tarixiy geografiyaning vazifalari

DOCX 7 pages 21.8 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 21.8 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

1-mavzu: tarixiy geografiyaning vazifalari. tarixiy geografiyaning asosiy bo‘limlari. reja 1. tarixiy geografiyaning vazifalari. 2.tarixiy geografiyaning asosiy bo‘limlari 3. tarixiy geografiyani o‘rganishda yordamchi tarixiy fanlarning o‘rni tayanch so`z va iboralar: tarixiy kartografiya, tarixiy geografiya, zamonaviy geografiya, tabiiy-tarixiy geografiya, aholi tarixiy geografiyasi, xo‘jalik (tarixiy-iqtisodiy) geografiyasi, siyosiy-tarixiy geografiya, arxeologiya, toponimika, genealogiya, geraldika, diplomatika, numizmatika,xronologiya umumta’lim maktablarida o`zbekistonning, dunyoning tabiiy, iqtisodiy, siyosiy va aholi geografiyasini o`rganamiz. xo'sh, tarixiy geografiya ulardan nimasi bilan farqlanadi? yuqorida ко‘rib chiqqanimizdek, tarixiy geografiya fani to‘g‘risida xx boshlariga qadar ilmiy adabiyotlarda aniq tasawur mavjud emas edi. g ‘arbda ham rossiya, qolaversa, 0‘zbekiston tarix va geografiya fanida ham bu sohada hozirga qadar turli qarashlar mavjud. vaholanki, qadimdan toki hozirgi kungacha yaratilgan ko'plab tarixiy asarlar mazmunini tarixiy-geografik ma’lumotlar tashkil etadi. hozirda tarixchi va geograf olimlar tarixiy geografiya bilan tarix o‘rtasidagi farqni juda yaxshi tushunadilar. geografiya tarixi (ko‘pincha uni geografik bilimlar tarixi ham deb atashadi) geografik kashfiyotlar va sayohatlar, shuningdek, geografik tasawurlar, umuman …

2 / 7

miyatning turli davrlarida rivojlanish sharoitini o‘rganuvchi aniq geografiyani tashkil etadi. tarixiy geografiya alohida tumanlardagi ishlab chiqarishning turh davrlarda o'sishi haqidagi ma’lumotlami aniqlashtiradi. yoki tarixiy voqea-hodisalaming bo'hb o‘tganjoylarini, geografik shart- sharoitlarini tahlil qiladi. tarixiy geografiya fani muammolarini tarix fani o'rganadi, ammo shu bilan birga uni geografiya fanidan ham ajratib bo'lmaydi, chunki geografiya fanida ochilayotgan yangi ilmiy ma’lumotlar tarixiy geografiya fani uchun muhimdir. tarixiy geografiya fanining materiallari tarixiy kartografiya fanining asosi bo'lib xizmat qiladi. tarixiy geografiya fanining rivojlanishi esa tarix fanining rivojlanishi bilan uzviy bog'liqdir. tarixiy geografiya tarixiy bilimlaming asosiy tarmog'i bo'hb, usiz tarixiy jarayonlar geografiyasini o'rganib bo'lmaydi. tarixiy geografiyasiz tarix haqidagi tasawurimiz to‘liq va mukammal shakllanmaydi. geografiya fanining muammolari tarixiy geografiya fani oldida turgan muammolar bo'lishi mumkin, ammo o‘tmishning aniq geografiyasi bo‘lishi mumkin emas. tarixiy geografiya o‘tmish tarixning aniq geografiyasini o‘rganadi. demak, tarixiy geografiya fani tarix fanlari sirasiga kirib, insoniyat tarixini o‘tgan davrlar geografiyasini o'rganadi. bo‘lib o‘tgan voqea-hodisalaming tarixini haqiqiy baholash …

3 / 7

milliy-ozodlik harakatlari geografiyasi ham kiradi. tabiiy-tarixiy geografiya esa o‘tgan bir necha ming yillar davomida deyarli o‘zgarishsiz qolgan. kishilik jamiyati, insoniyat sivilizasiyasining rivojlanishi uchun tabiat o‘zgarishlarini o‘rganish muhimdir, chunki daryolar o‘zanining o‘zgarishi, vodiylaming yo‘qolib ketishi, sug‘orish tizimlarining paydo bo‘lishi, ko‘l va dengizlar chegaralarining o‘zgarishi, o'rmonlar hayvonot dunyosi ba’zi turlarining yo‘q bo‘lib ketishi insoniyat tarixining o'zgarishiga sabab bo‘luvchi omil bo‘lishi mumkin. qadimdan aholi qulay geografik shart-sharoitlar mavjud bo‘lgan hududlarda istiqomat qilib kelgan. jumladan, qadimgi misr aholisi uchun nil, xitoy uchun xuanxe va yanszi, ikki daryo oralig‘idagi xalqlar uchun dajla va frot, o'rta osiyo aholisi uchun esa amudaryo va sirdaryoning qanchalik muhim ahamiyat kasb etganligini alohida keltirish mumkin. tabiiy geografiya ma’lum bir hududda aholining kelib joylashishi yoki u yerlami tark etishiga ham sabab bo'ladi. bulaming barchasini tabiiy-tarixiy geografiya bo'limi tadqiq etadi. ma’lum bir mintaqa yoki davlatning ahohsi, u joylashgan hududlar, aholining etnik tarkibi va soni kabi masalalarni aholi tarixiy geografiyasi o'rganadi. davlatning taraqqiy …

