondir», degan xulosaga keladi va erning sharsimon ekanligini birinchi bo'lib ta'kidlaydi parmenid birinchi bo'lib borliqni kategoriya sifatida tavsifladi va maxsus falsafiy tahlil predmetiga aylantirdi yunon olimi anaksimenning fikriga ko'ra hamma narsani havo boshqaradi demokrit va levkipp atomlarni muayyan modda sifatida tavsiflab, ularni «bo'shliq» - yo'qlikka zid o'laroq, «to'la» yoki «qattiq» borliq bilan tenglashtirgan ksenofan hamma narsa er va suvdan vujudga keladi deb hisoblaydi geraklit fikricha ayni bir narsa mavjud va nomavjuddir platon nafaqat moddiy, balki ideal narsalar ham borliqqa ega ekanligini falsafa tarixida birinchi bo'lib ko'rsatib berdi * sharq mutafakkirlarini fikricha, borliq ibn sino fikricha borliqning asosi “vujudi vojib” ya'ni ollohdir. vujudi vojib bu birinchi mohiyat. uning mavjudligi sababini boshqa …

3 / 27

lishlari: ob'ektiv idealizm (platon, leybnits, gegel va h.k.) sub'ektiv idealizm (berkli, yum va h.k.) asosiy holatlari asosiy holatlari barcha narsa faqatgina bilim olayotgan sub'ektning ongida mavjud; g'oyalar – insonning aqlidir; moddiy narsalarning timsollari (g'oyalari), shuningdek, faqatgina hissiy tuyg'ular orqali insonning aqlida mavjud; insonning ongidan tashqarida na materiya va na ruh mavjud. haqiqatda faqat g'oya mavjud; g'oya birlamchidir; bizni o'rat turgan borliq “g'oyalar olami” va “narsalar olami”ga bo'linadi; “g'oyalar olami” - (eydoslarning) oldindan dunyo ongida (xudo niyatida) mavjud; “narsalar olami” – moddiy dunyo bo'lib, mustaqil mavjud bo'la olmaydi va “g'oyalar olamining” timsolidir; har bir narsa – ushbu narsa g'oya- sining timsoli; “sof g'oya”ning aniq narsaga o'zgarishida yaratuvchi – xudo katta rol o'ynaydi; alohida g'oyalar (“g'oyalar olami”) bizning ongimizga bog'liq bo'lmagan holda mavjud. xususiyatlari: idealizmning kamchiligi: - “sof g'oyalar” mavjudli- gining ishonchli (manti- qiy) tushuntirilishini yo'qligi va “sof g'yaolar”- ning aniq narsalarga (materiya va g'oyaning paydo bo'lish mexanizmiga) aylanishidir; idealizm falsafaning yo'nalishi …

4 / 27

g (ruh) – yagona borliqning ikki qarama-qarshi va o'zaro bog'liq tomonlaridir; falsafaning asosiy masalasi (qay biri birlam- chi –ongmi, materiyami) aslida mavjud emas, chunki materiya va ong bir-birini to'ldiradi va doimo mavjud. deizm - falsafaning yo'nalishi bo'lib, uning tarafdorlari (18-asrning frantsuz ziyolilari) xudoning borigini tan olishgan, ularning fikricha, xudo bir marta dunyoni yaratib, olamning keyingi rivojlanishida ishtirok etmaydi va insonlarning hayoti va hatti- harakatlariga ta'sir ko'rsatmaydi (ya'ni, xudoni deyarli hech qanday “majburiyatlar”ga ega emas, faqatgina ramziy, deb tan olishgan). deistlar, shuningdek, materiyani ruhiy deb hisoblashgan va materiya bilan ruhni bir-biriga qarama-qarshi qo'yishmagan. * olamning namoyon bo’lish shakllari xilma-xildir; faqat moddiy jismlarnigina o’ziga qamrab oluvchi olamni moddiy olam deyishadi. ma’naviy, aqliy va ruhiy dunyoni qamrab oluvchi olamni ma’naviy olam deyishadi. aynan shu paytda biz bilan birgalikda mavjud bo’lgan olam aktual olam deyiladi. kelajakda mavjud bo’lishi mumkin bo’lgan olam potensial olam deyiladi. olamning mavjudligi shubhasiz bo’lgan va barcha e’tirof etadigan qismi real …

5 / 27

ayotning mavjudligi, rivojlanishi) noumenal borliq (“noumen” – so'zi, “o'z-o'zicha”) – uni tashqaridan kim kuzatayotganoigi anglashidan qat'iy nazar real mavjud borli; fenomenal borliq (“fenomen” – so'zi, “tajriba orqali berilgan hodisa”) – zohiriy borliq, ya'ni biluvchi sub'ekt qanday ko'rishiga bog'liq. * ontologiya-borliq falsafasining muammolari borliq va yo'qlik mavjudlik va nomavjudlik tirik tabiat borlig'ning ikkinchi darajasi ruhsiz jismlar borlig'i inson ongi borlig'i 1.barcha predmetlar 2.hayvonlar 3.o'simliklar 1.muayyan odamlar bolig'i 2.ijtimoiy borliq 3. ideal borliq tirik tabiat borlig'ining birinchi darajasi mikro elementar zarralar, korpuskulalar, atomlar, elektronlar, protonlar * borliqning xozirgi zamon shakllari virtual borlig'i energiya borlig'i 1.materiya 2. harakat 3. fazo 4. vaqt 5. in’ikos 6. ong va boshqalar. borliqning atributlari. muayyan predmet va hodisaning mavjudligini belgilovchi, namoyon qiluvchi xususiyatlarni atributlar deyiladi. borliqning ham bir qancha atributlari mavjuddir. ular quyidagilardir: * * fazo 3 o’lchovga ega bo’lib, narsalarning ko’lamini, hajmini, o’zaro joylashish tartibini, uzlukli yoki uzluksizligini ifodalasa, vaqt bir o’lchovga ega bo’lib, hodisalarning ketma-ketligi, …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ontologiya - borliq haqidagi falsafiy ta’limot"

ontologiya-borliq falsafasi * ontologiya - borliq falsafasi. ontologiya-borliq haqidagi falsafiy ta’limot reja: 1.borliq tushunchasining mohiyati va mahnosi. 2. olamning mohiyati va unda odamning o’rni.(substansiya, ontologiya) 3. borliq va uniig mavjudlik shakllari.(moddiy, ideal, vertual, real, potensial, konkret) 4. xarakat, fazo va vaqt (makon va zamon.)ning o’zaro aloqadorligi. 5.borliqning fazo va vaqtda mavjud bo‘lish tamoyili. makon va zamon tushunchalari va ularning o‘zaro bog‘liqligi. * ontologiya – atamasi falsafada faqat, xvii asrdan beri ishlatiladi, lekin u yunoncha o'zaklarga ega bo'lib (ontos – borliq, logos – so'z, ta'limot), borliq haqidagi ta'limot degan ma'noni anglatadi. borliq – «bo'lish», «mavjud bo'lish», «hozirlik», «hozir bo'lish», «mavjudlik» ma'nolarini anglatad...

This file contains 27 pages in PPT format (2.5 MB). To download "ontologiya - borliq haqidagi falsafiy ta’limot", click the Telegram button on the left.

Tags: ontologiya - borliq haqidagi fa… PPT 27 pages Free download Telegram