terminlarni tarjima qilishning asosiy usullari va xususiyatlari

DOCX 27 pages 57.2 KB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 57.2 KB

File type DOCX

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

kurs ishi mavzu: terminlarni tarjima qilishning asosiy usullari va xususiyatlari mundarija kirish...................................................................................................................3 asosiy qism: i bob. ingliz va o‘zbek tillarida stilistik uslublarning nazariy asoslari 1.1. nutq uslublarining umumiy tushunchasi va tasnifi ..........................................7 1.2. nutqning stilistik xususiyatlarining ingliz va o‘zbek tillarida nazariy jihatdan taqqoslanishi...................12 ii bob. ingliz va o‘zbek ilmiy-texnik matnlarida stilistik xususiyatlarning amaliy tahlili 2.1. ingliz va o‘zbek ilmiy-texnik matnlarida ilmiy , rasmiy, publisistik va boshqa uslublarning qo‘llanilishi 2.2. til uslublarining tarjima jarayonidagi ifodaviy imkoniyatlari xulosa 48 foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati kirish hozirgi davrda ilmiy-texnik taraqqiyotning yuksalishi natijasida turli tarmoqlarda axborot almashinuvi tobora kengayib bormoqda. xususan, texnika, muhandislik, axborot texnologiyalari, fizika, kimyo, tibbiyot, ekologiya kabi fan sohalarida yaratilgan ilmiy-texnik matnlar nafaqat mutaxassislar, balki keng jamoatchilik, ta’lim muassasalari, tarjimonlar, jurnalistlar, ilmiy izlanish olib boruvchi shaxslar uchun ham muhim manbaga aylanmoqda. ushbu matnlar o‘zining uslubiy, sintaktik, terminologik va stilistik xususiyatlari bilan boshqa matn turlaridan farqlanadi. ilmiy-texnik matn – bu ma’lum fan yoki texnik …

2 / 27

azardan, ilmiy-texnik matnlar quyidagi belgilar bilan ajralib turadi: · aniqlik va mantiqiy izchillik – har bir fikr asosli, tushunarli va izchil ifodalangan bo‘ladi; · terminlarga boylik – matnda aniq va umumlashgan ilmiy atamalar ko‘p ishlatiladi; · xolislik va ob’ektivlik – sub’ektiv fikrlardan, hissiy baholardan holi bo‘ladi; · soddalashtirilgan va standartlashtirilgan grammatik tuzilmalar – noto‘g‘ri tushunilmaslik ehtimolini kamaytirish uchun; · sifatli muloqotga xizmat qiluvchi vositalar – formulalar, grafikalar, chizmalar, havolalar. bunday matnlar tilshunoslikda stilistika, uslubshunoslik, tarjima nazariyasi va matnshunoslik kabi yo‘nalishlarda alohida tahlil qilinadi. ular mazmunan murakkab bo‘lishiga qaramay, shaklan ixcham, qat’iy va mantiqan mukammal bo‘lishi talab etiladi. o‘zbek va ingliz tillarida tuzilgan ilmiy-texnik matnlarni tahlil qilishda til vositalarining tanlanishi, sintaktik qurilish, terminlar tuzilishi, stilistik vositalarning qo‘llanish darajasi o‘ziga xoslik kasb etadi. ingliz tilida bunday matnlar ko‘pincha passiv konstruktsiyalar, impersonal ifodalar, qisqartmalar va ko‘p bo‘g‘inli atamalar bilan ajralib tursa, o‘zbek tilida esa so‘z tartibining qat’iyligi, affikslarning roli va tarjima qilingan terminlarga …

3 / 27

exnik adabiyotlar ko‘p sonli atamalardan, shuningdek, ma’lum so‘z va iboralardan foydalanish bilan tavsiflanadi. bunda gaplar kengayish bilan tavsiflanadi, ya’ni gapning bosh bo‘laklari atrofida ko‘p sonli kichik bo‘laklarni guruhlash, katta aniqlovchi guruhlar va taqsimlangan bir hil bo‘laklarning mavjudligi, kirish konstruktsiyalarining keng qo‘llanilishi, shuningdek, murakkab birikma va jumlalarning qo‘llanilishi kabi. tarjima malakasini egallash tarjima bilan shug‘ullanuvchi shaxsning tayyorgarlik darajasi va xususiyatiga qarab turlicha amalga oshiriladi. yaxshi texnik tayyorgarlikka ega, ammo chet tilini yetarli darajada bilmaydigan shaxslar uchun birinchi navbatda, lingvistik hodisalardagi muammolar, ya’ni ma’noni tushunishdagi asosiy qiyinchiliklar kelib chiqadi. bunda jumladagi alohida so'zlar o'rtasida semantik aloqalarni o'rnatish, tilni tushunish, tuzilmalar, ularning tarjimasini to‘g‘ri variantini tanlash, lug‘atdan so‘zni topish qobiliyati va boshqalar. ilmiy va texnik adabiyotlarni deyarli lug'atdan foydalanmasdan o‘qiy olish uchun qancha so‘zni bilish kerak? tarjimani o‘qitish bo‘yicha maxsus tadqiqotlar va tajriba shuni ko‘rsatadiki, buning uchun 2500-3000 ta so‘z lug‘ati yetarli. minimal lug‘atga birinchi navbatda qanday so‘zlar kiritilishi kerak? odatda, ilmiy-texnik matnning …

