qadimgiyoki antik davrda geografiyaning rivojlanishi

PPT 30 pages 2.4 MB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.4 MB

File type PPT

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

slayd 1 reja: 1. qadimgi yoki antik davrda geografiyaning rivojlanishi. 2. tabiiy geografik g‘oyalarning aristotel, eratosfen, ptolemey, strabon ishlarida rivojlantirilishi. 3. o‘rta asrlar bosqichi. 4. buyuk geografik kashfiyotlar bosqichi 5.kompleks geografik tadqiqotlar davri 6.eng yangi davr geografiyasi qadimgi yoki antik davrda geografiyaning rivojlanishi. miloddan avvalgi 4 asrda misr bilan vavilonda yerni o‘lchash sanati-geometriya va amaliy astronomiya vujudga kelgan, vaqt hisobi hamda kalendar paydo bo‘lgan. shundan keyin geometriya va astronomiya geografik bilimlarni vujudga kelishiga yordam berdi. yozuv ham shu erda vujudga kelgan. fan insonning ongli faoliyati sifatida qadimgi yunonistonda miloddan avvalgi 6-5 asrda vujudga kelgan. miloddan oldingi 2 minginchi yillikda kitniklar bilan faniyaliklar geografik bilimi kengaydi. bularni iqtisodiyoti dengizdagi kemachilik bilan uzviy bog‘langan edi. shuning uchun ular butun o‘rta dengiz bo‘ylab suzganlar va gretsiya orqali bu dengizdan tashqariga chiqib savdo sotiq bilan shug‘ulanganlar. ular janubiy arabistondan hindistonga suzib borganlar. evropa va osiyo nomlari ham o‘sha vaqtda paydo bo‘lgan evropa so‘zi finiyaga …

2 / 30

rgan, - misr ayol xukumdori xojepsut burug‘uga ko‘ra (2500 yil avval) qizil dengiz bo‘ylariga ekspeditsiya uyushtirilgan. - xitoyda (mil av. 1000 yil) xarita ishlab chiqaradigan maxsus idora bo‘lgan. - mil. av. 5 asrdak misr podishosi nexaoning buyrug‘iga binoan finikiyaliklar afrikani uch yil davomida suv orqali aylanib chiqqan. - dengizchilar qizil dengizdan suzishni boshlab gerakuls ustunlari orqali (gibraltar bo‘g‘ozi) kirib kelganlar. tabiiy geografiyaning rivojlanish davrlari № davrlar davrlarning nomlanishi i eramizdan avvalgi vi-v asrlargacha qadimgi dunyodagi mahalliy tabiiy geografik tasavvurlar davri ii eramizdan avvalgi vi-v asrdan to eramizning iv asrlarigacha antik davrda geografik tasavvurlarni rivoelanishi iii iv asrlardan to xvii asrning o‘rtalarigacha yangi erlarni ochish va o‘zlashtirishga yo‘naltirilgan geografik kashfiyotlar davri iv xvii asrning o‘rtalaridan xx asrning 30-yillarigacha geografiyaning mustaqil ta’lim va fan sifatida shakllanishi v xx asrning 30-60-yillari geografiyaning tarmoqlashuv davri vi xx asrning 70-yillaridan xxi asrgacha geografiyaning ekologiyalashgan davri vii xxi asr geografiyaning globallashgan va gumanitarlashgan davri tabiiy geografik …

3 / 30

alarning aristotel ishlarida rivojlantirilishi tabiiy geografik g‘oyalarning gomer ishlarida rivojlantirilishi gomer tomonidan miloddan avvalgi xii asrda dunyo xaritasi tuzildi. mazkur xaritada asosan o‘rta dengiz atrofi tasvirlangan shimoliy afrikadagi liviya, misr, g‘arbiy osiyoda finikiya, kichik osiyo yarim oroli, o‘rta dengizdagi kipr, krit, sitsiliya orollari tasvirlangan; o‘rta asrlar bosqichi. qadimiy xorazm sharqda ilm-fanning rivojlanishida juda katta o‘rin tutgan. tarixchilarning tasdiqlashlaricha, xorazmda aniq fanlar – geometriya, trigonometriya, astronomiya, topografiya, kimyo, mineralogiya va boshqa fanlar 8-9 asrlardayoq yuksak darajada taraqqiy etgan. geografik bilimlarning yuksak darajada bo‘lishi va jamlanishi xorazmlik savdogarlarga uzoq mamlakatlarga sayohatlarga bora olish imkonini bergan. xorazm arab xalifaligi tarkibiga kirgach, xorazmlik olimlar iqtidori va qomusiy bilim darajasining yuksakligi tufayli tez orada shuhrat qozonib, bir qator fanlar asoschilari orasida etakchi o‘ringa chiqib oldilar. xorazm ilm maktabining ilk ko‘zga ko‘ringan namoyandasi muhammad xorazmiy bo‘lib, u amerikalik sharqshunos d.sarton ta’biri bilan aytganda “barcha zamonlarning eng ulug‘ matematiklaridan biri” edi. al-xorazmiyning “surat al-arz” (“yer tasviri”) kitobi …

