terminlarni tarjima qilishning asosiy usullari va xususiyatlari

DOCX 29 pages 77.1 KB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 77.1 KB

File type DOCX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

kurs ishi mavzu: terminlarni tarjima qilishning asosiy usullari va xususiyatlari kirish………………………………………………..... 3 i bob tarjimada nutq uslubi va grammatik bog‘liqlikning nazariy asoslari…...…… 6 1.1. tarjima nazariyasida nutq uslubi va grammatik bog’liqlik tushunchasining o‘rni……..………………….. 6 1.2. nutq uslubi va grammatik tuzilmaning tarjima jarayoniga ta’siri ………………………………………... 11 ii bob ingliz tilidan o‘zbek tiliga tarjimada nutq uslubi va grammatik bog ‘liqlikni saqlash muommolari…………… 19 2.1. tarjimada uslubiy xatolar va ularning oldini olish yo’llari…………………………………………………… 19 2.2. grammatik muvofiqlikni saqlashning usullari.………..… 22 xulosa …………………………………………………………… 28 foydalanilgan adabiyotlar………………………………… 30 kirish bugungi globallashuv davrida turli millatlar va xalqlar o‘rtasida o‘zaro axborot almashinuvi, madaniy, ilmiy va iqtisodiy hamkorlik kun sayin ortib bormoqda. bu jarayonda tarjima san’ati va tarjimonlik faoliyati muhim vosita bo‘lib xizmat qiladi. tarjima faqatgina so‘z yoki gaplarni bir tilga ko‘chirish emas, balki ikki tilda mavjud bo‘lgan mazmun, uslub, kontekst va grammatik tuzilmani to‘g‘ri va tabiiy tarzda yetkazib bera olish san’atidir. tarjimada nutq uslubi va grammatik bog‘liqlik …

2 / 29

nda bo‘ladi. ularning tarjimasida ham ana shunday xususiyatlarni saqlab qolish muhim vazifalardan biridir. shuningdek, grammatik bog‘liqlikning to‘g‘ri uzatilishi matnning mantiqiy izchilligini ta’minlaydi. ko‘makchilar, ergash gaplar, zamon mosligi, olmoshlar va bog‘lovchilarning noto‘g‘ri qo‘llanishi tarjimada ma’no buzilishiga olib kelishi mumkin. shu sababli grammatik bog‘liqlikni to‘g‘ri ifodalash tarjimaning muhim bosqichidir. mazkur kurs ishida tarjimada nutq uslubi va grammatik bog‘liqlik masalalari nazariy hamda amaliy jihatdan yoritiladi. asosiy e’tibor — ularning tarjima jarayonidagi o‘rni, ahamiyati, yuzaga keladigan qiyinchiliklar va ularni bartaraf etish yo‘llariga qaratiladi. kurs ishining dolzarbligi. bugungi globallashuv, xalqaro hamkorlik va madaniy almashinuv kuchayib borayotgan davrda tarjima faoliyatining ahamiyati sezilarli darajada ortib bormoqda. turli sohalarda — ilm-fan, adabiyot, ommaviy axborot vositalari, texnika, qonunchilik va ta’lim tizimida — sifatli tarjima katta ehtiyojga ega. shu bois, tarjimada matnning uslubiy xususiyatlarini saqlash va grammatik bog‘liqlikni to‘g‘ri ifodalash masalalari dolzarb ilmiy-amaliy muammolardan biri hisoblanadi. ko‘plab tarjimalarda uslubning yo‘qolishi yoki grammatik uzilishlar yuzaga kelishi matnning asosiy mazmuni, ifoda kuchi …

3 / 29

atik aniqlik masalalariga chuqur e’tibor qaratishi zarur. shunday ekan, ushbu kurs ishi mavzusi nafaqat nazariy, balki amaliy jihatdan ham dolzarb bo‘lib, zamonaviy tarjimashunoslikda muhim o‘rin tutadi. muammoning o‘rganilganlik darajasi. mazkur kurs ishini yozish davomida milliy va xorijiy adabiyotlar o‘rganilib, mavzuga doir materiallar tahil qilindi. tarjimada nutq uslubi va grammatik bog‘liqlik masalasi tilshunoslik va tarjima nazariyasida keng o‘rganilgan. bu borada v.n. komissarov, l.s. barxudarov, p. newmark kabi xorijiy, shuningdek, m.x. ahmedova, a.a. jabborov kabi o‘zbek olimlarining ilmiy ishlari asos bo‘lib xizmat qildi. ularning tadqiqotlarida grammatik muvofiqlik va stilistik ekvivalentlik tarjima sifati uchun muhim omil sifatida ko‘riladi kurs ishining maqsadi. tarjima jarayonida nutq uslubi va grammatik bog‘liqlikning o‘zaro uyg‘unligini o‘rganish, ularning tarjima sifatiga ta’sirini tahlil qilish. kurs ishining vazifalari. kurs ishining maqsadidan kelib chiqqan holda quyidagi vazifalar belgilandi: · nutq uslubi va grammatik bog‘liqlik tushunchalarini ilmiy asosda ochib berish; · tarjima amaliyotida bu tushunchalarning qanday qo‘llanishini tahlil qilish; · turli uslubdagi matnlardan …

