umumiy genetika

PPT 31 pages 5.0 MB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.0 MB

File type PPT

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

agronomiya fakultetining bakalavriat talabalari uchun “biologiya va genetika” fanidan mavzu: tur ichida duragaylash reja: g.mendelning irsiyat qonunlari yaratilishidagi davr g.mendelning ish uslubi g.mendelning monogibrid chatishtirishga oid tajribalari takroriy chatishtirish irsiyat qonunlarini selektsiya ishidagi ahamiyati tavsiya etilgan adabiyotlar maqsudov z.yu. “umumiy genetika” toshkent-1980. ostanaqulov t. shermuxamedov k. va boshqalar “genetika asoslari” toshkent-2005. xalikov p.x. va boshqalar. biologiya. t.: 1996. musaev d.a. va boshqalar genetika va selektsiya asoslari. t. 2011 gulyaev g. genetika. m.: 1984. irsiyat va oʼzgaruvchanlikni oʼrganishning asosiy gibridologik (genetik) analiz usulini chex olimi gregor mendel ishlab chiqqan. u oʼz tajribalarining natijasini 1865 yil fevral-mart oylarida brno shahridagi tabiatshunoslar jamiyatiga maʼlum qilib, 1866 yilda «oʼsimlik duragaylari ustida tajribalar» nomi bilan nashr qildirdi. g.mendelning bu ishlaridan 1900 yilgacha aniq maʼlum boʼlmadi. 1900 yilga kelib bir yoʼla uch olim uchta mamlakatda (de-friz gollandiyada, k.korrens germaniyada va e.chermak avstriyada) bir-biridan xabarsiz holatda tur ichida duragaylash sohasida tajribalar oʼtkazib, mendelning 1865 yilgi xulosalariga keladilar. …

2 / 31

ish ortib bordi va uning ochgan qonunlari fanda tan olindi. mendel ishining muvoffaqiyatli chiqishiga sabab shunda ediki, uning ish uslubi boshqa olimlarning ishlaridan farq qiladi. irsiyati har xil boʼlgan ikki yoki undan ortiq organizmdan chatishtirib olingan avlod duragay deyiladi. bir juft belgisi bilan oʼzaro keskin farq qiluvchi ota-ona organizmlarni chatishtirish monoduragay chatishtirish deyiladi. ikki juft belgilari bilan farq qiluvchi organizmlarni chatishtirish diduragay chatishtirish va nihoyat uch va undan ortiq juft belgilari bilan farqlanuvchi organizmlarni chatishtirish esa poliduragay chatishtirish deb ataladi. noʼxat oʼsimligida olib borilgan tajribalarda mendel qoʼllangan ish uslubi quyidagilardan iborat edi: 1. chatishtirish uchun olingan noʼxat navlari bir-biridan keskin farq qiluvchi belgilarga ega edi. har bir oʼsimlikdan olingan avlodning yakka-yakka alohida ekib taxlil qilib oʼrganadi. duragay oʼsimliklar avlodining belgilarini naslga oʼtishini miqdor jihatdan, bir-biridan farq qilishini hisoblab, yaʼni sanash yoʼli bilan kuzatib bordi. tajriba olib borishning bu usuli irsiyatning oʼrganishining yangi usuli edi. g.mendel irsiyat qonunlarini oʼrganish uchun tajriba …

3 / 31

(lotincha filalis - bolalar soʼzining) bosh harfi, uning tagiga yoziladigan son duragay yoshini nechanchi boʼgʼin ekanligini koʼrsatadi. chatishtirishga olingan organizmlar bir-biridan bir, ikki va uch juft belgilari bilan farq qilishi mumkin. shunga koʼra duragaylash – monogibrid, digibrid va trigibrid chatishtirish deb nomlanadi. dominantlik ajralish mustaqil taqsimlanish g.mendelning ish uslubi: 1. chatishtirishga olingan oʼsimliklar bir-biridan keskin farq qiluvchi alternativ belgilarga ega edi. 2. har bir oʼsimlik avlodini yakka-yakka ekib taxlil qilish. 3. duragay oʼsimlik avlodining belgilarini nasga oʼtishini miqdor jihatdan taxlil hisoblab, yaʼni sanash yoʼli bilan kuzatib taxlil qilish. jinsiy yoʼl bilan koʼpayishda oʼzining belgi yoki xususiyatini bir necha avlodlarga oʼzgartirmasdan oʼtkazib boradigan organizm genetikada gomozigotali organizm deyiladi. bunday organizm oʼxshash (bir xil) genlarga (allellarga) ega boʼlgan gametalarning qoʼshilishidan rivojlanadi. har xil (oʼxshash boʼlmagan) genlarga ega boʼlgan gametalarning qoʼshilishidan rivojlanadigan organizm geterozigota deb atalib, u har bir boʼgʼinda maʼlum darajada oʼzgarib boradi. monoduragay chatishtirishdagi irsiylanishning tsitologik asoslari. monogibrid chatishtirish. agar chatishtirishga …

