diniy madaniy an'analarning jamiyat taraqqiyotiga ta'siri

DOCX 1 стр. 35,8 КБ Бесплатная загрузка

1 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 35,8 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 1

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 1

diniy madaniy an'analarning jamiyat taraqqiyotiga ta'siri vi-xvi asrlar davri tarix fanida o‘rta asrlar deyilib, qadimgi va an’anaviy madaniyatlar o‘rtasidagi davrni bildiradi. bu davr madaniyatida mifologik tafakkur va an’analarning kuchli ta’siri hamda yangi davrning texnogen madaniyatidagi aqliy-mantiqiy tafakkur, ilmning amaliy xususiyatlari seziladi. arab halifaligi va evropa mamlakatlari o‘rta asrlar madaniyatidagi xususiyatni islom va xristianlik belgilaydi. o‘rta asrlar madaniyatining shakllanish qiyofasini islom va xristianlik belgilashi bilan birga, ularning o‘zi ham mifologik tushunchalar asosida shakllanib, an’anaviy madaniyatning ko‘plab jihatlarini o‘zlashtirdi, o‘z navbatida o‘rta asrlar madaniyati negizida keyingi davrlar madaniyatining shakllanishi uchun yangi madaniyat kurtaklari va yangicha tafakkur tarzi vujudga keldi. yana shuni ham inkor qilmaslik kerakki, o‘rta asrlarda o‘zining tafakkur tarzi va dunyoqarashi jihatidan o‘tmishda va keyingi davrlarda vujudga kelgan diniy madaniyatdan keskin farq qiluvchi diniy madaniyat yaratildi. diniy madaniyat ko‘p mazmunlidir, negaki uning asosida turli xalqlarning madaniyat merosi mavjud: arab, turk, german, slavyan xalqlarining arxaik (ibtidoiy) madaniyati; antik meros va qadimgi sharq …

2 / 1

nyoqarashning ustivor shakli bo‘lib, inson va butun jamiyatning tafakkurini, butun turmush tarzini belgiladi. diniy aqidalar asosida o‘sha davrning qiyofasi kishilar ongida shakllanib madaniyatning o‘ziga xos xususiyatini belgiladi. koinot va osmon jismlarini dastlabki va boshlang‘ich o‘rnini xudo (olloh) belgilab, dunyo va insonni yaratuvchisi hamda barcha mavjudot xudoning (olloh irodasining) ijodiy yaratuvchanlik natijasidir. insoniyat tarixi davrlarning izchillik bilan takrorlanib turishi kabi namoyon bo‘ladi, natijada davrlarning o‘rin almashishi navbatdagi payg‘ambarning kelishi bilan sodir bo‘ladi. payg‘ambar jamiyatda buzg‘unchilik va gunohlarni tuzatishda «ilohiy aralashuvchi» ning timsoli hisoblangan. bu «xudoning elchilari» bo‘lgan payg‘ambarlar tarixidir. xristianlikka ko‘ra «elchilarning» so‘nggisi «xudoning o‘g‘li» iisus xristosning erga tushishi hisoblanib, uning chormix qilinishi bilan erda xudoning hukmronligi boshlanadi. islom dini bo‘yicha iisus faqat payg‘ambarlardan biri xalos, oxirgi payg‘ambar «payg‘ambarlik tamg‘asi» bo‘lgan muhammaddir. kishilarga payg‘ambarlar orqali oliy haqiqat ma’lum qilingan. ya’ni, yaxshilik va yomonlik, nomukammal - takomilga muhtoj bo‘lgan erdagi ko‘rinadigan tabiiy mavjudlik, bunda, erdagi oliy hilqat inson ruhi bo‘lib, u xudo …

3 / 1

agan paytga kelib (er. 476 y.) to‘la shakllangan cherkov tizimi va qattiq intizomga asoslangan davlat dini tarzda qaror topdi. cherkovning tayanchi bu paytda butun evropada keng tarqalgan va xristianlikni o‘z dini sifatida qabullagan «yovvoyi» xalqlar (jumladan: gotlar, gallar, irlandlar va b.) tashkil etdi. evropa bo‘ylab tarqalgan german, slavyan, turk qabilalari antik tsivilizatsiyasini xarob etib yangi hayot tarzini qabul qildilar. o‘rta asr evropasi bu agrar tsivilizatsiya gullab yashnagan, natural ho‘jalik hukmronlik qilayotgan tarixiy davr. dehqonlar uncha katta bo‘lmagan, bir-biridan ajralgan jamoalar shaklida yashar, ularni istak va manfaatlarini yildan-yil takrorlanadigan qishloq xo‘jaligi bilan bog‘liq tarzi belgilardi. bunday hayot tarzida odamning tafakkur doirasi tor-manfaati doirasidan tashqari har qanday muloqotlarga ehtiyoji yo‘q hisob bo‘ladi. bunda evropa tarkib topgan davlatchilikka ham hech qanday zamin yo‘q edi. so‘ngroq xristian cherkovi jamiyatni barcha tomonlarini siyosiy tashkilot shakliga keltirishning namuna asosini tashkil etdi. tobe’lik munosabatlariga qurilgan feodal tabaqachilik asosida cherkov ierarxiyasi yotadi (ruhoniylar-episkoplar-kardinallar-rim papasi) qirol xudoning vassali, saroy …

