o‘yinlar nazariyasi va o‘zaro hamkorliklarni modellashtirish

PPTX 51 pages 6.0 MB Free download

51 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 6.0 MB

File type PPTX

Pages 51

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 51

2-mavzu: o‘yinlar nazariyasi va o‘zaro hamkorliklarni modellashtirish. kouz teoremasi va transaksion xarajatlar. fan: institutsional iqtisodiyot “iqtisodiyot” kafedrasi dots. isamuxamedov b.b. reja: 1. o‘yinlar nazariyasining asosiy tushunchalari 2. muvozanat turlari va ularni izlash yo‘llari 3. o‘yinlar nazariyasi tayanch modellarining tasnifi 4. transaksiya va uning turlari 5. transaksiya xarajatlari va ularni tahlil qilishga kouz – uilyamson yondashuvi 6. transformasiya xarajatlari va ularni tahlil qilishga nisbatan nort yondashuvi 7. transaksiya xarajatlarini optimallashtirish tajribasi 1. o‘yinlar nazariyasining asosiy tushunchalari o‘yinlar nazariyasi – bu iqtisodiyot, matematika va ijtimoiy fanlarda qo‘llaniladigan yondashuv bo‘lib, unda bir nechta ishtirokchi bir vaqtning o‘zida qaror qabul qiladigan vaziyatlar o‘rganiladi. bu qarorlarning natijasi nafaqat o‘sha o‘yinchining qaroriga, balki boshqalarning qanday yo‘l tutishiga ham bog‘liq bo‘ladi. masalan, talaba imtihonda mustaqil ishlash yoki ko‘chirish haqida qaror qiladi. agar u mustaqil ishlasa, bilimini sinab ko‘radi. lekin yonidagi do‘sti ko‘chirsa, ustunlikka ega bo‘lishi mumkin. shunday qilib, natija ikki kishining qarorlariga bog‘liq bo‘ladi – bu oddiy …

2 / 51

xshi qarorni tanlash imkonini beradi. masalan: agar siz raqibingizning eng kuchli strategiyasini bilmasangiz, o‘zingizni eng yomon holatdan himoya qiladigan strategiyani tanlaysiz. ratsional qaror tushunchasi – kitobda o‘yinchilar oqilona (ratsional) deb qaraladi, ya’ni ular o‘z foydasini oshirishga intiladi. o‘yinlar nazariyasi 1940-yillarda shakllanganda, von neyman va morgenshtern asosan nol yig‘indi o‘yinlar uchun yechim bergan edi (masalan, shaxmat, karta o‘yinlari). ammo hayotda ko‘plab vaziyatlar nol yig‘indi emas – bunda hamma yutishi yoki yutqazishi mumkin. shu sababli umumiyroq yechim mexanizmi kerak edi. jon (john) forbes neshning 1950-yilda kiritgan muvozanat vaziyat (nesh muvozanati) tushunchasi o‘yinlar nazariyasi bilan bog‘liq. nesh muvozanati shunday yechim tushunchasiki: har bir o‘yinchi boshqa o‘yinchilar tanlagan strategiyalarni hisobga oladi. hech bir o‘yinchi o‘z strategiyasini o‘zgartirish orqali qo‘shimcha foyda ololmaydi. bu holat barqaror: hamma o‘z strategiyasida qoladi, chunki o‘zgartirish foyda bermaydi. nesh muvozanati – bu shunday strategiyalar majmuasiki, unda hech bir o‘yinchi boshqa o‘yinchilar o‘z strategiyasini o‘zgartirmagan holda, o‘zining strategiyasini alohida o‘zgartirib foydasini …

3 / 51

strategik o‘yinlarda barqaror natijani ko‘rsatdi nesh muvozanati (1950) hech bir o‘yinchi strategiyasini o‘zgartirib foydasini oshira olmaydigan barqaror holatni izohlaydi. iqtisodiyot, siyosat va biologiyada keng qo‘llanadi. john harsanyi (1920–2000) noaniqlik sharoitida qaror qabul qilishni tahlil qildi bayesian nash muvozanati (1967–1968) o‘yinchilar bir-birining aniq ma’lumotini bilmagan hollarda (masalan, xarajat, niyat) qanday qaror qilishini tushuntirdi. reinhard selten (1930–2016) dinamik (ketma-ket) o‘yinlarni rivojlantirdi subgame perfect equilibrium (1965) har bir kichik o‘yinda ham muvozanat bo‘lishi kerakligini ko‘rsatdi. shunday qilib, faqat “mantiqan mukammal” muvozanatlar ajratib olindi. ushbu tadqiqot usulining o‘ziga xos asosiy belgilari ichida quyidagilarni ajratish lozim birinchidan, - o‘yinlar nazariyasi individlarning o‘zaro shartlashilgan xatti-harakatlari vaziyatini tahlil qilish bilan shug‘ullanadi. bunda har bir shartning hal etilishi o‘zaro hamkorlik natijasiga va o‘z navbatida, qolgan individlarning qarorlariga ta’sir ko‘rsatadi. individ o‘z harakatlari masalasini hal etayotib, o‘zini kontragentlar o‘rniga qo‘yib ko‘rishi kerak. ikkinchidan, - o‘yinlar nazariyasi, mukammal kalkulyator sifatidagi individdan tortib to robot sifatidagi individgacha qator modellardan foydalangan holda, …

