so‘zlarning shakl va ma’no munosabati

DOCX 24 pages 75.5 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 75.5 KB

File type DOCX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

kurs ishi mavzu: so‘zlarning shakl va ma’no munosabati mundarija: kirish…………………………………………………………….........……2 i bob. so’zlarning shakl va ma’no munosabatiga ko’ra turlari..……….5 1.1. so’zlarning shakl munosabati….…………………….………..….......6 1.2. so’zlarning ma’no munosabati….…………………….………….......7 ii bob. leksik shakl va maʼno munosabatining leksikologiya va semantika kontekstidagi o‘rni …………………………………………………..……..18 2.1. semantik yondashuvlar va leksik birliklarning maʼno shakllanishi..…........23 2.2. leksikaning dinamikasi: yangi so‘zlar, o‘zgarishlar va ularning ma'nolariga ta'siri………....................................................................................................24 xulosa……...………………………………………….………................…28 foydalanilgan adabiyotlar…………………………………........……..….29 kirish mavzuning dolzarbligi. leksika tilshunoslikning asosiy bo‘limlaridan biri bo‘lib, u tilning so‘z boyligini, so‘zlarning ma'nolarini, shaklini va ularning o‘zaro aloqasini o‘rganadi. har bir so‘z nafaqat o‘ziga xos shaklga, balki ma'noga ega bo‘lib, bu ikki jihat o‘rtasidagi munosabat tilning murakkab va dinamik tabiati haqida ko‘p narsalarni aytib beradi. leksikaning shakli va ma'nosi o‘rtasidagi bog‘liqlik har bir so‘zning til tizimidagi o‘rnini belgilaydi va tilning semantik tuzilishini anglashda muhim ahamiyatga ega. so‘zning shakli uning fonetik, morfologik va sintaktik tarkibidan iborat bo‘lsa, ma'nosi esa uning semantik yukini ifodalaydi. so‘zning shakli va ma’nosi o‘rtasidagi …

2 / 24

eksikaning shakli va ma'nosini bir-biridan ajratib, ular orasidagi o‘zaro aloqalarni o‘rganish, shuningdek, bu munosabatlarning semantika va morfologiya nuqtai nazaridan qanday aks etishini ko‘rsatish zarur. kurs ishida leksikaning shakl va ma'no munosabati tushunchalarining nazariy asoslari, shuningdek, bu munosabatlarning tilda qanday ifodalanishi va amaliy misollar orqali namoyish etilishi ko‘rib chiqiladi. shakl va ma'noning bir-biriga qanday ta'sir ko‘rsatishi va bu jarayonlarning leksik birliklarning semantik rivojlanishiga qanday ta'sir qilishini aniqlash muhim hisoblanadi. kurs ishining maqsad va vazifalari. ushbu kurs ishini yozishda savod o‘rgatishning tayyorlov davrida o‘quvchilarni yozuvga o‘rgatishasosiy maqsad qilib belgılandı. ushbu maqsadni amalga oshirishda quyidagi vazifalar amalga oshirish: · so’zlarning shakl munosabatini o’rganish; · so’zlarning ma’no munosabatini o’rganish; · semantik yondashuvlar va leksik birliklarning maʼno shakllanishini o’rganish; · leksikaning dinamikasi: yangi so‘zlar, o‘zgarishlar va ularning ma'nolariga ta'sirini o’rganish; kurs ishi obyekti va usullari. kurs ishining muammosiga oid falsafiy, psixologik, pedagogik hamda metodik adabiyotlar ta'lim mazmunini yontuvcdhu me'yoriy hujjatlar mazmunini o‘rganish va tahlil qilish, …

3 / 24

sa, foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxatidan iborat. i bob. so’zlarning shakl va ma’no munosabatiga ko’ra turlari 1.1. so’zlarning shakl munosabati tildagi so‘zlarning ma’lum qismi shakl yoki ma’nosiga ko‘ra o‘zaro aloqador butunliklarni tashkil etadi. bunday butunliklardagi so‘zlar ana shu xususiyatlariga ko‘ra ikki guruhni tashkil qiladi: 1) omonimlar, omoshakllar, omofonlar, omograflar va paronimlar shakliga ko‘ra; 2) sinonimlar, antonimlar esa o‘zaro mazmun uzviyligi yoki zidligiga ko‘ra alohida guruhga mansub bo‘ladi. 1. omonimlar yunoncha homos-bir xil, onoma-nom so‘zlaridan olingan bo‘lib, talaffuzi va yozilishi bir xil, ammo alohida ma’nolarga ega bo‘lgan so‘zlardir. bunday so‘zlar leksik omonimlar deyiladi. masalan: kuya - hasharot, kuya - qozonning kuyasi. omonimlar bir va bir necha turkumga mansub bo‘lishi mumkin. masalan: chang - gard va cholg‘u asbobi ma’nolari bilan ot turkumiga mansub; o‘t-olov, ko‘kat kabi ma’nolari bilan ot so‘z turkumiga mansub, o‘t - fe’lining buyruq-istak mayli ekanligi kabilar shular jumlasidandir. bir xil so‘z turkumiga mansub omonimlar turli grammatik qo‘shimchalar bilan shakllanganda ham ularda …

