botanika va o`simliklar fiziologiyasi taqdimotlar

PPT 55 pages 5.4 MB Free download

55 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.4 MB

File type PPT

Pages 55

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 55

mavzu: botanika va o`simliklar fiziologiyasi fanidan taqdimotlar o’qituvchi: z.yusupova 5-mavzu poya, novda vazifasi, tuzilishi, tiplari va qishloq xo`jaligidagi ahamiyati. reja: novda haqida umumiy tushuncha kurtak. uning tuzilishi, tiplari novdaning tiplari. poyaning tuzilishi. poyaning birlamchi va ikkilamchi anatomik tuzilishi.stelyar nazariyasi. novdalar o‘sishi va shoxlanishi. shakli o‘zgargan novdalar va ularning tuzilishi 1. novda yuksak o‘simliklarning asosiy o‘suv organi hisoblanadi. novda apekal meristemadan hosil bo‘ladi. u poya, barg, kurtaklarga ajraladi va o‘sadi. dastlabki rivojlanish, urug‘ning unishidan o‘simta hosil bo‘lishidan boshlanadi. o‘simliklarda urug‘palla barglari va chin barglar orasidan poyacha taraqqiy etadi. poyaning eng uchida bargchalar orasidagi o‘sish nuqtasi bo‘lib undan novda rivojlanadi. keyingi rivojlanishda apikal meristemadan ya’ni uchki kurtaklarni rivojlanishidan novda hosil bo‘ladi. demak, kurtak boshlang‘ich novda bo‘lib, u o‘sish va rivojlanishga ega. hozirgi zamon morfologlari novdaga uchki meristemadan hosil bo‘ladigan yaxlit bir organ sifatida qarashadi. novda murakkab tuzilgan bo‘lib, rivojlanishni dastlabki davridan boshlab poya, barg va kurtaklarga ajralgan. novdalar o‘suvchi va generativ bo‘ladi. …

2 / 55

bo‘g‘imda bitta, 2 ta yoki bir necha barglar joylashadi. shu bilan novda, ildizdan keskin farq qiladi. novdani barg bilan birikkan joyi bo‘g‘im, bir bo‘g‘im bilan ikkinchi bo‘g‘im oralig‘i bo‘g‘im oralig‘i deyiladi. agar bargni asosi yoki barglar halqasi poyani to‘liq o‘rab olsa yopiq, o‘rab olmasa ochiq bo‘g‘im deyiladi. bundan tashqari bo‘g‘imlar metamer joylashadi. poya ustiga yaqinlashgan sayin bo‘g‘im oralig‘i qisqarib boradi, poyaning eng ustida tepakurtak joylashadi. undan asosiy novda rivojlanadi. barg qo‘ltig‘idan novda o‘sib chiqadigan bir necha yon kurtaklar vujudga keladi. yon kurtaklarning o‘sishidan birinchi, ikkinchi tortib novdalar hosil bo‘ladi va novdalar sistemasini tashkil etadi. kurtak – o‘simlikning tana, barg, gul va boshqa qismlarini hosil qiluvchi murtak shaklidagi novdalar kurtak, murtak o‘qidan va undagi murtak bargchalaridan iborat bo‘lib uning uchida o‘sish nuqtasi bo‘ladi. kurtaklar joylashishiga qarab uchki va yon kurtaklarga bo‘linadi. yon kurtaklar bitta va ba’zan bir necha kurtakdan iborat bo‘ladi. ular ustma-ust joylashsa serial bo‘ladi. bundan tashqari qo‘shimcha yoki adventiv …

3 / 55

ar bilan gullar o‘sib chiqadi. qo‘shimcha yoki adventiv kurtaklar , poyalarda endogen barglarda ekzogen yo‘l bilan hosil bo‘ladi va tartibsiz joylashadi. ular poya, barg va ildizda ularning peritsikl kambiy o‘zak nurlaridan va hatto bargning mezofil yoki epidermisidan ham hosil bo‘ladi. tuzilishi uchki va yon kurtaklaridan farq qilmaydi. kurtaklarning poyada joylashishi: a-b-uchki, barg qo‘ltig‘ida qarama-qarshi; v-g-uchki, barg qo‘ltig‘ida ketma-ket; d-e-kollateral; j-z-i-k-serial. 1-uchki; 2-yon kurtaklar; bu-barg o‘rni; k-kurtak; ub-urug‘pallabarg; uk-uchki kurtak; ep-epikotil; uu-urug‘pallabarg o‘rni; tk-to‘ldiruvchi kurtaklar; gp-gipokotil. qo‘shimcha kurtaklarning biologik ahamiyati vegetativ ko‘payishi uchun xizmat qiladi. masalan, ildiz bachkilari orqali ko‘payadigan o‘simliklar (malina xo‘jag‘ot , qulupnay). ildiz bachkilari – ildizda joylashgan qo‘shimcha o‘sib chiqqan novda bo‘lib ularga tog‘ teragi, shumtol, oq akatsiya, olcha, olxo‘ri, siren, yantoq, chirmoviq, sariq bo‘ztikanaklar kiradi. qo‘shimcha kurtaklar barglarda ham hosil bo‘ladi. masalan, brofilmum o‘simligini barg chetida joylashgan. shu kurtaklar bargdan uzilmasdan ildizcha va barglar hosil bo‘ladi. keyin uzilib erga tushgandan so‘ng o‘sib yangi o‘simlikga aylanadi. bunday xildagi …