4 / 51

ch qanday hamkorlik qilmasa – bu nokooperativ o‘yin, agar ular kelishib foydani taqsimlasa – bu kooperativ o‘yin bo‘ladi. shunday qilib, nazariya bizga raqobat va hamkorlikni ilmiy asosda tahlil qilish imkonini beradi.” bu ishtirokchilar o‘rtasida axborot almashish va ittifoq tuzish mumkin bo‘lgan vaziyatlar. o‘yinlarda yakka ishtirokchi tahlil qilishning boshlang‘ich nuqtasi hisoblanadi, bunda ishtirokchilar o‘rtasida axborot almashish va ittifoq tuzish mumkin emas. har bir o‘yin ishtirokchisining ziddiyatli vaziyatlarni hal etish borasidagi harakat dasturi o‘yin ishtirokchisining strategiyasi deyiladi. firmalar raqobati misoli (nesh muvozanati) 2. muvozanat turlari va ularni izlash yo‘llari har bir o‘zaro hamkorlik uchun muvozanatlarning turli xillari mavjud bo‘lishi mumkin: ustun strategiyali muvozanat nesh bo‘yicha muvozanat shtakelberg bo‘yicha muvozanat pareto bo‘yicha muvozanat ustun strategiyali muvozanat – boshqa ishtirokchining harakatlaridan qat’i nazar ishtirokchiga eng yuqori foydalilikni ta’minlovchi harakatlar rejasi. nesh bo‘yicha muvozanat – o‘yinchilarning hech biri o‘z harakatlari rejasini o‘zgartirgan holda o‘z yutug‘ini bir tomonlama oshira olmaydigan vaziyat. shtakelberg bo‘yicha muvozanat – hech …

5 / 51

chining eng yaxshi strategiyasi raqibning harakatidan qat’i nazar eng foydali barqarorlik mezoni strategik barqarorlik iqtisodiy samaradorlik dinamik barqarorlik (ketma-ket qarorlar) har kim uchun eng kuchli strategiya tanlangan bo‘ladi qo‘llanish sohasi har qanday strategik o‘yin resurs taqsimoti, samaradorlik duopol, bozor raqobati, ishlab chiqarish mahbus dilemmasi, narx raqobati kabi kuchli ustun strategiyali o‘yinlar har doim mavjudmi? ha (aralash strategiyada bo‘lsa ham) har doim emas faqat ketma-ket o‘yinlarda faqat ustun strategiya mavjud bo‘lganda misol firmalar raqobati: (past, past) firmalar raqobati: (yuqori, yuqori) duopol ishlab chiqarishda: lider ko‘proq ishlab chiqaradi firmalar raqobati: “past” har doim eng yaxshi, shuning uchun (past, past) 3. o‘yinlar nazariyasi tayanch modellarining tasnifi o‘yinlar nazariyasi uchun bir necha tayanch modellar mavjud. ushbu modellar nesh bo‘yicha muvozanat nuqtalarining soni bilan va ularning shtakelberg bo‘yicha va pareto bo‘yicha muvozanat nuqtalariga mos kelishi yoki mos kelmasligi bilan farq qiladi. umumiy ko‘rinishda modellar tipologiyasi o‘yinlar nazariyasida foydalaniladigan ikkala ishtirokchisi uchun quyidagi ko‘rinishga ega bo‘ladi: …

Want to read more?

Download all 51 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘yinlar nazariyasi va o‘zaro hamkorliklarni modellashtirish"

2-mavzu: o‘yinlar nazariyasi va o‘zaro hamkorliklarni modellashtirish. kouz teoremasi va transaksion xarajatlar. fan: institutsional iqtisodiyot “iqtisodiyot” kafedrasi dots. isamuxamedov b.b. reja: 1. o‘yinlar nazariyasining asosiy tushunchalari 2. muvozanat turlari va ularni izlash yo‘llari 3. o‘yinlar nazariyasi tayanch modellarining tasnifi 4. transaksiya va uning turlari 5. transaksiya xarajatlari va ularni tahlil qilishga kouz – uilyamson yondashuvi 6. transformasiya xarajatlari va ularni tahlil qilishga nisbatan nort yondashuvi 7. transaksiya xarajatlarini optimallashtirish tajribasi 1. o‘yinlar nazariyasining asosiy tushunchalari o‘yinlar nazariyasi – bu iqtisodiyot, matematika va ijtimoiy fanlarda qo‘llaniladigan yondashuv bo‘lib, unda bir nechta ishtirokchi bir vaqtning o‘zida qa...

This file contains 51 pages in PPTX format (6.0 MB). To download "o‘yinlar nazariyasi va o‘zaro hamkorliklarni modellashtirish", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘yinlar nazariyasi va o‘zaro h… PPTX 51 pages Free download Telegram