detal sirtlarni shakl va joylanish og’ishlarini me’zonlash

PPT 13 pages 4.5 MB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.5 MB

File type PPT

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

toshkent avtomobil-yo'llar instituti yo'l qurilish mashinalari kafedrasi 8-ma’ruza: detal sirtlarni shakl va joylanish og’ishlarini me’zonlash ma’ruza rejasi: reja: 1. geometrik parametrlar va ularning chetga chiqishlari. 2. detal yuzalarining shakl va joylashishi aniqligini me’yorlash tizimi. 3. shakl chetga chiqishlari. 4. yuzaning shakl chetga chiqishlarining turlari 5. tekislikdan, aylanalikdan, silindrlikdan chetga chiqishlar va ularni me’yorlash. tayanch so‘z va iboralar: yuza, shakl xatoligili, geometrik o’lcham,urinma silindr, og’ish, joylashish, radial urinish, joizlik. 8.1. geometrik parametrlar va ularning chetga chiqishlari. geometrik o’lcham va parametrlar o’rganilayotganida, ularning nominal va haqiqiy qiymatlari farqlanadi. detallardagi real yuza ularga ishlov berish natijasida hosil qilinadi. detallar va ularning elementlarining nominal va real o’lchamlari va o’zaro joylashishi farqlanadi. chetga chiqishlar yuzalarning o’zarojoylashishiga bog’liq xolda, yoki biror tayanch elementga nisbatan aniqlanadi. tayanch deb - yuza yoki tayanch vazifasini bajaruvchi yuzalar yig’indisi, o’q, nuqta, markazlarga aytiladi. yuzaning tekislik bilan yoki berilgan yuza bilan kesishishidan hosil bo’lgan chiziqqa yuza profili deyiladi. real yuza va …

2 / 13

lashish chetga chiqishlari deb ataladi. shakl chetga chiqishiga to’lqinsimonlik xatoliklari kiritidib hisoblanadi, yuza hadir-bedirliklari esa xatolik tartibi katta farqlangandigi sababli shakl chetga chiqishiga kiritilmaydi. yuza va profillarning xatolarini baxolash va me’yorlashda asos qilib urinma to’g’ri chiziq, tekislik va profil tushunchalari olingan. urinma silindr deb, real tashqi yuzaga materialdan tashqarida o’tkazilgan minimal diametrli tsilindrga va real ichki yuzaga materialdan tashqarida o’tkazilgan maksimal diametrli tsilindrga aytiladi shakl xatoligi urinma chiziqdan real yuza, profilgachagacha bo’lgan eng katta masofa bilan aniqlanadi (δ). bu masofa urinma yuzaga berilgan oraliqda o’tkazilgan normal bo’yicha aniqlanadi. aylanalikdan chetga chiqish joizligi ikki kontsentrik aylanalar oralig’i bo’lib, ularning joylashishi bir-biridan joizlik miqdoriga farq qiladi. aylanalikdan chetga chiqishning xususiy turlari sifatida oval va organkalarni ko’rsatish mumkin. silindrlikdan chetga chiqish joizligi ikki kontsentrik tsilindrlar oralig’i bo’lib, bir tsilindrning joylashishi ikkinchi tsilindrning joylashuvidan joizlik miqdoriga t farq qiladi. silindrlikdan chetga chiqishning xususiy ko’rinishlari sifatida konus, bochka egarsimonliklarni ko’rsatish mumkin. to’g’ri chiziqlikdan chetga chiqish …

3 / 13

immetriklikdan chetga chiqish, o’qlar kesishishidan chetga chiqishlar o’zaro joylashish xatoliklariga misol bo’la oladi. shakl va joylashish chetga chiqishlarning yig’ma joizligi yuza yoki profil elementlari o’rtasida bir vaqtning o’zida shakl og’ishi bilan o’zaro joylashish og’ishlari xam kuzatiladigan hollar uchun belgilanadi. radial va ko’ndalang urinishlar shu turdagi chetga chiqishlarga misol bo’la oladi. radial urinish profilining chetga chiqishi xamda real o’qning tayanch o’qdan og’ishi natijasida kelib chiqadi. ko’ndalang urunish esa yuzaning notekisligi va yuzaning aylanish o’qiga nisbatan perpendikulyarlikdan og’ishi natijasida hosil bo’ladi 8.1-rasm. shakl va joylashishning yig’ma og’ishlari joylashishining bog’liqlik va mustaqil joizliklari bo’lishi mumkin. bog’liqli joizlik deb, yuzalar joylashishiga, yuza tayyorlanish o’lchamlariga bog’liq xolda ularning o’zaro joylashishiga berilgan joizlikga aytiladi. chizmada bu joizlikning minimal qiymati beriladi. bu joizlik vallarning eng katta ruxsat qilingan qiymatidan ikkinchi chetga chiqish chegarasigacha o’zgarish qiymatlarigacha ko’payishi mumkin. bu joizlik detallarning yig’iluvchanligini hisobga olib belgilanadi. 8.2-rasm. teshiklarning o’q mosligiga berilgan joizlik. bu yerda bog’liqli joizlik xar ikki tutashmada …

