qoʻlyozma kitoblar

DOCX 3 pages 17.9 KB Free download

Page preview (3 pages)

Scroll down 👇
1 / 3
kitobat sanʼati (arab, kataba -yozish, yozmoq soʻzidan) — qoʻlyozma kitoblarni yaratish va ziynatlash. markaziy osiyoda (jumladan, oʻrta osiyoda) qoʻlyozma kitoblarni bezash juda qadimdan mahalliy madaniyat taraqqiyot bosqichlari bilan bogʻliq holda shakllangan. eng qadimgi kitoblardan "avesto" qoʻlyozmalari; sugʻd tilida yaratilgan "vessantaraka jataka" asari (uning varaqlari turli mamlakatlar — rossiya, fransiya, angliyada saqlanadi); sopol yuzasidagi bitiklar, charm oʻramlari, metall buyumlardagi yozuvlar, qogʻoz varaq taxlamalari (taxtachalar orasiga olib tizimchalar bilan bogʻlangan turi) va boshqa oʻrta asrlarda umummusulmon yoki arab tilidagi qoʻlyozma anʼanalariga asoslangan kitobat sanʼati toʻliq shakllandi va yuksak taraqqiyot darajasiga erishdi. kitobat sanʼati hunarmandlar — qogʻozrez, xattot, lavvoh, moʻzahhib, musavvir, sahhof (muqovasoz) va boshqalardan iborat guruh (jamoa) tomonidan bajariladigan jarayon boʻlib, oʻrta va yaqin sharq islom tasarrufidagi davlatlarda bir xil usulda amalga oshirilgan. qoʻlyozma kitob uchun yaxshi, sifatli qogʻoz tanlangan, xattot matnni qogʻozga yozishda maxsus qogʻozkarton (mistar) ustiga ip tortib uning izini matn yoziladigan qogʻozga tushirib olgandan soʻng xat yozilgan. matnni joylashtirilishi …
2 / 3
n, muqova qopqogʻi yogʻochdan baʼzan kumushdan quyib tayyorlangan hamda bosma, oʻyma va qadama naqshlar, yorqin rasmlar bilan bezatilgan. oʻrta asrlar (8—12-asrlar)da mutafakkirlar, olimlar asarlari, asosan, arab tilida (xorazmiyning "kitobi surat al-arz" — "yer tasviri kitobi", beruniyning "osor ulboqiya" — "qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar", 14-asr va boshqalar), keyinchalik (10—19-asrlar) fors tilida bitilgan va rasmlar bilan bezatilgan. temuriylar davri (1370 — 1506) dan boshlab turkiy — oʻzbek tilida kitoblar yaratilishiga alohida eʼtibor berilgan. saroy kutubxonalari va nufuzli shaxslar uchun tayyorlangan qoʻlyozmalar kitobat sanʼatining yuksak namunasi darajasida yaratilgan. mumtoz sharq adabiyoti namoyandalari (firdavsiy, nizomiy, dehlaviy, bedil, alisher navoiy va boshqalar) asarlari, buyuk allomalar (beruniy, ibn sino, mirzo ulugʻbek va boshqalar)ning ilmiy asarlari qoʻlyozmalari shu usulda tayyorlangan kitobat sanʼatining nodir durdonalaridir. ularning aksariyati oʻzbekiston fanlar akademiyasi sharqshunoslik instituti fondida saqlanadi. jumladan, shoira nodira buyurtmasiga binoan xattot muhammad yusuf dabir tomonidan 19-asrda qoʻqonda koʻchirilgan alisher navoiyning sheʼrlar toʻplami — "devoni alisher navoiy" qoʻlyozma kitobi ishlangan …
3 / 3
in. kitob sharqda qadimdan izzat-ikromda bo‘lgan. unda vatan va millat tarixi, ilm-fan sirlari, kishilarning falsafiy va estetik qarashlari, turmush tarzi, orzu-umidlari o‘z aksini topgan. sharq kitoblari sharqona donolik, ma’naviy barkamollik timsoli sifatida e’tirof etiladi. sharq kitobat san’atining yana bir qimmatli jihati shundaki, unda hattot, naqqosh, rassom, muqovasoz, zarhal harf yozuvchi (chizuvchi) mutaxassislaming yuksak badiiy mahoratining sintezi tufayli kitoblar yuksak badiiy saviyadagi asar darajasiga yetkazilgan. shu bois ham jahonning eng yirik muzey va kutubxonalari (sankt-peterburgdagi ermitaj, nyu-yorkdagi metropoliten muzeyi, londondagi britaniya muzeyi, parijdagi fransiya milliy kutubxonasi va boshqalar)da sharq kitobat san’atining nodir namunalari saqlanadi. bugungi kunga kelib kitoblaming barchasi deyarli bir xil shaklga ega. biroq qadimda ulaming shakli turli-tuman bo‘lgan. ular asrlar osha shakllanib, sayqal topib kelgan. bu jarayonda kitobat san’atining boshqa sohalari bilan bir qatorda rassomning mehnati katta bo‘lgan. kitobda qo‘llaniladigan harf turlari, uning nisbatlari, ko‘rinishlari, matn yoziladigan yuzaning kompozitsiyasi va boshqa jihatlar qachonlardir rassom tomonidan ishlab chiqilgan. shuning uchun …

Want to read more?

Download all 3 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qoʻlyozma kitoblar"

kitobat sanʼati (arab, kataba -yozish, yozmoq soʻzidan) — qoʻlyozma kitoblarni yaratish va ziynatlash. markaziy osiyoda (jumladan, oʻrta osiyoda) qoʻlyozma kitoblarni bezash juda qadimdan mahalliy madaniyat taraqqiyot bosqichlari bilan bogʻliq holda shakllangan. eng qadimgi kitoblardan "avesto" qoʻlyozmalari; sugʻd tilida yaratilgan "vessantaraka jataka" asari (uning varaqlari turli mamlakatlar — rossiya, fransiya, angliyada saqlanadi); sopol yuzasidagi bitiklar, charm oʻramlari, metall buyumlardagi yozuvlar, qogʻoz varaq taxlamalari (taxtachalar orasiga olib tizimchalar bilan bogʻlangan turi) va boshqa oʻrta asrlarda umummusulmon yoki arab tilidagi qoʻlyozma anʼanalariga asoslangan kitobat sanʼati toʻliq shakllandi va yuksak taraqqiyot darajasiga erishdi. kitobat sanʼati hunarmandlar — qo...

This file contains 3 pages in DOCX format (17.9 KB). To download "qoʻlyozma kitoblar", click the Telegram button on the left.

Tags: qoʻlyozma kitoblar DOCX 3 pages Free download Telegram