ilmiy-texnik tarjimalarda terminologik xususiyatlarni qo‘llash amaliyoti

DOCX 35 pages 110.4 KB Free download

35 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 110.4 KB

File type DOCX

Pages 35

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 35

kurs ishi mavzu: ilmiy-texnik tarjimalarda terminologik xususiyatlarni qo‘llash amaliyoti mundarija kirish………………………………………………………………………..….….2 i bob. ilmiy va texnik tarjimada terminologik muammolarning nazariy asoslari 1.1. ilmiy va texnik matnlarning tarjimasi: tushuncha va asosiy tamoyillar………...5 1.2. terminologiya va uning tarjima amaliyotidagi o‘rni………………………….12 ii bob. ilmiy-texnik tarjimalarda terminologik xususiyatlarni qo‘llash amaliyoti 2.1. ilmiy va texnik matnlarda terminlarni tarjima qilish usullari………………….20 2.2. ilmiy-texnik tarjimalarda termin tanlashda uchraydigan muammolar va ularning yechimlari…………………………………………………………………………26 xulosa.....................................................................................................................32 foydalanilgan adabiyotlar....................................................................................34 kirish mavzuning dolzarbligi: ilmiy va texnik matnlarni tarjima qilishda terminologiyaning o‘rni hozirgi zamonda ayniqsa dolzarb masalalardan biri sifatida e’tirof etilmoqda. globallashuv, fan va texnologiyalar jadal sur’atlar bilan rivojlanayotgan davrda turli tillarda yaratilayotgan ilmiy-texnik axborotlarni o‘zaro tarjima qilish zarurati kundan-kunga ortib bormoqda. bu jarayon, ayniqsa, o‘zbek tilida ilmiy va texnik atamalarni to‘g‘ri qo‘llash, ularni xorijiy tillardagi ekvivalentlari bilan aniqlikda moslashtirish, terminlarni to‘g‘ri tarjima qilishga bo‘lgan ehtiyojni kuchaytiradi. terminologiya har bir fan tarmog‘ining til tizimini belgilaydi. har qanday texnik yoki ilmiy matnning to‘g‘ri talqin …

2 / 35

m e’tibor qaratgan. masalan, fransuz olimi jean-paul vinay va uning hamkasbi jean darbelnet tomonidan 1958 yilda chop etilgan "stylistique comparée du français et de l'anglais" (fransuz va ingliz tillarining taqqoslamali uslubshunosligi) asarida terminologik muammolar alohida ko‘tariladi. ular tarjima jarayonini strukturaviy jihatdan tahlil qilib, aynan texnik va ilmiy matnlarda "transposition", "modulation", "equivalence" va "adaptation" kabi usullarni qo‘llash zarurligini asoslab bergan. ularning ta’kidlashicha, texnik matnlarni tarjima qilishda faqat so‘zma-so‘z yondashuv emas, balki kontekstual moslik, uslubiy va semantik moslashtirishlar muhim ahamiyat kasb etadi. ular terminlarning tarjimasida "ekvivalentlikka erishish har doim so‘z bir so‘zga teng degani emas, balki tushuncha bir tushunchaga mos bo‘lishi lozim" degan prinsipni ilgari surgan. zamonaviy fransuz tilshunosi daniel gouadec ham tarjima nazariyasiga zamonaviy yondashuv olib kirgan olimdir. uning fikricha, texnik tarjimalarda tarjimon “lingvist emas, balki ko‘p hollarda texnologik vositachi” sifatida harakat qiladi. u tarjimonning terminologik tayyorgarligini yuqori darajaga ko‘tarishni tavsiya qiladi, ayniqsa fransuz tilida yaratilgan ilmiy-texnik hujjatlar o‘zbek tiliga tarjima …

3 / 35

-o‘zbek tarjimada terminologik moslik va tarjimon faoliyatida uchraydigan muammolarni o‘rganish. kurs ishi vazifasi: · fransuz olimlarining (jean-paul vinay, jean darbelnet, georges mounin, daniel gouadec va boshqalar) terminologik tarjima bo‘yicha qarashlarini ilmiy tahlil qilish. · o‘zbek tilida ilmiy-texnik terminlarning shakllanish xususiyatlari va tarjimada qo‘llanilishi jarayonini tahlil qilish. · ilmiy-texnik matnlar tarjimasida uchraydigan terminologik muammolarni aniqlash va ularning yechimlariga oid amaliy tavsiyalar ishlab chiqish. · fransuz tilidagi real ilmiy yoki texnik matnlardan olingan namunalar asosida tarjimaning tahliliy misollarini ko‘rsatish. kurs ishi obyekti: fransuz tilidan o‘zbek tiliga ilmiy-texnik matnlarni tarjima qilish jarayoni. kurs ishi predmeti: tarjimadagi terminologik birliklar, ularning qo‘llanilishi va tarjima strategiyalari. i bob. ilmiy va texnik tarjimada terminologik muammolarning nazariy asoslari 1.1. ilmiy va texnik matnlarning tarjimasi: tushuncha va asosiy tamoyillar ilmiy va texnik matnlarning tarjimasi nafaqat lingvistik jarayon, balki kognitiv, madaniy va funksional mezonlarga tayangan murakkab faoliyat turidir. u umumiy adabiy tarjimadan farqli ravishda qat’iy mantiqiylik, terminologik aniqlik va uslubiy …

