o’zbekistonda kitob va kitobat ishi tarixini davriylashtirish

DOCX 1 page 23.4 KB Free download

1 page

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 23.4 KB

File type DOCX

Pages 1

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 1

o’zbekistonda kitob va kitobat ishi tarixini davriylashtirish o‘zbekistonda kitob va kitobat ishi tarixi muammolarini analitik o'rganish muqarrar tarzda asosiy tarixiy bosqichlami aniqlash va milliy madaniyatning bu muhim tarkibiy qismining rivojlanish tarixini ilmiy asosda davrlarga ajratish masalasini ko'ndalang qilib qo'yadi. bunda vazifa hozirgi zamon tarix fanining o'zbekiston, umuman turon va turkistondagi ayrim davlatlarning tarixini davriylashtirish masalalaridagi yutuqlariga va tarixiy-kutubxonashunoslik tipologik metodiga asoslanib, kutubxonachilik ishi tarixining xususiyatlariga va sodir bo'lgan tarixiy jarayonga mos keladigan davriylashtirish sxemasini taklif qilish hamda tarixiy bosqichlar chegaralarini belgilashdan iborat. bunda mamlakatlar va xalqlarning hayotidagi muayyan tarixiy davrni ulaming sivilizatsion, etnogenetik. iqtisodiy va ijtimoiy-madaniy rivojlanishidagi etakchi tendentsiyalar, mazkur rivojlanishning asosiy yo'nalishlari, mazmuni va xususiyatlariga qarab belgilash muhim metodologik talab hisoblanadi. tarixiy bosqichlarning mustaqil metodologik ahamiyatga ega bo'lgan chegaralarini to'g'ri belgilash muayyan tadqiqot predmeti rivojlanishining asosiy bosqichlarini aniqlashda muhim o'rin tutadi. mazkur chegaralar, odatda, mutlaq emas, balki shartli, nisbiy xususiyatga ega boiadi, shuning uchun ham ulaming sanasini to'g'ri aniqlash …

2 / 1

z o'zbekistonda kitob va kitobat ishi tarixini unda tadqiqotning muayyan metodlari birinchi o'ringa chiqishi mumkin. besh asosiy tarixiy davrga bo‘lamiz: 1. qadimgi va ilk o'rta asrlar davri - miloddan avalgi v asr - milodiy viii asr. 2. rivojlangan va so'nggi o'rta asrlar davri - ix asr - xix asrning birinchi yarmi. 3. rossiya mustamlakasi ostida rivojlanish davri - 1867-1917 yillar. 4. sho'ro mustabid tuzumi ostida rivojlanish davri - 1917-1991 yillar. 5. mustaqil suveren o'zbekistonning rivojlanish davri - 1991 yil 1 sentyabrdan. birinchi tarixiy davrda o'zbekiston va butun turonzamin hududi sivilizatsion va ijtimoiy-madaniy jihatdan zardushtiylik, aniqrog’i -avesto madaniyati yoki avesto sivilizatsiyasining etakchi b’lgaini va muhim tarkibiy qismi bo'lgan. mazkur bosqich miloddan oldingi v-asrdan - o'rta osiyodagi qadimgi xalqlar o'z xorazmiy, parfiyoniy, sug’diy, bohtariy, qadimgi turkiy va boshqa yozuv tizimlarini qo’llay boshlagan. ularda dastlabki yozma hujjatlar, kitoblar va dastlabki kitob maxzanlari paydo bo’lgan davrdan milodiy viii asrning birinchi o’n yilliklari - arablar …

3 / 1

onligidagi kitob maxzanlarining rivojlanish jarayonlari ham o’ziga xos xususiyatlarga ega. keyingi tarixiy bosqich viii asrdan xix asrning o'rtalarigacha bo’lgan davrni - turonzamin xalqlari sivilizatsion. ijtimoiy-madaniy va etnik-konfessional jihatdan musulmon madaniy dunyosi yoki islom sivilizatsiyasining tarkibiy qismi bo'lgan davrni qamrab oladiki. bu kitobat ishi tarixining shakllari, mazmuni va o'ziga xosligini belgilaydi. mazkur uzoq davr mobaynida 0‘zbekistonning rivojlanishida sodir bo’gan siyosiy, davlat-hududiy va tarixiy-madaniy jarayonlar. shuningdek qo'lyozma kitob ishlab chiqarish. taqsimlash, takror ishlab chiqarish va uning repertuaridagi o'zgarishlar davriylashtirishning yanada mufassil sxemasini tuzishni va ushbu tarixiy davr doirasida mustaqil bosqichlami ajratishni talab etadi. o'rta asrlar kitobat ishi tarixida, mazkur katta madaniy-tarixiy davr doirasida, har bir asrning o’ziga xos xususiyatlari mavjudligiga qaramay. quyidagi uch muhim tarixiy bosqichni ajratish mumkin: ilk mumtoz davr (ix asr - xiii asrning boshi, 1220 yildagi mo'g'ullar istilosiga qadar); mumtoz davr (xiii asrning ikkinchi yarmi - xvii asr); so'nggi mumtoz davr (xviii asr - xix asrning birinchi yarmi). yuqorida …

