o’rta asrlarda kitobat sanʼati

PPTX 20 стр. 2,9 МБ Бесплатная загрузка

20 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 2,9 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 20

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 20

o’rta asrlarda kitobat sanʼati o’rta asrlarda kitobat sanʼati reja: kitobat sanʼati kelib chiqishi kitobat san’ati rivojlanishi temuriylar hukmronligi davrida kitobat sanʼati kitobat sanʼati kitobat sanʼati bir qancha qoʻli gul hunarmandlar tomonidan bajariladigan murakkab jarayonlarni oʻz ichiga oladi. jumladan, bular – qogʻozrez, xattot (kitob va risolalarni koʻchiruvchi kotib), lavvoh (lavh yasovchi usta), muzahhib (zarhal beruvchi moʻyqalam sohibi), musavvir (rassom), sahhof (muqovasoz)lardan iborat jamoadir. kitobat sanʼati kelib chiqishi kitobat sanʼati (arab, kataba - yozish, yozmoq soʻzidan) — qoʻlyozma kitoblarni yaratish va ziynatlash. markaziy osiyoda (jumladan, oʻrta osiyoda) qoʻlyozma kitoblarni bezash juda qadimdan maxdpliy madaniyat taraqqiyot bosqichlari bilan bogʻliq holda shakllangan. kitobat san’ati rivojlanishi eng qadimiy kitoblardan "avesto" qoʻlyozmalari; sugʻd tilida yaratilgan "vessantaraka jataka" asari (uning varaqlari turli mamlakatlar — rossiya, fransiya, angliyada saqlanadi); sopol yuzasidagi bitiklar, charm oʻramlari, metall buyumlardagi yozuvlar, qogʻoz varaq taxlamalari (taxtachalar orasiga olib tizimchalar bilan bogʻlangan turi) va boshqa oʻrta asrlarda umum musulmon yoki arab tilidagi qoʻlyozma anʼanalariga …

2 / 20

kash ayni yopishtirilgan joydan turli ranglarda chiziqlar tortib, matnni jadvalga olgan. soʻngra moʻzahhib suyultirilgan oltin va boshqa turli ranglar yordamida qoʻlyozmani ziynatlagan va "shams", "lavha", "sarlavha", "zarvaraq" "xotima" naqshlar bilan bezagan. boʻsh qoldirilgan joylarga musavvir rasm (miniatyura) ishlagan musavvirlarning o’rni musavvir, naqqosh nafis qamish qalam bilan rasmning asosiy tarhini, shakllar chizigʻini, zaminni, detallarni chizib, soʻng turli rangda (oltin, kumush ishlatgan holda) boʻyagan. muqovachi qoʻlyozmani karton yoki charmdan ishlangan (naqsh zarb qilingan, boʻyoqlar, oltin bilan boʻyalgan) muqovaga biriktirgan, muqova qopqogʻi yogʻochdan baʼzan kumushdan quyib tayyorlangan hamda bosma, oʻyma va qadama naqshlar, yorqin rasmlar bilan bezatilgan. oʻrta asrlar (8—12-asrlar)da mutafakkirlar, olimlar asarlari, asosan, arab tilida (xorazmiyning "kitobi surat al-arz" — "yer tasviri kitobi", 1036; kitobat sanʼatining yuksak namunalari beruniyning "osor ulboqiya" — "qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar", 14-asr va boshqalar), keyinchalik (10—19-asrlar) fors tilida bitilgan va rasmlar bilan bezatilgan. temuriylar davri (1370 — 1506)dan boshlab turkiy — oʻzbek tilida kitoblar yaratilishiga alohida eʼtibor …

3 / 20

ma kitobi ishlangan bezaklariga koʻra, dunyoda kitobat sanʼatida yagona nusxadir. unda musavvir va xattot navoiy asarlari insoniyatga kuyoshdek nur sochib turishini ramziy tasvirlagan naqshlar mavjud. kitobat sanʼati 20-asrgacha davom etgan. 20-asr 70—80-yillarida bir guruh olimlar (jumladan, a. madraimov, sh. salimov, 111. muhammadjonov va boshqalar) saʼy-harakatlari, ijodiy izlanishlari natijasida anʼanaviy qoʻlyozma kitob yaratish sanʼati — kitobat sanʼati qayta tiklandi. sh. muhammadjonov k.sda samarali ijod qilmokda: "navoiy lirikasi", "kalila va dimna", "devonu lugʻotit turk", "ipak yoʻli hikoyalari" va boshqa kitoblarni kitobat sanʼati usulida nafis bezaklar, tasvirlar bilan bezatib tayyorladi. elmira ismoilova, abdumajid madraimov. sifatli qogʻoz tanlash qoʻlyozma kitoblarni tayyorlashda kitob uchun yaxshi, sifatli qogʻoz tanlash muhim boʻlgan. bu oʻrinda samarqand qogʻozi, ayniqsa, oʻzining bejirimligi va sifati bilan dong taratgan. samarqand qogʻozlari miloddan avvalgi davrda buyuk ipak yoʻli orqali eron, hindiston, shom va rumgacha yetib borgan. maroqand qogʻozlari “maroqand qogʻozlari, – deb yozgan edi qadimgi yunon olimi gerodot “tarix” asarida, – oʻzining sifati, …