4 / 13

ilindrik, aylana profillar uchun nisbiy geometrik aniqlik a,v,slar uchun mos ravishda 30, 20 va 12% bo’ladi. buning boisi yuqorida keltirilgan shakl chetga chiqishlari radius bo’yicha bir tomonlama yuzalar uchun berilgan, o’lcham joizligi esa diametral ikki yuzalar uchun beriladi. bu joizliklar faqat ularning qiymati o’lcham joizligidan kichik bo’lishi belgilangan xolda ko’rsatiladi. chizmalarda shakl va joylashish joizliklarining belgilanishi maxsus formada keltiriladi. birinchi navbatda chetga chiqish belgisi, ikkinchi navbatda uning miqdori va uchinchi-baza tayanch elementi ko’rsatiladi. tayanch bilan joizlik qaysi elementga nisbatan aniqlanganligi belgilanadi. ramkani mahsulotning kontur chizig’i bilan yoki chiqarilgan chiziq bilan tutashtiriladi. 8.3-rasm. joylashish og’ishlarining belgilanishi tayanch qoralangan uchburchak bilan belgilanadi va joizlik ramkasi bilan tutashtiriladi (8.3.a). ko’pincha tayanch xarf bilan belgilanadi va qoralangan uchburchakka ulanadi. (8.3.b). agar tayanch sifatida o’q olinsa yoki simmetriya tekisligi olinsa u paytda uchburchakni o’lcham chizig’i oxirida ko’rsatiladi. (8.3.d). agar joizlik ikkita bir xil yuza uchun berilsa uchburchakni strelka bilan almashtirish mumkin (8.3.e). 8.4-rasm. joylashish og’ishlarining …

5 / 13

esim (prodolnoe sechenie) profilidan chetga chiqish; - parallellikdan chetga chiqish; - perpendikulyarlikdan chetga chiqish; - qiyalilik (naklon) dan chetga chiqish; - o‘qlarning bir chiziqda yotishidan (soosnost) chetga chiqishi; - simmetriklikdan chetga chiqish; - o‘qlarning o‘zaro kesishishidan (peresechenie osey) chetga chiqish; - pozitsiyadan chetga chiqish; - tores va radial tepish (bienie); - profilning berilgan shakldan chetga chiqishi; - sirtning berilgan shakldan chetga chiqishi. 2 2 1 s s + = d

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "detal sirtlarni shakl va joylanish og’ishlarini me’zonlash"

toshkent avtomobil-yo'llar instituti yo'l qurilish mashinalari kafedrasi 8-ma’ruza: detal sirtlarni shakl va joylanish og’ishlarini me’zonlash ma’ruza rejasi: reja: 1. geometrik parametrlar va ularning chetga chiqishlari. 2. detal yuzalarining shakl va joylashishi aniqligini me’yorlash tizimi. 3. shakl chetga chiqishlari. 4. yuzaning shakl chetga chiqishlarining turlari 5. tekislikdan, aylanalikdan, silindrlikdan chetga chiqishlar va ularni me’yorlash. tayanch so‘z va iboralar: yuza, shakl xatoligili, geometrik o’lcham,urinma silindr, og’ish, joylashish, radial urinish, joizlik. 8.1. geometrik parametrlar va ularning chetga chiqishlari. geometrik o’lcham va parametrlar o’rganilayotganida, ularning nominal va haqiqiy qiymatlari farqlanadi. detallardagi real yuza ularga ishlov berish natijas...

This file contains 13 pages in PPT format (4.5 MB). To download "detal sirtlarni shakl va joylanish og’ishlarini me’zonlash", click the Telegram button on the left.

Tags: detal sirtlarni shakl va joylan… PPT 13 pages Free download Telegram