4 / 24

afonlariga) ega bo‘lgan. biroq, hozirgi adabiy tilda ular farqlanmaydi. 2. ko‘p ma’noli so‘zlar o‘rtasidagi ma’no bog‘lanishning uzilishi, zaiflashishi asosida ham omonimlar shakllanadi. masalan, ko‘k so‘zi, dastlab, ko‘k rang (sifat) tushunchasiga ega bo‘lgan. keyinchalik bu so‘z metafora (o‘xshashlik) asosida osmon tushunchasiga nisbatan ham ishlatila boshlagan. hozir ular o‘rtasidagi bunday ma’no bog‘lanish yo‘qolib, omonim so‘z hosil bo‘lgan. xuddi shunday holatni dam so‘zining nafas, hordiq, harorat, bosqon ma’nolarida ishlatilishi misolida ham kuzatish mumkin. 3.umumturkiy yoki asl o‘zbekcha so‘zlar o‘zga tillardan so‘z o‘zlashtirish asosida ham shakldoshlikka ega bo‘lib qolishi mumkin. masalan, bog‘ (mevazor) va bog‘ (bog‘langan narsa, beda bog‘i); tok (uzum novdasi) va tok (elektor toki), tom (uy tomi) va tom (kitob jildi) so‘zlari o‘zbekcha-tojikcha hamda o‘zbekcha-rus va yevropa tillaridan o‘zlashgan so‘zlarning o‘xshash fonetik qiyofasi asosida yuzaga kelgan omonim so‘zlardir. 4. ma’lum bir so‘zning o‘zak-negizidan qo‘shimchalar orqali yangi so‘zlar yasalishi natijasida shakldosh so‘zlar hosil bo‘ladi. masalan: oylik olmoq, oylik reja birikmalaridagi oylik so‘ziga qo‘shilgan …

5 / 24

agi buyruq fe’li va boshqalar.[footnoteref:2] [2: vafoyeva, m., & mardonova, f. (2022). so ‘zlarning tuzilishiga ko ‘ra turlari. integration of science, education and practice. scientific-methodical journal, 3(10), 156-160. ] bu so‘zlarga boshqa grammatik qo‘shimchalar qo‘shilganda bir-birlaridan tamomila ajralib, omonimlik yo‘qoladi. masalan: oqaray, oqarsin - oqaradi, oqarsan; yozning, yozni, yozga, yozda, yozdan - yozay, yozgin, yozsin kabi holatlarda omonimlik mavjud emas. 3. omofonlar fonetik tarkibi ma’lum tovush bilan farqlanadigan, lekin talaffuzda shakldosh bo‘lib qoladigan so‘zlardir. omofonlardagi o‘zaro farq ular tarkibidagi bitta fonemada bo‘ladi va ular, asosan, jarangli va jarangsiz juftliklar va hosil bo‘lish o‘rniga ko‘ra yaqin bo‘lgan tovushlarning talaffuzda bir xillik kasb etishida ko‘zga tashlanadi. masalan, sud - sut, tanbur - tambur, tub-tup , yetdi - yetti kabi so‘zlar talaffuzi omofonlarni yuzaga keltiradi. 4. omograflar yozilishi bir xil bo‘lgan shakldosh so‘zlardir. omograflar ma’nosi va fonetik tarkibi, talaffuzi jihatidan boshqa - boshqa, faqat yozilish shakli jihatdan bir xil bo‘lgan so‘zlardir. masalan, tol …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "so‘zlarning shakl va ma’no munosabati"

kurs ishi mavzu: so‘zlarning shakl va ma’no munosabati mundarija: kirish…………………………………………………………….........……2 i bob. so’zlarning shakl va ma’no munosabatiga ko’ra turlari..……….5 1.1. so’zlarning shakl munosabati….…………………….………..….......6 1.2. so’zlarning ma’no munosabati….…………………….………….......7 ii bob. leksik shakl va maʼno munosabatining leksikologiya va semantika kontekstidagi o‘rni …………………………………………………..……..18 2.1. semantik yondashuvlar va leksik birliklarning maʼno shakllanishi..…........23 2.2. leksikaning dinamikasi: yangi so‘zlar, o‘zgarishlar va ularning ma'nolariga ta'siri………....................................................................................................24 xulosa……...………………………………………….………................…28 foydalanilgan adabiyotlar…………………………………........……..….29 kiris...

This file contains 24 pages in DOCX format (75.5 KB). To download "so‘zlarning shakl va ma’no munosabati", click the Telegram button on the left.

Tags: so‘zlarning shakl va ma’no muno… DOCX 24 pages Free download Telegram

so‘zlarning shakl va ma’no munosabati

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "so‘zlarning shakl va ma’no munosabati"

Similar files