4 / 29

ham izchil tarzda tahlil qiladi. tarjimaning muhim vazifalaridan biri — asl matnning uslubiy ohangini va grammatik yaxlitligini buzmasdan, uni qabul qiluvchi til vositalari orqali tabiiy va tushunarli shaklda yetkazishdir. tarjima jarayoni ikki asosiy komponentga tayangan holda amalga oshiriladi. mazmun (semantika) — asl matnning mohiyatini, g‘oyasini, axborotini to‘g‘ri yetkazish, forma (uslub va grammatika) — bu axborotni muayyan shaklda (uslubda) va tilga mos grammatik tuzilmada ifodalashdir. mazmunga e’tibor berilib, forma (ya’ni uslubiy va grammatik aniqlik) e’tibordan chetda qolsa, matn o‘z ta’sir kuchini yo‘qotadi. bu ayniqsa adabiy, publitsistik, ilmiy va hatto rasmiy matnlar uchun muhimdir. nutq uslubi — bu til vositalarining muayyan maqsadga yo‘naltirilgan, ijtimoiy-iqtisodiy, madaniy yoki estetik vaziyatga mos holda tanlanib qo‘llanishidir. u asosan matnning kommunikativ maqsadini, muallifning uslubiy niyatini va o‘quvchiga ta’sir kuchini ifodalaydi. tarjimon bu uslubiy ko‘rsatkichlarni to‘g‘ri aniqlay olmasa, matnning asosiy g‘oyasi va emotsional ohangi yo‘qoladi. tarjimashunos olim v.n. komissarov bu haqda shunday deydi: “tarjima faqat tilni emas, balki …

5 / 29

bilan ohangni saqlash, metafora va epitetlarni mos ifoda bilan almashtirish ilmiy terminologik aniqlik, lo‘ndalik terminlarni to‘g‘ri tanlash, grammatik qat’iylik rasmiy-idoraviy hujjatlash, standart iboralar stilistik soddalik, so‘z tartibi va rasmiylikni saqlash publitsistik bahsli, da’vatkor, ijtimoiy faol emotsionallik, so‘z tanlashga e’tibor, aniqlik so‘zlashuv og‘zaki tildan olingan, tabiiy erkinlikni saqlash, begona grammatik buzilishlardan qochish uslubiy xatolar misoli: · asl matn (inglizcha): he passed away peacefully. · xato tarjima: u tinchgina yo‘q bo‘ldi. · to‘g‘ri tarjima: u tinchgina olamdan o‘tdi. bu yerda passed away — badiiy, muloyim ifoda bo‘lib, “yo‘q bo‘ldi” iborasi uslubiy jihatdan qo‘pol ko‘rinadi. grammatik bog‘liqlik — bu matnni tashkil etuvchi komponentlar (so‘z, so‘z birikmasi, gap) o‘rtasida yuzaga keladigan sintaktik, morfologik va semantik izchillik bo‘lib, u matnning yaxlit va tushunarli bo‘lishini ta’minlaydi. tarjima nazariyasida grammatik bog‘liqlik gaplar orasidagi zamon, shaxs, birlik-ko‘plik, kelishik kabi grammatik kategoriyalarning muvofiqligi orqali ifodalanadi. bu holat tilning strukturaviy mustahkamligini saqlashda va mazmunni buzmasdan yetkazishda asosiy vositalardan biri sanaladi. …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "terminlarni tarjima qilishning asosiy usullari va xususiyatlari"

kurs ishi mavzu: terminlarni tarjima qilishning asosiy usullari va xususiyatlari kirish………………………………………………..... 3 i bob tarjimada nutq uslubi va grammatik bog‘liqlikning nazariy asoslari…...…… 6 1.1. tarjima nazariyasida nutq uslubi va grammatik bog’liqlik tushunchasining o‘rni……..………………….. 6 1.2. nutq uslubi va grammatik tuzilmaning tarjima jarayoniga ta’siri ………………………………………... 11 ii bob ingliz tilidan o‘zbek tiliga tarjimada nutq uslubi va grammatik bog ‘liqlikni saqlash muommolari…………… 19 2.1. tarjimada uslubiy xatolar va ularning oldini olish yo’llari…………………………………………………… 19 2.2. grammatik muvofiqlikni saqlashning usullari.………..… 22 xulosa …………………………………………………………… 28 foydalanilgan adabiyotlar………………………………… 30 kirish bugungi globallashuv davrida turli millatlar va xalqlar o‘rtasida o‘zaro a...

This file contains 29 pages in DOCX format (77.1 KB). To download "terminlarni tarjima qilishning asosiy usullari va xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: terminlarni tarjima qilishning … DOCX 29 pages Free download Telegram