ilmiy va texnik tarjimada madaniy jihatlar

DOCX 33 pages 71.0 KB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 71.0 KB

File type DOCX

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

kurs ishi mavzu: ilmiy va texnik tarjimada madaniy jihatlar mundarija kirish...................................................................................................................3 asosiy qism: i.bob.ilmiy-texnik matnlarda madaniy jihatlar 1.1. terminologiya: 1.2. madaniy terminlarning tarjimaga ta'siri. 6 1.3.til shakli va sintaksis ii bob.tarjima strategiyalari 2.1.newmarkning madaniy kategoriyalari: 2.2.madaniy elementlarni tarjimaga qo‘llash xulosa 40 foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati 41 kirish madaniy xususiyatlarning tarjimasi madaniy antropologiya, insoniyat madaniyati masalalariga bagʻishlangan antropologiya sohasi doirasida ham oʻrganilishi kerak boʻlgan tushunchadir. ushbu intizom tarjimaga madaniy farqlar nuqtai nazaridan qaraydi. darhaqiqat, tarjimashunoslik nafaqat lingvistik muammolarga, balki turli xalqlarning madaniy sharoitlariga ham asoslanadi. antropologiya nuqtai nazaridan tarjimon manba va tarjima tili madaniyatlari oʻrtasidagi oʻzaro taʼsir muammolarini hisobga olishi kerak, yaʼni u madaniy manba nuqtai nazarini ham, maqsadli madaniyatni ham hurmat qilishi kerak. vilgelm fon gumboldt 1796-yil 23-iyulda a. v. shlegelga yo‘llagan maktubida tarjima haqida shunday fikr bildirgan: „menga har qanday tarjima, albatta, imkonsiz vazifani hal qilishga urinishdek tuyuladi. negaki, har bir tarjimon o‘z xalqining didi va tili hisobiga o‘z asliyatiga …

2 / 33

ar va jamiyatlar boshqalardan ustundir va shuning uchun bu taʼsir tarjimada madaniy oʻziga xoslikning oʻtkazilishini cheklaydi. darhaqiqat, tarjimada madaniy oʻziga xoslikni etkazishda, matnni oʻquvchilarga madaniy jihatdan tushunarli qilish uchun maqsadli til manba madaniyatida ustunlik qilishi mumkin. madaniyatning mohiyatini tushunish juda qiyin, shuning uchun tarjimada madaniy oʻziga xosliklarni uzatish, albatta, cheklangan, ayniqsa madaniyatlar oʻrtasida ajratilishi kerak boʻlgan chegaralar mavjud. tarjimada madaniy oʻziga xoslikni uzatishning bu chegarasi amerikalik tilshunos va antropolog eduard sapirning nazariyasida ham tushuntirilgan: „turli jamiyatlar yashaydigan dunyolar bu — turli xil olamlar va bir xil bolmagan dunyoladir.“ „har bir til jamoasining o‘ziga xos dunyo idroki mavjud bo‘lib, u boshqa til jamoalari idrokidan farq qiladi va til tomonidan belgilangan turli olamlarning mavjudligini nazarda tutadi“. baʼzi tilshunos olimlarning fikricha, tarjima qilina olmasligi faqat tilning cheklanganligidan emas, balki tarjimadagi madaniy toʻsiqlardan ham kelib chiqadi. baʼzi tilshunoslarning fikriga koʻra, masalan, ch. l. renn, xalqlar oʻrtasidagi qarashlardagi farqlar shartli ravishda madaniyatlarning tarjima qilinishiga cheklovlar …

3 / 33

yat tushunchasini anglatadi. madaniyat ikki xil maʼnoga ega: birinchisi madaniyatni rivojlangan davlatdagi sivilizatsiyalashgan jamiyat deb taʼriflasa, ikkinchisi madaniyatni odamlarning xulq-atvori va turmush tarzi yigʻindisi deb qaraydi. yuqorida aytib oʻtilganidek, madaniyat tarjimada muhim rol va ahamiyatga ega. katanning fikriga koʻra, madaniyat — bu dunyoning umumiy modeli, odamlarning harakatlari va munosabatlariga rahbarlik qila oladigan eʼtiqodlar, qadriyatlar va strategiyalarning ierarxik modeli. madaniyatni turli yoʻllar bilan, masalan, taʼlim orqali olish mumkin. sivilizatsiya atamasi odamlar tufayli oʻz madaniyatini yaratishga muvaffaq boʻlgan rivojlangan insoniyat jamiyati sifatida taʼriflanadi. ushbu konsepsiyaga koʻra, tarjimon madaniy rivojlanish masalasini hal qilgan holda matnni tarjima qilishi mumkin. bu holda nyumark tarjimaning madaniy qadriyatga ega ekanligiga, yaʼni tarjima butun dunyo madaniyatlari rivojiga hissa qo‘shishiga ishonch hosil qiladi. sivilizatsiya alifbo, lugʻatlar kabi ochiq muloqot usullarini yaratishga, tillar va adabiyotlarning ulkan rivojlanishiga olib kelsa-da, bu jarayon madaniy tarjima sohasida yangi savollarni tugʻdiradi. madaniyat mafkuraviy jihatdan mamlakat jamiyati va siyosatiga juda katta taʼsir koʻrsatadi. even-zohar, susan …