4 / 31

adi. monogibrid chatishtirish chatishtirishga olingan navlar bir-biridan bir juft keskin farq qiluvchi belgisi bilan farq qilib tursa monogibrid chatishtirsh deyiladi. mendel dominantlik hodisasi ona yoki ota sifatida olingan oʼsimliklarning qaysi biriga bogʼliqligini tekshirdi. buning uchun birinchi marta sariq donli goroxni ona oʼsimligi sifatida, yashil donlisini esa ota oʼsimligi sifatida, ikkinchi marta aksincha, ona oʼsimligi sifatida yashil donli goroxni, ota oʼsimligi sifatida sarik donli goroxni olib chatishtirdi. ikkala chatishtirishda ham natija bir xil boʼlib, duragaylarning birinchi boʼgʼini (f1) faqatgina sariq donli goroxdan iborat boʼldi va dominantlik hodisasi qaysi oʼsimlik ona yoki ota sifatida olinishiga bogʼliq emasligi aniqlandi. mendel aniqlagan bu dominantlik qonuni duragaylar birinchi boʼgʼinining bir xillilik qonuni deb ham yuritiladi. mendel oʼz tajribalarida noʼxot oʼsimligida 7 juft belgilarni naslga oʼtishini oʼrganib dominantlik hodisasini tasdiqladi. ikkinchi avlodda esa - f2 duragaylarni 3/4 sariq, 1/4 yashil donli ekanligi kuzatildi. masalan, mendel tajribasida (15 ta f1, oʼsimliklarini ekib) ikkinchi avlodda - f2 8023 …

5 / 31

amoyon boʼlishi mumkinligi isbot etildi. yaʼni geterozigota oʼsimliklarda dominantlik yaqqol koʼrinmaydi. masalan, nomozshomgulda oq va qizil gulli oʼsimliklar chatishtirilib, pushti gulli oʼsimliklar olingan. yaʼni toʼla dominantlikda genotipi aa va aa boʼlgan geterozigota oʼsimliklar fenotipi boʼyicha farq qilmaydi. chala dominantlikda esa fenotipi 3:1, genotipi 1:2:1 ga toʼgʼri kelmaydi. chala dominantlikda gʼ2 duragaylarning fenotipi boʼyicha va genotip boʼyicha ajralish bir xil boʼladi, yaʼni dominant gomozigota (aa) geterozigotadan (aa) farq qiladi. chala dominantlikda gomozigota organizmlarni geterozigotalaridan oson farqlash mumkin. chala dominant belgilari ustiga chiziq quyiladi. chala dominantlik duragaylarda oʼzgaruvchanlikning kelib chiqishiga sabab boʼladi. toʼliqsiz dominantlik hodisasiga misol qilibnomozshomgul oʼsimligi (mirabilis jalapa) gul rangining irsiylanishini keltirish mumkin. nomozshomgul oʼsimligining irsiy jihatdan gomozigotali qizil va oq gulli ikkita formasi oʼzaro chatishtirilib olingan birinchi avlod duragaylari oraliq xarakterdagi pushti rangli gullarga ega boʼlganlar. ularning ikkinchi avlodida esa gul rangi boʼyicha ajralish sodir boʼladi. f2 oʼsimliklarini gul rangi boʼyicha uchta sinfga boʼlish mumkin: qizil gulli, pushti gulli …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "umumiy genetika"

agronomiya fakultetining bakalavriat talabalari uchun “biologiya va genetika” fanidan mavzu: tur ichida duragaylash reja: g.mendelning irsiyat qonunlari yaratilishidagi davr g.mendelning ish uslubi g.mendelning monogibrid chatishtirishga oid tajribalari takroriy chatishtirish irsiyat qonunlarini selektsiya ishidagi ahamiyati tavsiya etilgan adabiyotlar maqsudov z.yu. “umumiy genetika” toshkent-1980. ostanaqulov t. shermuxamedov k. va boshqalar “genetika asoslari” toshkent-2005. xalikov p.x. va boshqalar. biologiya. t.: 1996. musaev d.a. va boshqalar genetika va selektsiya asoslari. t. 2011 gulyaev g. genetika. m.: 1984. irsiyat va oʼzgaruvchanlikni oʼrganishning asosiy gibridologik (genetik) analiz usulini chex olimi gregor mendel ishlab chiqqan. u oʼz tajribalarining natijasini 1865 yil f...

This file contains 31 pages in PPT format (5.0 MB). To download "umumiy genetika", click the Telegram button on the left.

Tags: umumiy genetika PPT 31 pages Free download Telegram