o‘yinlar nazariyasi va o‘zaro hamkorliklarni modellashtirish

PPTX 39 pages 609.7 KB Free download

39 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 609.7 KB

File type PPTX

Pages 39

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 39

prezentatsiya powerpoint o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi texnologiya, menejment va kommunikatsiya instituti “iqtisodiyot” kafedrasi institutsional iqtisodiyot fani bo‘yicha toshkent 2024 taqdimot ishi kat. o‘qituvchi: f. nazarova 3-mavzu. o‘yinlar nazariyasi va o‘zaro hamkorliklarni modellashtirish 1. o‘yinlar nazariyasining asosiy tushunchalari 2. muvozanat turlari va ularni izlash yo‘llari 3. o‘yinlar nazariyasi tayanch modellarining tasnifi 1. o‘yinlar nazariyasining asosiy tushunchalari institutsional iqtisodiyot formal modellarni tuzish uchun jon fon neyman va oskar morgenshternning «o‘yinlar nazariyasi va iqtisodiy xatti-harakat» (1944) kitobidagi fikrlarga asoslangan o‘yinlar nazariyasidan foydalanadi. ushbu nazariyaning rivojlanishi jon nesh 1950-yilda kiritgan muvozanat vaziyati tushunchasi bilan bog‘liq. bu bilan nokoalitsion o‘yinlarning yechish usuli ishlab chiqildi. 1994-yilga kelib, birdaniga uch tadqiqotchi “nokooperativ o‘yinlar” nazariyasidagi muvozonatni birinchi bor tahlil qilib chiqqanligi uchun iqtisodiyot bo‘yicha nobel mukofotiga sazovor bo‘ldilar. bular: raynxad selten (germaniya), jon nesh (aqsh), jon s. xarsani (asli vengriyalik – aqsh). ushbu tadqiqot usulining o‘ziga xos asosiy belgilari ichida quyidagilarni ajratish lozim. birinchidan, …

2 / 39

nazarda tutmaydi. ushbu sabablar o‘yinlar nazariyasi yordamida qurilgan institutlarning formal modellariga bo‘lgan qiziqishni orttiradi. o‘yinlar nazariyasidagi formal modelni tashkil etish uchun: ishtirokchi individlarning mavjudligi; har bir ishtirokchining imkoniyatlar to‘plami; ishtirokchilarning strategiyalari hisobga olinishi lozim. o‘yinlar nazariyasi tarkibiy jihatdan kooperativ (koalitsiyali) va nokooperativ (koalitsiyasiz) nazariyalarga ajratiladi. bunda o‘yin ishtirokchilarining o‘zaro kelishuvi darajasiga ko‘ra, kooperativ (koalitsiyali) va nokooperativ (koalitsiyasiz) o‘yinlar nazarda tutiladi. shartli ravishda aytish mumkinki, birinchi guruh nazariyalar makrodarajadagi tahlilga, ikkinchi guruhdagilar esa, mikrodarajaga e’tiborni qaratadilar. kooperativ (koalitsiyali) o‘yinlar – bu ishtirokchilar o‘rtasida axborot almashish va ittifoq tuzish mumkin bo‘lgan vaziyatlar. nokooperativ (koalitsiyasiz) o‘yinlarda yakka ishtirokchi tahlil qilishning boshlang‘ich nuqtasi hisoblanadi, bunda ishtirokchilar o‘rtasida axborot almashish va ittifoq tuzish mumkin emas. o‘yinlar asosan matritsa shaklida namoyon etiladi. nokooperativ (koalitsiyasiz) o‘yinlarda ishtirokchilar o‘zaro ziddiyatli munosabatda bo‘ladilar. har bir o‘yin ishtirokchisining ziddiyatli vaziyatlarni hal etish borasidagi harakat dasturi o‘yin ishtirokchisining strategiyasi deyiladi. g=f(n,st,p) demak, o‘yin (g)ni tahlil etishda uch qism: o‘yinchilar soni (n); …

3 / 39

hilarning hech biri o‘z harakatlari rejasini o‘zgartirgan holda o‘z yutug‘ini bir tomonlama oshira olmaydigan vaziyat. shtakelberg bo‘yicha muvozanat – hech bir o‘yinchi o‘z yutug‘ini bir tomonlama tartibda oshira olmaydigan vaziyat. bunda qaror dastlab birinchi o‘yinchi tomonidan qabul qilinadi, so‘ngra ikkinchi o‘yinchiga ma’lum bo‘ladi. pareto bo‘yicha muvozanat – o‘yinchilardan birining holatini, ikkinchi o‘yinchining holatini yomonlashtirmagan holda yaxshilab bo‘lmaydigan vaziyat. ustun strategiya deb ishtirokchiga boshqa ishtirokchining harakatlaridan qat’i nazar o‘yinchining maksimum foydaliligini ta’minlovchi harakatlar rejasiga aytiladi. o‘z navbatida, o‘yindagi ikkala ishtirokchi ustun strategiyalarining o‘zaro kesishuvi ustun strategiyalar muvozanati bo‘ladi. nesh bo‘yicha muvozanat – har bir o‘yinchining strategiyasi boshqa o‘yinchining harakatiga yaxshi javob bo‘ladigan vaziyat. shtakelberg bo‘yicha muvozanat o‘yin ishtirokchilari tomonidan qarorlar qabul qilinishida vaqt omili mavjud bo‘lganda yuzaga keladi, ya’ni: ulardan biri boshqasi qanday yo‘l tutganligini bilgan holda qaror qabul qiladi ko‘rsatkichlar b firma ‒ ishlab chiqarish hajmini saqlab qolish pasaytirish a firma ‒ bozorga kirish -3; -2 4; 4[n2 sta r] …