4 / 27

. shunday sharoitda ingliz tilidagi ilmiy-texnik matnlarni o‘zbek tiliga to‘g‘ri, aniq va uslubiy jihatdan ekvivalent tarzda tarjima qilish, bu matnlarni chuqur o‘rganish, tahlil qilish va qiyosiy stilistik tahlil asosida umumlashtirish zamonaviy tilshunoslikning dolzarb yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi. tarjimonlar, tilshunoslar va ilmiy xodimlar uchun ingliz va o‘zbek tillaridagi stilistik tizimlarning farqlari, nutq uslublarining qo‘llanishi, sintaktik va leksik qurilmalarning mosligi kabi omillarni bilish muhim hisoblanadi. bu nafaqat tarjimaning sifatiga, balki ilmiy axborotning tushunarli va ishonchli yetkazilishiga ham ta’sir ko‘rsatadi. shuningdek, bu mavzu til madaniyatini shakllantirish, ilmiy savodxonlikni oshirish va kasbiy kommunikatsiya madaniyatini rivojlantirish nuqtayi nazaridan ham katta ahamiyatga ega. o‘zbek tili asosida xalqaro darajadagi ilmiy-texnik axborotlarni ifoda etish, ularni sifatli tarjima qilish va ekvivalent matnlar yaratish orqali tilning zamonaviy kommunikatsion quvvatini oshirish mumkin. shu sababli, ingliz va o‘zbek tillarida yaratilgan ilmiy-texnik matnlar stilistikasini o‘rganish, ularning nutq uslublari doirasidagi qo‘llanilishiga ilmiy yondashuv bilan tahlil qilish nafaqat nazariy, balki amaliy jihatdan ham dolzarb masala bo‘lib …

5 / 27

lar asosida ilmiy va rasmiy uslublarning o‘ziga xos belgilarini aniqlash; · ingliz va o‘zbek tillaridagi ilmiy-texnik matnlarni taqqoslash asosida stilistik farqlarni aniqlash; · tarjimaning stilistik adekvatligi muammolarini tahlil qilish va amaliy misollar bilan asoslash. kurs ishining predmeti va ob’yekti. tadqiqotning ob’ekti – ingliz va o‘zbek tillaridagi ilmiy-texnik matnlar.tadqiqotning predmeti – bu matnlarda ishlatilgan nutq uslublarining stilistik xususiyatlari. kurs ishining metodlari. kurs ishida stilistik tahlil, taqqosloviy metod, tarjimaviy tahlil, matnshunoslik va lingvokulturologik yondashuvlardan foydalanildi. mazkur tadqiqot natijalari ingliz tilidan o‘zbek tiliga ilmiy-texnik tarjimalar bilan shug‘u llanuvchi mutaxassislar, tarjimonlar, tilshunoslar, shuningdek, amaliy stilistika va tarjima nazariyasini o‘rganuvchi talabalar uchun foydali bo‘lishi mumkin. kurs ishining tuzilishi va hajmi.kurs ishi kirish, ikki asosiy bob, har bir bobda ikki kichik bo‘lim, xulosa va foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxatidan iborat. i bob. ingliz va o‘zbek tillarida stilistik uslublarning nazariy asoslari 1.1 nutq uslubi tushunchasi va uning tasnifi til inson tafakkurining eng muhim vositasi bo‘lib, u turli nutq vaziyatlarida …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "terminlarni tarjima qilishning asosiy usullari va xususiyatlari"

kurs ishi mavzu: terminlarni tarjima qilishning asosiy usullari va xususiyatlari mundarija kirish...................................................................................................................3 asosiy qism: i bob. ingliz va o‘zbek tillarida stilistik uslublarning nazariy asoslari 1.1. nutq uslublarining umumiy tushunchasi va tasnifi ..........................................7 1.2. nutqning stilistik xususiyatlarining ingliz va o‘zbek tillarida nazariy jihatdan taqqoslanishi...................12 ii bob. ingliz va o‘zbek ilmiy-texnik matnlarida stilistik xususiyatlarning amaliy tahlili 2.1. ingliz va o‘zbek ilmiy-texnik matnlarida ilmiy , rasmiy, publisistik va boshqa uslublarning qo‘llanilishi 2.2. til uslublarining tarjima jarayonidagi ifodaviy imkoniyatlari xulosa 48 f...

This file contains 27 pages in DOCX format (57.2 KB). To download "terminlarni tarjima qilishning asosiy usullari va xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: terminlarni tarjima qilishning … DOCX 27 pages Free download Telegram