4 / 7

holining tarqalishi va joylashishi, xviii asming ikkinchi yarmi-xix asming birinchi yarmida buxoro amirligi qo'qon va xiva xonliklarining asosiy savdo yo'llarining yo'nalishlari, chor rossiyasi mustamlakasi bo'lgan turkistonning siyosiy-ma’muriy ishlari kabi muammo- lardir. biror davlatning iqtisodiy va siyosiy tarixiy geografiyasini o'rganishda awalo mazkur davlatning iqtisodiy va tarixiy geogra- fiyasining rivojlanishini ko'rib chiqish kerak bo'ladi. masalan, o'rta osiyo, aqsh, rossiya imperiyasi, fransiya, xitoy, germaniya, hindiston va boshqa davlatlaming xviii asrdan xx asrning boshigacha bo'lgan davrdagi tarixiy geografiyasini o'rganishda siyosiy va iqtisodiy geografiya elementlarini birinchi bo‘lib o‘rganib chiqish kerak. bular — aholi soni, uning milliytarkibi, aholining joylashishi, uning qaysi hududlarda yashaganligi,davlatlar chegarasi, hududdagi ichki та 'muriy tuzilishlardan iborat bo'lishi mumkin. muammoning eng qiyin tomoni — bu o'rga- nilayotgan hududning iqtisodiy geografiyasiga oid ko'rsatkich- laming qayd qilinishi, ya’ni ishlab chiqarish kuchlarining rivojlanishi va joylashishini ko'rsatishdir. shundan so'ng iqtisodiy va siyosiy geografiyaning asosiy o'zgarishlari tahlilini qilish mumkin. bunga masalan, aqshda 1861-1865 yillardagi fuqarolar urushi davri, chor …

5 / 7

bo'lib o'tgan joylarini o'rganish kerak bo'ladi. bu jihatdan tarixiy geografiya bir qator tarixiy fanlar — paleografiya, xronologiya,metrologiya va geraldika kabi fanlar qatorida turadi. shuningdek, tarixiy geografiyaning mazmuni, ayniqsa hozirgi zamon nuqtai nazaridan qaraganda kengroqdir. u ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlami, milliy-ozodlik harakatlarini kengroq o'rganadi. tarixiy geografiyani tarixiy jarayonlarni o'rganuvchi keng mazmunli tarix fanining bir bo'limi desak adashmaymiz. tarixiy geografiya awalo tarix fanini o'rganish uslublariga tayanadi. bu haqqoniylik, xolislik va davriylik uslublariga asoslanib, voqealami yanglish va xatolarsiz, mukammal yoritishdan iborat. tarixiy geografiyani o'rganishda qator tarixiy va geografik manbalardan ham o'z o'mida samarali foydalanish zarur. yuqorida qayd etilganidek, tarixiy-geografik tadqiqotlar tarix faniga asoslanadigan manbalarga tayanadi. tarixiy geografiya uchun qimmatli bo'lgan manbalarga aholi ro'yxatlari, xo'jalik hisob-kitob daftarlari, yilnomalar, qadimgi geografiyaga oid kitoblar kiradi. tarixiy geografiya uchun katta ahamiyatga ega bo‘lgan manbalar bu arxeologik, toponimik, shuningdek, antropologik manbalar hamda yordamchi tarixiy fanlarning ma’lumotlari kiradi. arxeologiya (arxeo-qadimgi va logos-fan) — jamiyat hayoti va insoniyat faoliyatini moddiy ashyolar, qadimgi …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tarixiy geografiyaning vazifalari"

1-mavzu: tarixiy geografiyaning vazifalari. tarixiy geografiyaning asosiy bo‘limlari. reja 1. tarixiy geografiyaning vazifalari. 2.tarixiy geografiyaning asosiy bo‘limlari 3. tarixiy geografiyani o‘rganishda yordamchi tarixiy fanlarning o‘rni tayanch so`z va iboralar: tarixiy kartografiya, tarixiy geografiya, zamonaviy geografiya, tabiiy-tarixiy geografiya, aholi tarixiy geografiyasi, xo‘jalik (tarixiy-iqtisodiy) geografiyasi, siyosiy-tarixiy geografiya, arxeologiya, toponimika, genealogiya, geraldika, diplomatika, numizmatika,xronologiya umumta’lim maktablarida o`zbekistonning, dunyoning tabiiy, iqtisodiy, siyosiy va aholi geografiyasini o`rganamiz. xo'sh, tarixiy geografiya ulardan nimasi bilan farqlanadi? yuqorida ко‘rib chiqqanimizdek, tarixiy geografiya fani to‘g‘risida xx boshlariga ...

This file contains 7 pages in DOCX format (21.8 KB). To download "tarixiy geografiyaning vazifalari", click the Telegram button on the left.

Tags: tarixiy geografiyaning vazifala… DOCX 7 pages Free download Telegram