4 / 1

a ma’naviy-mafkuraviy va sotsial birlikka intilish yo‘lida qonuniy jarayon bo‘ldi. islomiy e’tiqod 5 asosiy talabga tayanadi. yagona ollohni tan olish va muhammadni uning payg‘ambari deb bilish, namoz o‘qish, ro‘za tutish, beva-bechoralar yo‘lida zakot berish, haj ziyorati. islomning ushbu 5 axkomidan 4 tasi axloqiy-udum tabiatiga ega. xususan, payg‘ambar shaxsi u haqidagi ma’lumotlar nufuzi islom diniga betakror o‘ziga xoslik, ma’naviy-ruhiy qudrat bahshida etdi va uni jahon tarixidagi muhim voqea, o‘zida ilohiy va dunyoviy hokimiyatni mujassamlashtirgan musulmon davlatchiligining qaror topish tomirini belgiladi. din hayotni muqaddas shaklda tasvirlovchi g‘oyalarni yaratdi: falsafada- teologiya, adabiyotda-ilohiy, didaktik janrlar, evropa musiqasida cherkov gimnlari-liturgiya va messa, tasviriy san’atda xristianlik syujetlari asosiy o‘rin tutdi. asosiy fanlar ilohiyot va sxolastika (o‘rta asr falsafasida yunoncha shunday atalgan va bu atama fikr so‘qish, dogmatizm, mazmunsiz, formal bilimni anglatgan). ilohiyot olam va inson haqidagi o‘z «ilmiy» manzarasini yaratdi. koinot xususidagi ilmda er olamning, ierusalim dunyoning markazi degan qarash hukmronlik qildi. inson majoziy tarzda mikrokosmos-tana-er, …

5 / 1

gan. bosh janr ikona bo‘lib, u savodsiz omma uchun xudo bilan ruhiy-hissiy bog‘lanish aloqa shakli sanalgan. tasvirda xudoni bandalarining gunoh kechmishlari, ularni mag‘firat etishga qaratilgan motamsaro ko‘rinishi ifodalangan. islomda san’atga nisbatan qat’iy biryoqlama, diniy aqidalar timsoli ifodasini ko‘ramiz. bunda cherkov tizimini yo‘qligi, har bir odamni olloh bilan tanho muloqotining mumkinligi aholi manzillari, mahallalarda qurilishning ommaviy shakli-masjidlarni bino etilishi bo‘lib, uning dastlabki namunasi muhammad payg‘ambar tomonidan madina shahrida solingan masjiddir. yuqori ma’lumotli musulmonlar orasida evropa mamlakatlaridagi universitetlardan ilgariroq oliy ta’lim maktab-madrasalari keng tarqalishini belgiladi. musulmon adabiyotida ustivorlik qilgan she’riyatni rivojlanishida sufiylik katta rol o‘ynaydi. sufiylar o‘zlarining chuqur hissiy-ruhiy holatlari, yaratuvchiga bo‘lgan e’tiqodini tinglovchilariga etkazish, individual ta’sir etish mahoratini namoyish etardilar. islom tadqiqotchilardan bo‘lgan g. gryunbaumning ta’kidiga ko‘ra, tahliliy, ma’joziy boy ifoda vositalariga ega bo‘lgan mukammal ifoda shakli, chuqur mazmun uyg‘unligini o‘zida mujassam etgan takbir imkoniyatlarini musulmon madaniyati doirasi xatto undan tashqarida topish mumkin emas. sharqning barcha yirik sanoiy, jomiy, rumiy, sa’diy, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 1 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "diniy madaniy an'analarning jamiyat taraqqiyotiga ta'siri"

diniy madaniy an'analarning jamiyat taraqqiyotiga ta'siri vi-xvi asrlar davri tarix fanida o‘rta asrlar deyilib, qadimgi va an’anaviy madaniyatlar o‘rtasidagi davrni bildiradi. bu davr madaniyatida mifologik tafakkur va an’analarning kuchli ta’siri hamda yangi davrning texnogen madaniyatidagi aqliy-mantiqiy tafakkur, ilmning amaliy xususiyatlari seziladi. arab halifaligi va evropa mamlakatlari o‘rta asrlar madaniyatidagi xususiyatni islom va xristianlik belgilaydi. o‘rta asrlar madaniyatining shakllanish qiyofasini islom va xristianlik belgilashi bilan birga, ularning o‘zi ham mifologik tushunchalar asosida shakllanib, an’anaviy madaniyatning ko‘plab jihatlarini o‘zlashtirdi, o‘z navbatida o‘rta asrlar madaniyati negizida keyingi davrlar madaniyatining shakllanishi uchun yangi madaniyat ku...

Этот файл содержит 1 стр. в формате DOCX (35,8 КБ). Чтобы скачать "diniy madaniy an'analarning jamiyat taraqqiyotiga ta'siri", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: diniy madaniy an'analarning jam… DOCX 1 стр. Бесплатная загрузка Telegram