4 / 30

llarda “g‘arbiy tashqi dengiz” (atlantika okeani), “qulzum dengizi va yashil dengiz” (qizil dengiz va hind okeani) kabi nomlar uchraydi. shuningdek, asarda azov dengizi, nil daryosi va ularning atrofidagi hududlarga izoh berilib, bu yerlarning xaritasi ham keltirilgan. mohiyat va mazmuniga ko‘ra mazkur asar katta bir atlasga ilova qilingan izohdir. al-xorazmiyning geografiya fani rivojiga qo’shgan xissasi mutaxassislarning fikricha hozirgi vaqtda ahmad farg‘oniyning 8 ta asari ma’lum, ammo rizoulloh ansoriyning yozishicha, uning qoldirgan asarlari soni 11 ta. al-farg‘oniy asarlaridan “al komil fil-usturlob” (“usturlob to‘g‘risida mukammal ma’lumot”), “fi sanoat al-usturlob” (“usturlob san’ati to‘g‘risida”), “yetti iqlim”, “astronomiya ilmiy asoslari” va “javomi ilm an-nujum val harakat as-samoviy” (“samoviy harakatlar va astronomiya kitobi”) kabilar butun jahon astronomlari orasida ma’lum va mashhur. ahmad farg‘oniy mirzo ulug‘bekdan besh asr oldin quyosh va yulduzlarning harakat yo‘nalishini, shuningdek yerning shar shaklida ekanligini va u ikki qutbni birlashtiruvchi o‘q atrofida harakatlanishini isbotlab bergan. ahmad farg‘oniy bu haqda shunday yozgan: “olimlarning masalaga qarashlari …

5 / 30

unoslarning taxminicha, beruniy 150 tacha asar muallifidir, ba’zi mutaxassislar esa olim 180 tacha kitob yozgan, degan fikrdalar. sharqshunoslarning eng keyingi hisobiga ko‘ra, beruniy asarlari quyidagicha taqsimlanadi: astronomiyaga oid – 70 ta; matematika – 20 ta; geografiya-geodeziyaga – 12 ta; kartografiyaga – 4 ta; iqlim va ob-havoga – 3 ta; mineralogiyaga – 3 ta; falsafaga – 4 ta; fizikaga – 1 ta’ dorishunoslikka – 2 ta; tarix, etnografiyaga – 15 ta; adabiyotga oid asari esa 28 tadir. abu rayhon beruniyning geografiya fani rivojiga qo’shgan xissasi beruniy ptolemeyning “geografiya”siga qisqacha sharh ham yozgan va uning bu asari “kitob taqosim va aqolim” (“iqlimlar bo‘linishi kitobi”) deb ataladi. mazkur asarning dunyo tabiiy geografiyasiga oid kitob ekani uning nomidan ham ma’lum. bulardan tashqari, beruniyning “osori boqiya” (“al-osor al-boqiya an al-qurun al-holiya” – “qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar”, evropalik sharqshunoslar uni “xronologiya” deb ataydilar), “kartografiya” (“tastih as-suvar va tabtih al-quvar”), “geodeziya” (“kitobu tahdidi nihoyot al-amokin li tashih …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgiyoki antik davrda geografiyaning rivojlanishi"

slayd 1 reja: 1. qadimgi yoki antik davrda geografiyaning rivojlanishi. 2. tabiiy geografik g‘oyalarning aristotel, eratosfen, ptolemey, strabon ishlarida rivojlantirilishi. 3. o‘rta asrlar bosqichi. 4. buyuk geografik kashfiyotlar bosqichi 5.kompleks geografik tadqiqotlar davri 6.eng yangi davr geografiyasi qadimgi yoki antik davrda geografiyaning rivojlanishi. miloddan avvalgi 4 asrda misr bilan vavilonda yerni o‘lchash sanati-geometriya va amaliy astronomiya vujudga kelgan, vaqt hisobi hamda kalendar paydo bo‘lgan. shundan keyin geometriya va astronomiya geografik bilimlarni vujudga kelishiga yordam berdi. yozuv ham shu erda vujudga kelgan. fan insonning ongli faoliyati sifatida qadimgi yunonistonda miloddan avvalgi 6-5 asrda vujudga kelgan. miloddan oldingi 2 minginchi yillikda kitnikl...

This file contains 30 pages in PPT format (2.4 MB). To download "qadimgiyoki antik davrda geografiyaning rivojlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgiyoki antik davrda geogra… PPT 30 pages Free download Telegram