4 / 33

. tarjimonlar manba va maqsad madaniyatlarini chuqur tushunib, madaniy xususiyatlarni hisobga olish orqali matnning asl ma’nosini to‘liq va aniq yetkazadilar. aks holda, madaniy farqlar va kontekstni e’tiborga olmaslik tarjimada noto‘g‘ri tushunchalar va ma’lumotlarning yo‘qolishiga olib kelishi mumkin.bugungi globalizatsiya davrida turli madaniyatlar o‘rtasida samarali muloqot o‘rnatish muhim ahamiyatga ega. tarjimonlar madaniy jihatlarni hisobga olish orqali xalqaro muloqotni rivojlantirishga, madaniy qadriyatlarni saqlashga va o‘zaro tushunishni oshirishga hissa qo‘shadilar. shu sababli, tarjimashunoslikda madaniyat va tarjima o‘rtasidagi bog‘liqlikni o‘rganish dolzarb masala hisoblanadi. tarjimaning ilmiy va amaliy ahamiyati: tarjimada inson qiyofasi va fe’l-atvorini qayta yaratish masalasi nafaqat ilmiy, balki amaliy jihatdan ham katta ahamiyatga ega. tarjimada nozik psixologik va emosional holatlarni ifodalash, tarjimonning madaniyatlararo muloqotdagi mahoratiga bog‘liq. shuning uchun, bu mavzu nafaqat tilshunoslar, balki badiiy tarjimonlar uchun ham dolzarb hisoblanadi. muammoning o‘rganilganlik darajasi. mazkur kurs ishini yozish davomida milliy va xorijiy adabiyotlar o‘rganilib, mavzuga doir materiallar tahil qilindi. ilmiy-texmik tarjimada madaniy jihatlarni tarjima qilishga e'tibor …

5 / 33

dagi vazifalar belgilandi: · inson qiyofasi va fe’l-atvorini qayta yaratish jarayonini o‘rganish · badiiy asarlardagi fe’l-atvor va qahramonlar psixologiyasini tahlil qilish · tarjima jarayonida madaniyatlararo farqlarni hisobga olish · tarjimada psixologik nuanslarni aks ettirishni tadqiq qilish · badiiy tarjimada adekvat tarjimaga erishishni tadqiq qilish kurs ishining tuzilishi va hajmi. kurs ishi kirish, ikki bob, xulosa, foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxatidan iborat. kurs ishining umumiy hajmi 40 sahifadan iborat. 1.1. terminologiya texnik terminologiyaning ayrim nazariy va amaliy masalalari abdullaeva fotima jdpu annotatsiya. maqolada terminologik tizimni yuzaga keltirishda qator usullar mavjud ekanligini ko‘rsatib bergan. bu esa ingliz terminshunosligi uchun ham, o‘zbek terminshunosligi uchun ham birdek muhim sanaladi. ma’lumki, ilmiy-texnik terminologiyaga bag‘ishlangan ishlarning deyarli barchasida u yoki bu sohaning muayyan tushunchalarini anglatadigan, leksik definitsiyaga ega bo‘lgan va, asosan, nominativ funksiyani bajaradigan lisoniy birliklar termin sifatida hisoblanadi deb qaraladi. hanuzgacha qaysi so‘z turkumlarini termin deb hisoblash borasidagi munozara davom etib kelmoqda. kalit so‘zlar: leksik, terminshunoslik, texnik, …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ilmiy va texnik tarjimada madaniy jihatlar"

kurs ishi mavzu: ilmiy va texnik tarjimada madaniy jihatlar mundarija kirish...................................................................................................................3 asosiy qism: i.bob.ilmiy-texnik matnlarda madaniy jihatlar 1.1. terminologiya: 1.2. madaniy terminlarning tarjimaga ta'siri. 6 1.3.til shakli va sintaksis ii bob.tarjima strategiyalari 2.1.newmarkning madaniy kategoriyalari: 2.2.madaniy elementlarni tarjimaga qo‘llash xulosa 40 foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati 41 kirish madaniy xususiyatlarning tarjimasi madaniy antropologiya, insoniyat madaniyati masalalariga bagʻishlangan antropologiya sohasi doirasida ham oʻrganilishi kerak boʻlgan tushunchadir. ushbu intizom tarjimaga madaniy farqlar nuqtai nazaridan qaraydi. darhaqiqat, tarjimashunoslik nafaqa...

This file contains 33 pages in DOCX format (71.0 KB). To download "ilmiy va texnik tarjimada madaniy jihatlar", click the Telegram button on the left.

Tags: ilmiy va texnik tarjimada madan… DOCX 33 pages Free download Telegram