4 / 55

bo‘ladi, bularni uchida meva osilib turadi. bu hodisani kaulifloriya (lotincha kaulis – poya, flores - gul) deb ataladi. o‘suvchi novdaning asosida uzoq saqlanadigan choklar bo‘lib, bu choklar kurtak xalqalari deyiladi. ular yillik novdalar chegarasini xosil qiladi. kurtakdan yilda bir marta o‘sib chiqadigan novdalar yillik novdalar deyiladi. sovuqda o‘suvchi o‘simliklarning kurtaklari tashqi tomondan kurtak tangachasi bilan o‘ralgan bo‘lib, kurtakning ichki meristema to‘qimalarini himoya qiladi. bunday kurtaklar yopiq kurtaklar deb ataladi. agar tangachalar bo‘lmasa ochiq kurtaklar deyiladi. ko‘pchilik ochiq kurtaklarni o‘sish konusi ochiq bo‘lmay, ularni ustki barg qismilari bilan o‘ralgan (masalan, oq qayin, beda va sitrus o‘simliklar). g‘alladoshlarda o‘sish nuqtasi qin ichida joylashgan. yopiq kurtaklar aksariyat daraxt butalarda uchraydi. (masalan o‘rik, olma, marjon daraxt, nok kiradi). novdani bo‘yiga o‘sishda uchki kurtak apeksi meristema ishtirok etadi. bu esa uchidan o‘sish deyiladi. apeks ichida initsial (boshlang‘ich) xujayralar mavjuddir. ochiq urug‘lilarda gurux tariqasida urug‘li o‘simliklarda bir nechta bo‘lishi mumkin. kurtak apeksining ostki tomonida doimiy ravishda …

5 / 55

zonalarga bo‘lingan. har qaysi zonada meristema xujayralarini faoliyati xar xildir. bu zonalarni tuzilishini isbotlovchi bir qancha nazariyalar mavjuddir. nemis botanigi a. shmidt tomonidan yaratilgan “tunika korpus” nazariyasiga binoan, yopiiq urug‘li o‘simliklarni o‘sish konusi ikki xil gistologik qavatdan tashkil topgan. bu nazariyaga binoan o‘sish nuqtasining tashqi qavati tunika, ichki qavati korpus deb ataladi. tunika hujayralaridan epiderma yoki po‘sloq hosil bo‘ladi. korpus hujayralardan o‘tkazuvchi hujayra to‘qimasi rivojlanadi. uchki kurtakning ostida yon kurtaklar joylashgan bo‘lib, ularning o‘sishidan yon shoxlari hosil bo‘ladi va novdalar sistemasining gabitusi (lotincha: gobitus – gavda , tashqi ko‘rinish) shakllanadi. novdalar sistemasining umumiy ko‘rinishi xar xil bo‘ladi: akrotoniya, mezotoniya va bazitoniya shaklda. ular o‘rtasida oraliq shakllar bo‘lishi xam mumkin. akroton shoxlanishda asosiy novdaning uchki tomoniga yaqin turgan yon shoxlar yaxshiroq rivojlanadi. (masalan: qarag‘ay, zarang, qayrag‘och, dub va bo‘tako‘z). baziton shoxlanishda eng kuchli va yirik shoxlar markaziy novdadan hosil bo‘ladi. bu shoxlanish buta, butachalardan ko‘p yillik o‘tlarga tegishlidir. masalan: bug‘doy, sholi, …

Want to read more?

Download all 55 pages for free via Telegram.

Download full file

About "botanika va o`simliklar fiziologiyasi taqdimotlar"

mavzu: botanika va o`simliklar fiziologiyasi fanidan taqdimotlar o’qituvchi: z.yusupova 5-mavzu poya, novda vazifasi, tuzilishi, tiplari va qishloq xo`jaligidagi ahamiyati. reja: novda haqida umumiy tushuncha kurtak. uning tuzilishi, tiplari novdaning tiplari. poyaning tuzilishi. poyaning birlamchi va ikkilamchi anatomik tuzilishi.stelyar nazariyasi. novdalar o‘sishi va shoxlanishi. shakli o‘zgargan novdalar va ularning tuzilishi 1. novda yuksak o‘simliklarning asosiy o‘suv organi hisoblanadi. novda apekal meristemadan hosil bo‘ladi. u poya, barg, kurtaklarga ajraladi va o‘sadi. dastlabki rivojlanish, urug‘ning unishidan o‘simta hosil bo‘lishidan boshlanadi. o‘simliklarda urug‘palla barglari va chin barglar orasidan poyacha taraqqiy etadi. poyaning eng uchida bargchalar orasidagi o‘sish nu...

This file contains 55 pages in PPT format (5.4 MB). To download "botanika va o`simliklar fiziologiyasi taqdimotlar", click the Telegram button on the left.

Tags: botanika va o`simliklar fiziolo… PPT 55 pages Free download Telegram