4 / 20

i naqshlardan foydalanganlar. boʻsh qoldirilgan joylarga musavvirlar miniatyura ishlaganlar. ular rasmlarni turli ranglarda, oltin, kumush ishlatgan holda boʻyaganlar. nihoyat, muqovachilar qoʻlyozmaga naqsh va turli xil boʻyoqlar bilan jilo berganlar, oltin suvlari yurgizilgan charm muqovaga biriktirganlar. muqovaning qopqogʻi koʻpincha bosma, oʻyma, qadama naqshlar, yorqin rasmlar bilan bezatilgan kumush yoki yogʻochdan boʻlgan. temuriylar hukmronligi davrida kitobat sanʼati temuriylar hukmronligi davrida kitobat sanʼati yuksak pogʻonaga koʻtarildi. oʻsha davrlarda mashaqqatli mehnat bilan bunyodga kelgan nafis kitoblar oz nusxada, nihoyatda qimmat boʻlar edi. bunday kitoblar koʻpincha podshohlar, amirlar va davlatmand kishilar buyurtmasi bilan ishlanar va maxsus kutubxonalarda saqlanardi. kitobat va xattotlik sanʼati xiv–xv asrlarda yangi taraqqiyot bosqichiga koʻtarildi. kitobat san’ati rivoji temuriy hukmdorlar devonxonalari qoshida, xususan, samarqand va hirotda saroy kutubxonalari tashkil etilib, ularning boshliqlari “kitobxona dorugʻasi” yoki “kitobdor” deb atalgan. ularning qoʻl ostida koʻplab xushnavis xattotlar, qoʻli gul naqqoshlar, musavvirlar, mohir lavvohlaru sahhoflar buyurtmalar bajarganlar. boysungʻur mirzo kutubxonasi masalan, xiv asrning birinchi yarmida hirotda …

5 / 20

hmon jomiy, alisher navoiy va boshqa ijodkorlarning asarlarini mahorat bilan koʻchirgan. sultonali mashhadiy tomonidan koʻchirilgan 50 dan ziyod kitob hozirgi kunga qadar yetib kelgan. u oʻymakorlik sanʼatida ham mohir boʻlib, husayn boyqaroning “bogʻi jahonoro” bogʻidagi saroy va boshqa binolarning devorlariga oʻyib bitiklar yozgan. buxoro xonligida kitobat san’ati keyinchalik buxoro xonligida ham xattotlik, miniatyura, rassomlik sanʼati, kitob koʻchirish, ularni naqsh va tasvirlar bilan bezatish sanʼati davom ettirildi. 1624 yilda samarqandda koʻchirilgan sharafiddin ali yazdiyning “zafarnoma” kitobi oʻsha davr kitobat sanʼatining yorqin namunasidir. xvii–xviii asrning birinchi yarmida buxoroda xattotlik va miniatyura sanʼati yaxshi rivojlangan edi. rassomlar asosan qoʻlyozmalarni naqshli bezash bilan shugʻullangan. masalan, buxoro xoni amir haydar davrida ijod qilgan mir maʼsum olamiyon “axloqi muhsiniy” va saʼdiy asarlarini rasmlar bilan bezaydi. mirzo sodiq jondoriy amir nasrulloxon davrida qoʻlyozma kitoblarga lavhalar, qoʻlyozma asarlardan nusxalar koʻchirish va bezash bilan band boʻlgan. qoʻqon xonligida kitobat sanʼati qoʻqon xonligida kitobat sanʼatining mohir ustalari boʻlishgan. nodirabegim buyurtmasiga …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 20 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o’rta asrlarda kitobat sanʼati"

o’rta asrlarda kitobat sanʼati o’rta asrlarda kitobat sanʼati reja: kitobat sanʼati kelib chiqishi kitobat san’ati rivojlanishi temuriylar hukmronligi davrida kitobat sanʼati kitobat sanʼati kitobat sanʼati bir qancha qoʻli gul hunarmandlar tomonidan bajariladigan murakkab jarayonlarni oʻz ichiga oladi. jumladan, bular – qogʻozrez, xattot (kitob va risolalarni koʻchiruvchi kotib), lavvoh (lavh yasovchi usta), muzahhib (zarhal beruvchi moʻyqalam sohibi), musavvir (rassom), sahhof (muqovasoz)lardan iborat jamoadir. kitobat sanʼati kelib chiqishi kitobat sanʼati (arab, kataba - yozish, yozmoq soʻzidan) — qoʻlyozma kitoblarni yaratish va ziynatlash. markaziy osiyoda (jumladan, oʻrta osiyoda) qoʻlyozma kitoblarni bezash juda qadimdan maxdpliy madaniyat taraqqiyot bosqichlari bilan bogʻliq holda...

Этот файл содержит 20 стр. в формате PPTX (2,9 МБ). Чтобы скачать "o’rta asrlarda kitobat sanʼati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o’rta asrlarda kitobat sanʼati PPTX 20 стр. Бесплатная загрузка Telegram