4 / 1

istonning mustaqil feodal davlatlarida ishlab chiqarish kuchlarining rivojlanishi, qadimiyat va ilk o'rta asrlarda to'plangan o'ziga xos madaniyatning ijodiy salohiyati va an’analari yangi tarixiy davrda turkiston xalqlari adabiyoti, fani va madaniyatining uygkonishi va rivojlanishi uchun zarur zamin yaratdi. shaharlarning o'sishi va shahar hayotining jonlanishi, shahar va qishloq aholisining ma’lum tabaqalari orasida savodxonlikning tarqalishi yuqorida zikr etilgan jarayonlarga turtki bergan muhim omillardan biri bo’ldi. maxsus ta’lim muassasasi madrasa musulmon madaniy dunvosida birinchi bo'lib aynan turonzamin shaharlarida vujudga keldi va keyinchalik boshqa musulmon mamlakatlariga tarqaldi. ≪madrasa o'quv yurti sifatida hatto musulmon dunyosining poytaxti – bag’dodda ham faqat xi asrning ikkinchi yarmida paydo bo'lgan..., vaholanki, movarounnahrda madrasalar bu vaqtga kelib ko'pdan beri faoliyat ko'rsatar edi≫, deb yozadi atoqli sharqshunos, akademik v.v. bartold. boshqa bir joyda u madrasa ilk bor narshaxiy (899-959)ning ≪buxoro tarixi≫ asarida 937 yilgi buxoro yong'ini munosabati bilan tilga olinganligini qayd etadi. tarixchi narshaxiy bergan ma’lumotga qaraganda, o’sha yong'inda katta forojik madrasasi …

5 / 1

, sahhoflar (muqovasozlar) va kitobfurushlarning do'konlari faoliyat ko'rsatar, ular olimlar va adabiyotchilar, shoirlar va mohir xattotlar, tabiblar, hunarmandlar va oddiy xalqning savodxon va o'qimishli vakillarini o'zida jamlagan edi. ibn sino va beruniy, forobiy va hakim termiziy. muhammad ibn muso al-xorazmiy va al-farg'oniy, rudakiy va firdavsiy, al-buxoriy va at-termiziy, umar xayyom va nizomiy aruziy samarqandiy, mahmud koshg'ariy va yusuf xos hojib kabi buyuk allomalar, arab, fors va turkiy tillarda ijod qilgan yuzlab olimlar, shoirlar, faylasuflar, tilshunoslar, tarixchilar, tibbiyotchilar, badiiy ijod bilimdonlari va muxlislari hamda kitobsevarlarning ilmiy va badiiy dahosi va ko'nikmalari buxoro va samarqand, termiz va hirot, marv va balx, xorazm va farg‘ona shaharlarining yuksak tafakkur va madaniy muhiti sharoitida shakllandi. turkistonda yashaydigan barcha xalqlar va elatlarning, bu erda tarixan shakllangan barcha madaniy viloyatlarning vakillari jahon fan va adabiyoti xazinasiga o'zining betakror hissasini qo'shdi. turkiston fani va madaniyatining yirik tadqiqotchisi akademik p.g.bulgakov ta'biri bilan aytganda, ≪...faoliyati tabiatshunoslik va ijtimoiy fanlarda chuqur …

Want to read more?

Download all 1 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o’zbekistonda kitob va kitobat ishi tarixini davriylashtirish"

o’zbekistonda kitob va kitobat ishi tarixini davriylashtirish o‘zbekistonda kitob va kitobat ishi tarixi muammolarini analitik o'rganish muqarrar tarzda asosiy tarixiy bosqichlami aniqlash va milliy madaniyatning bu muhim tarkibiy qismining rivojlanish tarixini ilmiy asosda davrlarga ajratish masalasini ko'ndalang qilib qo'yadi. bunda vazifa hozirgi zamon tarix fanining o'zbekiston, umuman turon va turkistondagi ayrim davlatlarning tarixini davriylashtirish masalalaridagi yutuqlariga va tarixiy-kutubxonashunoslik tipologik metodiga asoslanib, kutubxonachilik ishi tarixining xususiyatlariga va sodir bo'lgan tarixiy jarayonga mos keladigan davriylashtirish sxemasini taklif qilish hamda tarixiy bosqichlar chegaralarini belgilashdan iborat. bunda mamlakatlar va xalqlarning hayotidagi muayyan t...

This file contains 1 page in DOCX format (23.4 KB). To download "o’zbekistonda kitob va kitobat ishi tarixini davriylashtirish", click the Telegram button on the left.

Tags: o’zbekistonda kitob va kitobat … DOCX 1 page Free download Telegram