4 / 39

yicha muvozanat. b firmaning ishlab chiqarish hajmini avvalgi darajada saqlab turish to‘g‘risidagi qaroriga a firmaning eng yaxshi javobi ‒ bozorga kirmaslik; ishlab chiqarish hajmini pasaytirish qaroriga esa ‒ bozorga kirish. a firmaning bozorga kirish to‘g‘risidagi qaroriga b firmaning eng yaxshi javobi ‒ ishlab chiqarish hajmini pasaytirish; bozorga kirmaslik qarori qabul qilinganda esa – ikkala strategiya ham bir xil natija beradi. shuning uchun, nesh bo‘yicha ikkita (n1, n2) muvozanat (4; 4) va (0; 10) nuqtalarida turibdi: a firma bozorga kiradi, b firma esa ishlab chiqarish hajmini pasaytiradi; yoki a firma bozorga chiqmaydi, b firma esa ishlab chiqarish hajmini pasaytirmaydi. bunga ishonch hosil qilish oson, chunki ushbu nuqtalarda ishtirokchilardan hech biri o‘z strategiyasini o‘zgartirishdan manfaatdor emas. shtakelberg bo‘yicha muvozanat. faraz qilaylik, birinchi bo‘lib a firma qaror qabul qiladi. agar u bozorga kirishga qaror qilsa, pirovardida (4; 4) nuqtada bo‘ladi: b firmaning tanlashi ushbu vaziyatda bir xil, 4>-2. agar u bozorga chiqmaslikka qaror …

5 / 39

harakatlana olmaymiz va bu pareto bo‘yicha – r muvozanat bo‘ladi 3.3. o‘yinlar nazariyasi tayanch modellarining tasnifi o‘yinlar nazariyasi uchun bir necha tayanch modellar mavjud [40]. ushbu modellar nesh bo‘yicha muvozanat nuqtalarining soni bilan va ularning shtakelberg bo‘yicha va pareto bo‘yicha muvozanat nuqtalariga mos kelishi yoki mos kelmasligi bilan farq qiladi. umumiy ko‘rinishda modellar tipologiyasi o‘yinlar nazariyasida foydalaniladigan ikkala ishtirokchisi uchun quyidagi ko‘rinishga ega bo‘ladi: oleynik a.n. institutsionalnaya ekonomika. teoriya igr i modelirovanie vzaimodeystviy / voprosi ekonomiki. №3, 1999. – s. 141. st/n 2 1 0 = i. n1=st1=st2=r≠n2 ii. n=st1=st2=r iii. n=st1= st2≠r ≠ iv. n1=st1=r1≠(n2=st2=r2) v. n=st1=r1≠(st2=r2) vii. st1=r≠(st2=r) vi. n=st1 ≠(st2=r) viii. st1=r≠st2 i model. masalan, ikkita talaba tomonidan uchrashuv joyining tanlanishi vaziyatini aks ettiradi. ulardan har birini yo kutubxonada, yo bufetda topish mumkin. bufetdagi uchrashuv ikkala talabaga ham foydalilikni ta’minlashi nazarda tutiladi: ular kofe yoki biror xil sharbat ustida suhbat o‘tkazishlari mumkin bu o‘yin uning yordamida «fokal …

Want to read more?

Download all 39 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘yinlar nazariyasi va o‘zaro hamkorliklarni modellashtirish"

prezentatsiya powerpoint o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi texnologiya, menejment va kommunikatsiya instituti “iqtisodiyot” kafedrasi institutsional iqtisodiyot fani bo‘yicha toshkent 2024 taqdimot ishi kat. o‘qituvchi: f. nazarova 3-mavzu. o‘yinlar nazariyasi va o‘zaro hamkorliklarni modellashtirish 1. o‘yinlar nazariyasining asosiy tushunchalari 2. muvozanat turlari va ularni izlash yo‘llari 3. o‘yinlar nazariyasi tayanch modellarining tasnifi 1. o‘yinlar nazariyasining asosiy tushunchalari institutsional iqtisodiyot formal modellarni tuzish uchun jon fon neyman va oskar morgenshternning «o‘yinlar nazariyasi va iqtisodiy xatti-harakat» (1944) kitobidagi fikrlarga asoslangan o‘yinlar nazariyasidan foydalanadi. ushbu nazariyaning rivojlanishi jon nesh 19...

This file contains 39 pages in PPTX format (609.7 KB). To download "o‘yinlar nazariyasi va o‘zaro hamkorliklarni modellashtirish", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘yinlar nazariyasi va o‘zaro h… PPTX 39 pages Free download Telegram