4 / 35

bo‘lib, asosan faktlarga, dalillarga, aniq izoh va ishonchli ma’lumotlarga tayangan bo‘ladi. bunday matnlarda ko‘p hollarda passiv zamon formasi, noma’lum ega, standartlashtirilgan iboralar va soha terminlari ishlatiladi. masalan, fransuz tilidagi “la température maximale admissible est de 200°c” jumlasi o‘zbek tiliga “ruxsat etilgan maksimal harorat 200°c ni tashkil etadi” tarzida tarjima qilinadi. bu yerda lingvistik soddalik, rasmiylik va aniq mezonlar mavjud. bundan tashqari, bunday matnlar ko‘pincha kompyuter tizimlari, sanoat qurilmalari, kimyo, fizika, biologiya, tibbiyot yoki muhandislik sohalariga oid bo‘lib, ularning tarjimasi faqat til bilimini emas, balki ushbu sohalar bo‘yicha yetarli bilimga ega bo‘lishni ham talab qiladi. shu sababli, tarjimonning texnik va ilmiy kompetensiyasi asosiy shartlardan biri hisoblanadi. lingvistik omillar deganda tarjima qilinayotgan matnning grammatikasi, sintaksisi, leksikasi va uslubi tushuniladi. bularning barchasi fransuz tilidan o‘zbek tiliga to‘g‘ri va ekvivalent tarzda o‘tkazilishi lozim. masalan, fransuz tilida terminlar ko‘pincha lotin yoki yunon ildizlariga asoslangan bo‘ladi: “photosynthèse”, “cardiologie”, “hydraulique” kabi so‘zlar mos ravishda “fotosintez”, “kardiologiya”, “gidravlika” …

5 / 35

tifoqi qonunchilik kontekstidan xabardor bo‘lishi kerak. ilmiy uslub — bu mantiqiy izchillik, obyektivlik, faktlarga asoslanish, spetsifik terminologiyalardan foydalanish, umumlashtirish, ishonchli manbalarga tayangan holda ifoda qilish uslubidir. fransuz tilida yozilgan ilmiy matnlar ko‘pincha xulosa, dalil, metod va natija bloklariga bo‘linadi. tarjimada ushbu strukturani buzmasdan, uni o‘zbek ilmiy uslubiga to‘g‘ri moslashtirish talab etiladi. masalan, fransuz matnida: “l'expérience a été menée selon la méthode comparative, en utilisant deux groupes témoins.” bu jumla o‘zbek tiliga: “tajriba taqqoslov usuliga asosan, ikkita nazorat guruhi ishtirokida o‘tkazildi.” tarzida ilmiy-rasmiy uslubda, izchil va aniqlik bilan tarjima qilinadi. ilmiy uslubning tarjimada asosiy roli — matnning mantiqiy va ilmiy mazmunini to‘liq saqlagan holda, uni qabul qiluvchiga tushunarli, aniqlik bilan etkazishdir. tarjimon emotsional yoki erkin tafsir uslubidan qochib, neytral va obyektiv tilda fikr bayon qilishi lozim. fransuz tilidan o‘zbek tiliga tarjima qilishning asosiy maqsadlari 1. ilmiy-texnik axborotlarni o‘zbek tilida to‘g‘ri va tushunarli shaklda taqdim etish. 2. ixtisoslashgan bilimlarni o‘zbek auditoriyasiga yetkazish. …

Want to read more?

Download all 35 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ilmiy-texnik tarjimalarda terminologik xususiyatlarni qo‘llash amaliyoti"

kurs ishi mavzu: ilmiy-texnik tarjimalarda terminologik xususiyatlarni qo‘llash amaliyoti mundarija kirish………………………………………………………………………..….….2 i bob. ilmiy va texnik tarjimada terminologik muammolarning nazariy asoslari 1.1. ilmiy va texnik matnlarning tarjimasi: tushuncha va asosiy tamoyillar………...5 1.2. terminologiya va uning tarjima amaliyotidagi o‘rni………………………….12 ii bob. ilmiy-texnik tarjimalarda terminologik xususiyatlarni qo‘llash amaliyoti 2.1. ilmiy va texnik matnlarda terminlarni tarjima qilish usullari………………….20 2.2. ilmiy-texnik tarjimalarda termin tanlashda uchraydigan muammolar va ularning yechimlari…………………………………………………………………………26 xulosa.....................................................................................................................32 foydalanilgan adabiyotla...

This file contains 35 pages in DOCX format (110.4 KB). To download "ilmiy-texnik tarjimalarda terminologik xususiyatlarni qo‘llash amaliyoti", click the Telegram button on the left.

Tags: ilmiy-texnik tarjimalarda termi… DOCX 35 pages Free download Telegram